我想评述阿里斯塔克斯的《阿喀琉斯》:我将从那里,从那部悲剧开始。
§3sileteque et tacete atque animum advortite, §4audire iúbet vos imperator histricus, §5bonoque ut animo sedeate in subselliis, §6et qui esurientes et qui saturi venerint: §7qui edistis, multo fecistis sapientius, §8qui non edistis, saturi fite fabulis; §9nam cui paratumst quod edit, nostra gratia §10nimia est stultitia sessum impransum incedere.
安静,闭嘴,并集中注意力,剧团指挥命令你们听着,并让你们怀着愉快的心情坐在长椅上,无论那些饿着肚子来的人还是那些吃饱了来的人:已经吃过的人,你们做得聪明得多,没吃过的人,就用戏剧来填饱肚子吧;因为如果有人已经准备好了要吃的东西,却为了我们不吃午饭就来坐着,那真是极其愚蠢。
§11exsurge, praeco, fac populo audientiam; §12iam dudum exspecto, si tuom officium scias: §13exerce vocem, quam per vivisque et † colis.
站起来,传令官,让民众安静听着;我等了很久,看你是否知道自己的职责:锻炼你的声音吧,你赖以生存和维持生计的声音。
§14nam nisi clamabis, tacitum te obrepet fames.
因为除非你大声呼喊,不然饥饿会悄悄袭来。
§15age nunc reside, duplicem ut mercedem feras.
好了,现在坐下吧,好让你能拿到双倍的报酬。
§16bonum factum esse, edicta ut servetis mea.
你们遵守我的法令,这是一件好事。
§17scortum exoletum ne quis in proscaenio §18sedeat, neu lictor verbum aut virgae muttiant, §19neu dissignator praeter os obambulet §20neu sessum ducat, dum histrio in scaena siet.
任何过时的妓女都不准坐在前台,卫兵也不准嘀咕一个字或让他的皮鞭作声,引座员不得在人脸前走动,在演员登台期间,也不得引导人就座。
那些在家里闲着睡了很久的人,现在安分地站着或者克制住不睡,才是合适的。
§23servi ne obsideant, liberis ut sit locus, §24vel aes pro capite dent; si id facere non queunt, §25domum abeant, vitent ancipiti infortunio, §26ne et hic varientur virgis et loris domi, §27si minus curassint, quóm eri reveniant domum.
奴隶不要占着座位,以便给自由人留出空间,否则就为自己的脑袋付钱;如果他们做不到,就回家去,免得遭受双重灾难,免得在这里挨鞭子,回家还要挨皮鞭,如果主人回到家时,发现他们没有做好差事。
§28nutrices pueros infantis minutulos §29domi ut procurent neu quae spectatum adferat, §30ne et ipsae sitiant et pueri pereant fame §31neve esurientes hic quasi haedi obvagiant.
保姆要在家里照顾好娇小的婴儿,任何人都不许带孩子来观看,免得她们自己口渴,孩子们饿死,或者饿着肚子在这里像小山羊一样啼哭。
§32matronae tacitae spectent, tacitae rideant, §33canora hic voce sua tinnire temperent, §34domum sermones fabulandi conferant, §35ne et hic viris sint et domi molestiae.
妇人们要静静地看,静静地笑,克制住不要在这里用响亮的声音唠叨,把聊天的话带回家去说,免得在这里和在家里都成为丈夫的累赘。
§36quodque ad ludorum curatores attinet, §37ne palma detur quoiquam artifici iniuria §38neve ambitionis causa extrudantur foras, §39quo deteriores anteponantur bonis.
至于戏剧节的主办者,不准不公正地将奖赏赐予任何演员,也不要因为拉拢谄媚而将好演员排挤在外,使得较差的演员优于优秀的演员。
§40et hoc quoque etiam, quod paene oblitus fui: §41dum ludi fiunt, in popinam, pedisequi, §42inruptionem facite; nunc dum occasio est, §43nunc dum scriblitae aéstuant, occurrite.
还有这件事,我差点忘了:戏演着的时候,侍从们,冲进酒馆去吧;趁现在有机会,趁现在奶酪馅饼还热气腾腾,冲啊。
§44haec quae imperata sunt pro imperio hístrico, §45bonum hercle factum pro se quisque ut meminerit.
凭着剧场的权威所下达的这些命令,凭赫拉克勒斯发誓,每个人自己牢记在心是一件好事。
现在我想转回到剧情大意上,好让你们和我一样了如指掌。
我现在要划定它的区域、界线和四至:我已成了这件事的测绘员。
§50sed nisi molestumst, nomen dare vobis volo §51comoediai; sin odiost, dicam tamen, §52siquidém licebit pér illos quibus est in manu.
如果不嫌麻烦,我想把这出喜剧的名字告诉你们;但如果你们讨厌它,我还是会说,只要那些掌握权力的人允许。
这出喜剧名叫《迦太基人》;拉丁语则是,爱吃粥的叔叔普劳图斯。
§55nomen iam habetis.
名字你们已经知道了。
nunc rationes ceteras §56accipite; nam argumentum hoc hic censebitur: §57locus argumentost suom sibi proscaenium, §58vos iuratores estis.
现在听听其余的情况;因为这出戏的大意将在这里接受评判:剧情发生的地点就是它自己的前台,而你们是裁判官。
quaeso, operam date.
请,予以关注。
§59Carthaginienses fratres patrueles duo §60fuere, summo genere et summis ditiis; §61eorum álter vivit, alter est emortuos.
曾有两个迦太基堂兄弟,出身高贵,极其富有;他们中一个活着,另一个已经死了。
因此,我在你们面前说得更有把握,因为为他整容收殓的人告诉了我。
§64sed illí seni qui mortuost, ei filius, §65unicus qui fuerat, ab divitiis a patre §66puer séptuennis surripitur Carthagine, §67sexennio prius quidem quam moritur pater.
至于那个死去的独子,当他还是个七岁男孩时,在迦太基从他父亲的财富中被拐走了,这确实是在父亲去世前六年。
§68quoniam periisse sibi videt gnatum unicum, §69conicitur ipse in morbum ex aegritudine: §70facit illum heredem fratrem patruelem suom, §71ipse abit ad Acheruntem sine viatico.
因为他看到自己的独子丢了,忧伤成疾:他立了他的堂兄弟为继承人,自己没有带盘缠就去了阿刻戎。
§72ille quí surripuit puerum Calydonem avehit, §73vendit eum domino hic diviti quoidam seni, §74cupienti liberorum, osori mulierum.
拐走那孩子的人把他带到了卡吕冬,在这里把他卖给了一个富有的老主人,那人想要孩子,却讨厌女人。
§75emit hospitalem is filium imprudens senex §76puerum illum eumque adoptat sibi pro filio §77eumque heredem fecit, quom ipse obiit diem.
那个老人无意中买下了客人的儿子,即那个孩子,并收养他做自己的儿子,并在自己去世时立他为继承人。
§78is illíc adulescens habitat in illisce aedibus.
那个年轻人现在住在那里,在那个房子里。