我现在决定同时做两件事:讲述这个故事的情节和我的爱情。
§3non ego item facio ut alios in comoediis §4vi vidi amoris facere, qui aut nocti aut die §5aut soli aut lunae miserias narrant suas: §6quos pol ego credo húmanas querimonias §7non tanti facere, quid velint quid non velint; §8vobis narrabo potius meas nunc miserias.
我不像在喜剧中看到的其他人那样,他们因爱情的力量而行动,或在夜里或在白天,或向太阳或向月亮倾诉他们的痛苦:凭波鲁克斯起誓,我相信那些天体并不怎么在乎人类的抱怨,无论他们想要什么或不想什么;我宁愿现在向你们讲述我的痛苦。
这部剧用希腊语叫作菲莱蒙的《商人》,同样在拉丁语中叫作提图斯·马克西乌斯的《商人》。
我的父亲为了做生意把我从这里派往罗德岛;自从我离开家已经两年了。
§13ibi amare occepi forma eximia mulierem.
在那里,我开始爱上了一个容貌极其美丽的女人。
§14sed ea ut sim implicitus dicam, si operaest auribus §15atque advortendum ad animum adest benignitas.
但我是如何被她迷住的,我会告诉你们,如果你们有时间听,并且你们能仁慈地集中注意力。
§16et hoc parum hercle more amatorum institi: §17†per mea per conatus sum uos sumque inde exilico. §18nam amorem haec cuncta vitia sectari solent, §19cura aegritudo nimiaque elegantia, §31multiloquium: parumlóquium hoc ideo fit quia, §32quae nihil attingunt ad rem nec sunt usui, §33tam amator profert saepe advorso tempore; §34hoc pauciloquium rursum idcirco praedico, §35quia nullus umquam amator adeost callide §36facundus, quae in rem sint suam ut possit loqui.
凭赫拉克勒斯发誓,我在这件事上并没有怎么遵循情人们的做法: †通过我的...我尝试了...并且从那里立刻... 因为爱往往伴随着所有这些缺点,忧虑、痛苦和过度的修饰,多话:至于少话的原因,之所以如此,是因为,那些与事情无关、也没有用处的话,恋人常常在不合时宜的时候说出来;相反,我之所以说这是“少话”,是因为没有任何一个恋人能如此巧妙地乌言,以至于他能说出符合自己利益的话。
现在你们不该因为我的多话而对我生气:维纳斯在把爱情遗留给我的同一天,也把这多话遗留给了我。
§39illuc revorti certumst, conata eloquar.
我决定回到那个话题去,我将讲述我所尝试过的事情。
§40principio ut ex ephebis aetate exii §41atque animus studio amotus puerilist meus, §42amare valide coepi hinc meretricem: ilico §43res exulatum ad illam clám abibat patris.
起初,当我到了脱离青年期的年龄,我的心摆脱了幼稚的追求,我便开始在这里强烈地爱上一个妓女:立刻,我父亲的财产开始秘密地流亡到她那里。
那个贪婪的皮条客,即那个女人的主人,竭尽全力,只要能拿到什么就抢夺到自己家里。
§46obiurigare pater haec noctes et dies, §47perfidiam, iniustitiam lenonum expromere; §48lacerari valide suam rem, illius augerier.
父亲日夜不停地责备这些事,揭露皮条客们的虚伪和不义;抱怨自己的财产被猛烈地撕裂,而那个人的财产却在增加。
这一切都是在大声喊叫中进行的;有时他也低声嘀咕:甚至拒绝、否认我是他的儿子。
他在整个城市里大喊并警告,所有人都要当心,不要借钱给我。
§53amorem multos inlexe in dispendium: §54intemperantem, non modestum, iniurium §55trahere, exhaurire me quod quirem ab se domo; §56ratione pessuma a me ea quae ipsus optuma §57omnis labores invenisset perferens, §58in amoribus diffunditari ac didier.
他说爱情诱使许多人走向破产:说我不克制、不温和、不守规矩,从他家里把我能拿走的东西都拖走、耗尽;说他自己以最好的方式、承受着一切辛劳而挣来的东西,被我用最坏的方式在爱情中挥霍和消磨掉了。
抱怨说,他养了我这个累及他多年的耻辱之源;如果我不为此感到羞耻,他就连活下去都不愿意。
§61sese extemplo ex ephebis postquam excesserit, §62non, ut ego, amori neque desidiae in otio §63operam dedisse, neque potestatem sibi §64fuisse; adeo arte cohibitum esse se a patre: §65multo opere immundo rustico se exercitum, §66neque nisi quinto anno quoque †positum visere §67urbem, atque extemplo inde, ut spectavisset peplum, §68rus rusum confestim exigi solitum a patre.
他说,他自己一离开青年期,绝没有像我这样,在闲暇中把精力献给爱情或怠惰,他也没有这种机会;他被他的父亲管教得如此之严:被繁重、肮脏的农活所磨练,每隔五年才能去一次[定好的]城市,并且从那里立刻,一旦看完了圣衣节的表演,就会被他的父亲立刻催促赶回乡下。
§69ibi multo primum sese familiarium §70laboravisse, quom haec pater sibi diceret: §71tibi aras, tibi occas, tibi seris, tibi idem metis, §72tibi denique iste pariet laetitiam labos.
在那里,他说自己在所有的奴仆和家臣中干活是最卖力的,当时他的父亲曾对他说: “你是在为你自己耕地,为你自己碎土,为你自己播种,同样也为你自己收获,终究这辛劳会为你带来快乐。
§73postquam recesset vita patrio corpore, §74agrum se vendidisse atque ea pecunia §75navem, metretas quae trecentas tolleret, §76parasse atque ea se mercis mercatum undique, §77adeo dum, quae tum haberet, peperisset bona; §78me idem decere, si ut deceret me forem.
” 父亲去世之后,他说自己卖掉了田地,并用那笔钱准备了一艘能装载三百米崔提的船,并带着它四处贩运商品,直到他挣到了当时所拥有的财富;他说,如果我是一个配做他儿子的人,我也应该做同样的事。
§79_80ego mé ubi invisum meo patri esse intellego
当我明白自己被父亲嫌弃时,我……