§1Duas res simul nunc agere decretumst mihi:
私は今、同時に二つのことを行うと決めている。
§2et argumentum et meos amores eloquar.
芝居の筋書きと、私の恋物語の両方を語るのだ。
§3non ego item facio ut alios in comoediis §4vi vidi amoris facere, qui aut nocti aut die §5aut soli aut lunae miserias narrant suas:
私は、喜劇の中で他人がするように愛の力によって行うのを私は見たことがあるが、彼らは夜や昼に、あるいは太陽や月に、自分たちの悲惨さを語りかける。
§6quos pol ego credo húmanas querimonias
天の神々に誓って、私はこう信じている。
§7non tanti facere, quid velint quid non velint;
彼らは人間の不満など大して気に留めず、人間が何を望み何を望まないかも気にしないのだと。
§8vobis narrabo potius meas nunc miserias.
むしろ、私はあなた方に私の今の悲惨さを語ることにしよう。
ギリシア語では、この劇はフィレモンの『エンポロス』と呼ばれ、ラテン語では、マックス・ティトゥスの『メルカトル』と呼ばれる。
§11pater ad mercatum hinc me meus misit Rhodum;
私の父は、ここから私を商売のためにロードス島へ送り出した。
§12biennium iam factum est, postquam abii domo.
私が家を出てから、もう二年になる。
§13ibi amare occepi forma eximia mulierem.
そこで私は、並外れて美しい一人の女を愛し始めた。
§14sed ea ut sim implicitus dicam, si operaest auribus §15atque advortendum ad animum adest benignitas.
だが、私がどのように彼女に溺れていったかは、もしあなた方の耳に聴く時間があり、心を傾けてくれる好意があるならば、お話ししよう。
§16et hoc parum hercle more amatorum institi:
そしてこれについて、私は恋人たちのやり方に全く従わなかった。
§17†per mea per conatus sum uos sumque inde exilico.
†私の何々を通じて私は試み、そしてそこからただちに。
§18nam amorem haec cuncta vitia sectari solent,
というのも、愛にはこれらすべての欠点が付いて回るものだからだ。
心配、苦痛、過度の身だしなみ、多言、そして寡黙。
これがこのように生じるのは、なぜなら、事柄に全く関係がなく、何の役にも立たないことを、恋人は不都合な時によく持ち出す(これが多言である)。
§34hoc pauciloquium rursum idcirco praedico, §35quia nullus umquam amator adeost callide §36facundus, quae in rem sint suam ut possit loqui.
逆に、この寡黙さを私が主張する理由は、どんな恋人も、これほど巧みに雄弁に、自分のためになることを語ることはできないからだ。
§37nunc vos mi irasci ob multiloquium non decet:
今、あなた方が私のお喋りのことで腹を立てるのは適当ではない。
§38eodém quo amorem Venus mi hoc legavit die.
ウェヌスが私に愛を遺贈したのと同じ日に、これをも遺贈したのだから。
§39illuc revorti certumst, conata eloquar.
あちら(本筋)に戻ることは決めている。 企てたことを語ろう。
§40principio ut ex ephebis aetate exii §41atque animus studio amotus puerilist meus, §42amare valide coepi hinc meretricem: ilico
そもそも、私が年齢的に青年期を脱し、私の心が子供じみた情熱から離れたとき、私はここで一人の娼婦を激しく愛し始めた。
§43res exulatum ad illam clám abibat patris.
ただちに、父の財産は、密かに彼女のもとへと亡命していった。
その女の主人である強欲な女衒は、全力を尽くして、手に入る限りのものを自分の家へと奪い去った。
父は夜も昼もこのことを激しく責め立て、女衒たちの不誠実さと不正を暴き立てた。
§48lacerari valide suam rem, illius augerier.
自分の財産が激しく損なわれ、あいつの財産が増やされていると。
大声で叫び、時には不満げに呟き、私が自分の息子であることを拒み、否定した。
§51conclamitare tota urbe et praedicere,
街中で叫び回り、警告した。
§52omnes tenerent mutuitanti credere.
金を貸そうとする者はみな、貸さないようにと。
§53amorem multos inlexe in dispendium: §54intemperantem, non modestum, iniurium §55trahere, exhaurire me quod quirem ab se domo;
愛は多くの者を破滅に誘い込んだと言い、不節制で、慎みがなく、不届き者である者が、自分が家から引き出せるものを、私から引き出し、枯渇させていると。
§56ratione pessuma a me ea quae ipsus optuma §57omnis labores invenisset perferens, §58in amoribus diffunditari ac didier.
彼自身が最も優れた方法で、あらゆる労苦を耐え忍びながら見出してきたものを、私が最悪の方法で、恋愛において散財し、浪費していると。
これほど多くの年の間、自分は非難の種を養ってきたのだと言い、もしそのことを恥じるのでなければ、生きていることさえ望まないだろうと。
§61sese extemplo ex ephebis postquam excesserit, §62non, ut ego, amori neque desidiae in otio §63operam dedisse, neque potestatem sibi §64fuisse;
彼自身は、かつて青年期を脱した直後に、私のように、恋や怠惰のなかの暇つぶしに努めたりはしなかったし、そのような機会も自分にはなかった。
adeo arte cohibitum esse se a patre:
それほど厳しく父から縛られていたのだからと。
§65multo opere immundo rustico se exercitum, §66neque nisi quinto anno quoque †positum visere §67urbem, atque extemplo inde, ut spectavisset peplum, §68rus rusum confestim exigi solitum a patre.
汚く辛い田舎の仕事で大いに鍛えられ、 5年目ごとにしか、[置かれた]都を訪れることもできず、そしてそこからただちに、ペプロスの祭りを見物すると、父によって再びすぐさま田舎へと追い返されたものだ。
§69ibi multo primum sese familiarium
そこ(田舎)で、彼は使用人たちの中で誰よりも激しく働いていた。
§70laboravisse, quom haec pater sibi diceret:
彼の父が彼にこう言っていたときに。
§71tibi aras, tibi occas, tibi seris, tibi idem metis,
「お前はお前のために耕し、お前のために砕土し、お前のために種をまき、お前自身のために刈り取るのだ。
§72tibi denique iste pariet laetitiam labos.
ついに、その労苦がお前に喜びをもたらすだろう。
§73postquam recesset vita patrio corpore, §74agrum se vendidisse atque ea pecunia §75navem, metretas quae trecentas tolleret, §76parasse atque ea se mercis mercatum undique,
」命が父親の体から退いたのち、彼は土地を売り払い、その金で、 300メトレスを積める船を手配し、それで方々へ商品を仕入れに(商売をしに)行った。
§77adeo dum, quae tum haberet, peperisset bona;
そうして、その時彼が所有している財産を築き上げるまで(商売をしたのだ)。
§78me idem decere, si ut deceret me forem.
私にも同じことをするのがふさわしい、もし私が自分にふさわしい人間であるならと(父が言った)。
§79_80ego mé ubi invisum meo patri esse intellego
自分が父に嫌われていると知ったとき、私は、