首先,从一开始,我就向我自己和你们,观众们,宣布一个吉利的问候。
我用我的舌头而不是用我的手,给你们带来普劳图斯,我请求你们用和善的耳朵来接受他。
现在请接受剧情并集中你们的注意力;我将用尽可能最少的词句来陈述它。
§7atque hoc poetae faciunt in comoediis: §8omnis res gestas esse Athenis autumant, §9quo íllud vobis graecum videatur magis; §10ego nusquam dicam nisi ubi factum dicitur.
诗人们在喜剧中总是这样做:他们声称所有的故事都发生在雅典,从而好让这在你们看来更具希腊风情;而我除非是在据说发生该事件的地方,否则绝不提及。
确实,虽然这个剧情非常希腊化,但它并不具有阿提卡风情,而是纯粹的西西里风情。
§13huic argumento antelogium hoc fuit; §14nunc argumentum vobis demensum dabo, §15non modio, neque trimodio, verum ipso horreo: §16tantum ad narrandum argumentum ádest benignitas.
对于这个剧情,这就是前言;现在我将把衡量好的剧情奉献给你们,不是用一斗,也不是用三斗,而是用整个粮仓:因为讲述剧情的慷慨善意是如此之大。
§17mercator quidam fuit Syracusis senex, §18eí sunt nati filii gemini duo, §19ita forma simili pueri, út mater sua §20non internosse posset quae mammam dabat, §21neque adeo mater ipsa quae illos pepererat, §22ut quidem ille dixit mihi, qui pueros viderat: §23ego illós non vidi, ne quis vostrum censeat.
曾经在叙拉古有一位年老的商人,他生了一对双胞胎儿子,这两个孩子长得如此相像,以至于给他们哺乳的母亲都无法将他们区分开来,甚至连生他们的母亲自己也无法区分,至少那个见过这两个孩子的男人是这样对我说的一一我自己没有见过他们,免得你们有人这样以为。
§24postquam iam pueri septuennes sunt, pater §25oneravit navem magnam multis mercibus; §26imponit geminum álterum in navem pater, §27Tarentum avexit secum ad mercatum simul, §28illum reliquit alterum ápud matrem domi.
当孩子们现在已经七岁时,父亲用许多货物装满了一艘大船;父亲把双胞胎中的一个带上了船,带他一同去塔兰托做生意,而把另一个留在了家里的母亲身边。
§29Tarenti ludi forte erant, cum illuc venit.
当他到达那里时,塔兰托碰巧正在举办节日竞技。
许多人像去观看竞技一样聚集在一起:孩子在人群中与父亲走散了。
那里有一位来自埃皮达姆努斯的商人,他抱走了这个孩子并把他带到了埃皮达姆努斯。
§34pater eius autem postquam puerum perdidit, §35animum despondit, eaque is aegritudine §36paucis diebus post Tarenti emortuost.
而孩子的父亲在失去孩子后,悲痛欲绝,由于那份忧伤,几天后在塔兰托去世了。
§37postquam Syracusas de ea re rediit nuntius §38ad avom puerorum, puerum surruptum alterum §39patremque pueri Tarenti esse emortuom, §40immutat nomen avos huic gemino alteri; §41ita illum dilexit, qui subruptust, alterum: §42illius nomen indit illi qui domi est, §43Menaechmo, idem quod alteri nomen fuit; §44et ipsus eodem est avos vocatus nomine §45(propterea illius nomen memini facilius, §46quia illúm clamore vidi flagitarier).
当关于这件事的消息传回叙拉古给孩子们的祖父时,得知一个孩子被偷走,且孩子的父亲已在塔兰托去世,祖父便给留在家里的另一个双胞胎改了名字;他是如此疼爱那个被偷走的另一个孩子:他把那个孩子的名字给了留在家里的这个孩子,叫梅内克缪斯,也就是和另一个孩子相同的名字;祖父自己也是被叫作同一个名字的(因此我更容易记住他的名字,因为我曾看见他被大声呼喊着索要)。
免得你们待会儿弄错,我现在就预先挑明:这对双胞胎兄弟俩的名字是一模一样的。
现在我必须步行回到埃皮达姆努斯,以便向你们精确地剖析这件事。
§51si quis quid vestrum Epidamnum curari sibi §52velit, audacter imperato et dicito, §53sed ita ut det unde curari id possit sibi.
如果你们中有人想在埃皮达姆努斯为自己办点什么事,尽管大胆地命令和开口吧,但条件是他得给出能为他办妥此事的资金。
因为除非有人给钱,否则他就是在白费力气;给钱的人,则是在白费更大的力气。
§56verum illuc redeo unde abii, atque uno asto in loco.
不过我回到了我出发的地方,并停留在同一个地点。
§57Epidamniensis ille, quem dúdum dixeram, §58geminum illum puerum qui surrupuit alterum, §59ei liberorum, nisi divitiae, nil erat: §60adoptat illum puerum surrupticium §61sibi filium eique uxorem dotatam dedit, §62eumque heredem fecit, quom ipse obiit diem.
我刚才提到的那个埃皮达姆努斯人,就是偷走另一个双胞胎孩子的那个,除了财富,他没有别的孩子:他收养了那个被偷来的孩子做自己的儿子,并给了他一个带有丰厚嫁妆的妻子,在他自己去世的时候,让他继承了遗产。
§63nam rus ut ibat forte, ut multum pluerat, §64ingressus fluvium rapidum ab urbe haud longule, §65rapidus raptori pueri subduxit pedes §66abstraxitque hominem in maximam malam crucem.
因为当他碰巧去乡下时,在一场大雨之后,他走进了离城不远的一条急流中,湍急的河水冲走了偷孩子人的双脚,并把这人拖向了极大的灾祸。
§67illi divitiae evenerunt maximae.
极大的财富便落到了他的手中。
§68is illic habitat geminus surrupticius.
那个被偷走的双胞胎就住在那里。
§69nunc ille geminus, qui Syracusis habet, §70hodie in Epidamnum veniet cum servo suo §71hunc quaeritatum geminum germanum suom.
现在,住在叙拉古的另一个双胞胎,今天将和他的奴隶一起手持行装来到埃皮达姆努斯,来寻找他的亲双胞胎兄弟。
§72haec urbs Epidamnus est, dum haec agitur fabula: §73quando alia agetur, aliud fiet oppidum; §74sicut familiae quoque solent mutarier: §75modo †ni caditat leno, modo adulescens, modo senex, §76pauper, mendicus, rex, parasitus, hariolus §77Iuventus nomen fecit Peniculo mihi, §78ideo quia mensam, quando edo, detergeo.
在这出戏上演期间,这座城市就是埃皮达姆努斯:当上演另一出戏时,它就会变成另一个城镇;正如演员的家庭也经常发生变换一样:有时是女伧,有时是青年,有时是老人,穷人、乞丐、国王、寄食者、预言家年轻人们给我起了个叫“佩尼库斯”的名字,纯粹是因为我吃饭的时候会把桌子扫荡一空。
§79homines captivos qui catenis vinciunt §80et qui fugitivis servis indunt compedes, §81nimis stúlte faciunt mea quidem sententia.
那些用链条锁住俘虏的人,以及那些给逃跑的奴隶戴上脚镣的人,在我看来,确实做出了极其愚蠢的事情。
§82nam homini misero si ad malum accedit malum,
因为如果给一个不幸的人雪上加霜,