Humanitext Reader

普劳图斯 · 三文钱 §1-70

奢侈与贫困的序幕及两位老人的会面

第 1 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

在“奢侈”与“贫困”解释戏剧背景的序幕之后,梅加罗尼德斯与卡利克勒斯登场。他们在交流了关于妻子和道德败坏的冷嘲热讽后,梅加罗尼德斯向朋友表明自己是来谴责他的。

§1Sequere hac me, gnata, ut munus fungaris tuom.
女儿,跟我走这边,好去履行你的职责。
§2Sequor, sed finem fore quem dicam nescio.
我跟来了,但我不知道该说这会有什么结局。
§3Adest.
到了。
em illaé sunt aedes, i intro nunciam.
瞧,那就是那所房子,现在进去吧。
§4nunc, ne quis erret vostrum, paucis in viam §5deducam, si quidem operam dare promittitis.
—— 现在,免得你们诸位走错,我用几句话把你们引上正路引导,只要你们答应予以关注。
§6nunc igitur primum quaé ego sim et quae illaec siet, §7huc quae abiit intro, dicam, si animum advortitis.
那么现在,首先,我是谁,以及那个走进里面的那个女子是谁,如果你们留心的话,我就会告诉你们。
§8primum mihi Plautus nomen Luxuriae indidit; §9tum hánc mihi gnatam esse voluit Inopiam.
首先,普劳图斯给我起名叫作“奢侈”;然后,他希望我的这个女儿是“贫困”。
§10sed ea huc quid introierit impulsu meo §11accipite et date vocivas aures dum eloquor.
但是,为什么她在我的促使下走进了这里,请听我说,并在我讲述时腾出耳朵来听。
§12adulescens quidam est, quí in hisce habitat aedibus; §13is rem paternam me adiutrice perdidit.
有一位青年,就住在这所房子里;他在我的协助下,把父亲的财产挥挥殆尽。
§14quoniam ei, qui me aleret, nil video esse relicui, §15dedi ei meam gnatam, quicum aétatem exigat.
since我看到,对于那个要养活我的人来说,已经没有任何剩余,我把我的女儿给了他,让他与她共度余生。
§16sed de argumento ne exspectetis fabulae: §17senes qui huc venient, ei rem vobis aperient.
但是对于这出戏的情节,你们不要指望我来解释:将要来到这里的那些老人,会向你们说明这件事情。
§18huic Graece nomen est Thensauro fabulae: §19Philemo scripsit, Plautus vertit barbare, §20nomen Trinummo fecit, nunc hoc vos rogat §21ut liceat possidere hanc nomen fabulam.
这出戏的希腊语名字叫作《财宝》;菲莱蒙所写,普劳图斯将其翻译成野蛮的语言,起名叫作《三文钱》;现在他请求你们这件事,允许这出戏保留这个名字。
§22tantum est.
就是这些了。
valete, adeste cum silentio. —
愿你们安好,请保持安静倾听。
§23Amicum castigare ob meritam noxiam §24immoene est facinus, verum in aetate utile §25et conducibile.
—— 因为朋友犯了应得的过错而谴责他,是一件不讨好的事,但在人一生中却是有益和有利的。
nám ego amicum hodie meum §26concastigabo pro commerita noxia, §27invitus, ni id me invitet ut faciam fides.
因为我今天就要因其应得的过错而严加谴责我的朋友,虽非情愿,若非我的忠信在驱使我这样做。
§28nam hic nimium morbus mores invasit bonos; §29ita plerique omnes iam sunt intermortui.
因为在这里,某种疾病已经过度侵蚀了良好的风俗;以至于几乎所有人如今都已奄奄一息。
§30sed dum illi aegrotant, interim mores mali §31quasi herba inrigua succrevere uberrime: §32eorúm licet iam metere messem maxumam, §33neque quicquam hic nunc est vile nisi mores mali.
但是,当他们生病时,与此同时,败坏的风俗如同浇过水的草木一般,极其茂盛地生长起来:现在可以收割它们极大的收成,而现在这里除了败坏的风俗外,没有什么是廉价的。
§34nimioque hic pluris pauciorum gratiam §35faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus.
在这里,人们把少数人的恩宠看得远远重于那能造福多数人的事情。
§36ita vincunt illud conducibile gratiae, §37quae in rebus multis opstant odiosaeque sunt §38remoramque faciunt rei privatae et publicae.
这样,私恩便战胜了那有益之事,这些私恩在许多事情上起阻碍作用,令人可恶,并且给私事和公事都带来拖延。
§39Larem corona nostrum decorari volo.
我希望我们的家神用花冠装饰起来。
§40uxor, venerare ut nobis haec habitatio §41bona fausta felix fortunataque evenat— §42teque ut quam primum possim videam emortuam.
妻子啊,祈祷吧,愿这个住处对我们而言吉祥、顺利、幸福、幸运—— 并愿我能尽早看到你死去。
§43Hic ille ést, senecta aetate qui factust puer, §44qui admisit in se culpam castigabilem.
这就是那个在老年时变成小孩的人,犯下了该受谴责之过错的人。
§45adgrediar hominem.
我去接近他。
§45bQuoia hic vox prope me sonat?
在我身边响起的这是谁的声音?
§46Tui benevolentis, sí ita es ut ego te volo, §47sin aliter es, inimici atque irati tibi.
是一个对你好意之人,如果你是我所希望的样子;但若非如此,便是你的仇敌和对你发怒之人的声音。
§48O amice, salve, átque aequalis.
噢,朋友,你好,我的同龄人。
ut vales, §49Megaronides?
你好吗,梅加罗尼德斯?
§49bEt tu edepol salve, Callicles.
你也你好,卡利克勒斯。
§50Valen? valuistin?
身体好吗? 之前好吗?
§50bValeo, et valui rectius.
我挺好,以前还要更好些。
§51Quid tua agit uxor? ut valet?
你的妻子怎么样? 她好吗?
§51bPlus quam ego volo.
比我希望的还要好。
§52Bene hercle est illam tibi valere et vivere.
她对你来说健康而活着真是件好事。
§53Credo hercle te gaudere, si quid mihi mali est.
我相信如果我有什么不幸,你一定会高兴。
§54Omnibus amicis quod mihi est cupio esse idem.
我希望我所拥有的,对我的所有朋友也都是一样的。
§55Eho tu, tua uxor quid agit?
喂,我说,你的妻子怎么样?
§55bImmortalis est, §56vivit victuraque est.
她是长生不老的,活着,而且还会一直活下去。
§56bBene hercle nuntias, §57deosque óro ut vitae tuae superstes suppetat.
你带了个好消息,我祈求神明,让她活得比你的寿命还要长。
§58Dum quidem hercle tecum nupta sit, sane velim.
只要她嫁的是你,我倒真希望如此。
§59Vin commutemus, tuam ego ducam et tu meam?
你想让我们交换吗,我娶你的,你娶我的?
§60faxo haud tantillum dederis verborum mihi.
我保证你一点便宜也占不到我身上。
§61Namque enim tu, credo, me imprudentem obrepseris.
因为我相信,你会趁我不备时偷袭我。
§62Ne tu hercle faxo haud nescias quam rem egeris.
的确,我保证你很快就会明白自己做了什么交易。
§63Habeas ut nanctu's: nota mala res optumast.
既然得到了就留着吧:熟知的坏事是最好的。
§64nam ego nunc si ignotam capiam, quid agam nesciam.
因为如果我现在娶一个不认识的,我都不知道该怎么办了。
§65Edepol proinde ut diu vivitur, bene vivitur.
活得长久,正如活得好一样。
§66sed hoc ánimum advorte atque aufer ridicularia; §67nam ego dedita opera huc ad te advenio.
但是注意这件事,把你的玩笑话收起来;因为我是特地到你这儿来的。
§67bQuid venis?
你为什么来?
§68Malis te ut verbis multis multum obiurigem.
为了用许多严厉的话狠狠责备你。
§69Men?
责备我?
§69bNumquis est hic alius praeter me atque te?
这里除了我和你,还有别人吗?
§70Nemost.
没有别人。

词汇与语法注释

  1. §1munus fungaris tuom — 在古典拉丁语中,异态动词 fungor 通常要求夺格。然而,在普劳图斯等早期拉丁语作家中,它经常支配宾格,如这里的 'munus tuom'。
  2. §14nil ... relicui — 形容词 relictus 的单数属格 relicui 与否定中性代词 nil (nihil) 连用,构成表示“没有任何剩余物”的分割属格(部分属格)用法。
  3. §21ut liceat possidere hanc nomen fabulam — 这是一个带对格的不定式(A.C.I.)结构,其中 'hanc fabulam' 作 'possidere' 的主语对格,而 'nomen' 作其宾语,意思是“让这出戏拥有这个名字”。
  4. §27ni id me invitet ut faciam fides — 带有 'ni' (nisi) 的条件句中,现在时虚拟语气 'invitet' 表示一种潜在的或想象中的条件:“除非我的忠信促使我这样做”(暗指忠信确实在促使他,因此他才这样做)。
  5. §60dederis verborum — 成语 'verba dare'(字面意思是“给言语”)是拉丁语口语表达,意思是“欺骗”。这里的 'dederis' 是依赖于 'faxo' 的现在完成时虚拟语气(或虚拟完成时)。

引用这一段

普劳图斯, 三文钱 §1-70. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:1-70

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。