Humanitext Reader

普劳图斯 · 象鼻虫 §1-75

费德鲁斯深夜外出与相思之苦

第 1 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

费德鲁斯在深夜带着奴隶帕里纽鲁斯外出拜访其爱人。他向奴隶诉说了自己因女色贩子的贪婪和生病所受的痛苦,并在等待朋友借款期间,准备向维纳斯神庙献上祭品。

§1Quo ted hoc noctis dicam proficisci foras §2Cum istoc ornatu cumque hac pompa, Phaedrome?
在这个深夜,我该说你穿着那样的装束、带着这样的侍从,是要往外去哪里呢,费德鲁斯?
§3Quo Venus Cupidoque imperat, suadet Amor: §4si media nox est sive est prima vespera, §5si status condictus cum hoste intercedit dies, §6tamen est eundum quo imperant ingratiis.
往维纳斯与丘比特命令、爱神劝诱的地方去:无论是午夜,还是初暮,哪怕与敌人约定好了期限,违背意愿也必须前往他们命令的地方。
§7At tandem, tandem— §7bTandem es odiosus mihi.
但终于,终于—— “终于”个头,你真是让我讨厌。
§8Istuc quidem nec bellum est nec memorabile: §9tute tibi puer es, lautus luces cereum.
那样做既不体面,也不值得称道:你自己成了自己的仆人,衣冠楚楚却自己点着蜡烛。
§10Egon apicularum congestum opera non feram, §11ex dulci oriundum melculo dulci meo?
难道我不该承受那由小蜜蜂们辛勤集成的成果,那源于我那甜美、甜美的小蜜糖的东西吗?
§12Nam quo te dicam ego ire?
那么我该说你往哪里去呢?
§12bSi tu me roges, §13dicam ut scias.
如果你问我,我就告诉你,好让你知道。
§13bSi rogitem, quid respondeas?
如果我问,你会怎么回答?
§14Hoc Aesculapi fanum est.
这是阿斯克勒庇俄斯的神殿。
§14bPlus iam anno scio.
我早就知道一年多了。
§15Huic proxumum illud ostiumst oculissimum.
紧邻这里的那个门扉是最可爱的。
§16salve, valuistin?
“你好,你身体好吗?
§16bOstium occlusissimum, §17caruitne febris te herí vel nudiustertius §18et heri cenavistine?
” 那是个关得最紧的门, “昨天或前天你没发烧吧,昨天你吃饭了吗?
§18bDeridesne me?
” 你在嘲笑我吗?
§19Quid tu ergo, insane, rogitas valeatne ostium?
那么,你这疯子,为什么问门身体好不好?
§20Bellissimum hercle vidi et taciturnissimum, §21numquam ullum verbum muttit: cum aperitur tacet, §22cum ílla noctu clanculum ad me exit, tacet.
凭赫拉克勒斯起誓,我看到它最美丽也最沉默,它从不嘟囔半个字:开门时它保持安静,晚上她偷偷出来见我时,它也保持安静。
§23Numquid tu quod te aut genere indignum sit tuo §24facis aut inceptas facinus facere, Phaedrome?
费德鲁斯,你是否正在做,或企图做一些有损于你或你家族名誉的事?
§25num tu pudicae cuipiam insidias locas §26aut quam pudicam ésse oportet?
你是在给哪位贞洁的女子设下圈套,还是给那些本该贞洁的女子?
§26bNemini, §27nec me ille sirit Iuppiter.
谁也没有,愿伟大的朱庇特不容许我做出这种事。
§27bEgo item volo.
我也希望如此。
§28ita tuom conferto amare semper, si sapis, §29ne id quod ames populus si sciat, tibi sit probro.
如果你聪明,就始终这样引导你的爱,免得人们一旦知道你所爱的是什么,会成为你的耻辱。
§30semper curato ne sis intestabilis.
务必小心,千万不要成为声名狼藉的人。
§32Quid istúc est verbi?
这是什么话?
§32bCaute ut incedas via: §31quod amas amato testibus praesentibus.
意思是要你小心行路:要在有证人出席的情况下,爱你想爱的人。
§33Quin leno hic habitat.
但这里住着一个女色贩子。
§33bNemo hinc prohibet nec vetat, §34quin quod palam est venale, si argentum est, emas.
没人阻拦你,也没人禁止你,只要有钱,就可以购买公开出售的东西。
§35nemo ire quemquam publica prohibet via; §36dum ne per fundum saeptum facias semitam, §37dum ted abstineas nupta, vidua, virgine, §38iuventúte et pueris liberis, ama quid lubet.
没人禁止任何人在公路上行走;只要你不穿过有围栏的庄稼地践踏出一条路,只要你远离有夫之妇、寡妇、处女、青年和自由身份的少年,你想爱谁就爱谁。
§39Lenonis hae sunt aedes.
这是女色贩子的房子。
§39bMale istis evenat.
愿他们遭殃。
§40Qui?
为什么?
§40bQuia scelestam servitutem serviunt.
因为他们服侍的是邪恶的奴役。
§41Obloquere.
搭话吧。
§41bFiat maxume.
遵命。
§41cEtiam taces?
你还不闭嘴?
§42Nempe obloqui me iusseras.
你刚才确实命令我搭话的。
§42bAt nunc veto.
但现在我禁止了。
§43sed ita uti occepi dicere: ei ancillula est.
但正如我开始说的:他有一个年轻的女奴。
§44Nempe huic lenoni qui hic habitat?
确实是住在这里的这个女色贩子的吗?
§44bRecte tenes.
你说得对。
§45Minus fórmidabo, ne excidat.
那我就不用太担心它会从我脑子里忘掉了。
§45bOdiosus es.
你真讨人嫌。
§46eam vólt meretricem facere.
他想让她做妓女。
éa me deperit, §47ego autem cum illa facere nolo mutuom.
而她对我爱得发狂,但我不想和她做平等的交易。
§48Quid ita?
为什么?
§48bQuia proprium facio: amo pariter simul.
因为我要让她成为我专属的:我同时也同样地爱着她。
§49Malus clándestinus est amor, damnumst merum.
秘密的爱是邪恶的,纯粹是损失。
§50Est hercle ita ut tu dicis.
凭赫拉克勒斯起誓,正如你所说。
§50bIamne ea fert iugum?
她已经套上轭了吗?
§51Tam a me pudica est quasi soror mea sit, nisi §52si est osculando quippiam impudicior.
对我而言,她纯洁得就像我的妹妹,除非她在接吻方面稍微有些不规矩。
§53Semper tu scito, flamma fumo est proxima; §54fumo comburi nil potest, flamma potest.
你要永远记住,火和烟总是挨着的;烟无法烧毁任何东西,火却可以。
§55qui é nuce nuculeum esse volt, frangit nucem: §56qui volt cubare, pandit saltum saviis.
想吃坚果仁的人,得砸开坚果:想同床共枕的人,要用亲吻开路。
§57At illa ést pudica neque dum cubitat cum viris.
但她是贞洁的,还没有和男人同过床。
§58Credam, pudor si cuiquam lenoni siet.
如果任何女色贩子能有羞耻心,我就会相信。
§59Immo ut illam censes? ut quaeque illi occasiost,
不,你觉得她怎么样?
§60subripere se ad me; ubi savium oppegit, fugit.
只要她一有机会,就会偷偷溜到我这里来;一旦印下吻,她就逃走。
§61id eo fit, quia hic leno, hic qui aegrotus incubat §62in Aesculapi fano, is me excruciat.
之所以会这样,是因为这个女色贩子,也就是那个躺在阿斯克勒庇俄斯神殿里生病的人,折磨着我。
§62bQuid est?
怎么回事?
§63Alias me poscit pro illa triginta minas, §64alias talentum magnum; neque quicquam queo §65aequi bonique ab eo impetrare.
有时他为她向我索要三十明纳,有时要一大塔兰特;而我根本无法从他那里得到任何公平和通情达理的对待。
§65bIniuriu's, §66qui quod lenoni nulli est id ab eo petas.
你真不讲理,竟然向一个女色贩子索求他们绝不可能拥有的东西。
§67Nunc hinc parasitum in Cariam misi meum §68petitum argentum a meo sodali mutuom.
现在,我从这里派我的食客去了卡里亚,去向我的朋友借些钱。
§69quod si non affert, quo me vortam nescio.
如果他不带回来,我都不知道该往哪里转了。
§70Si deos salutas, dextrovorsum censeo.
如果你向神明致敬,我建议你向右转。
§71Nunc ara Veneris haec est ante horunc fores; §72me inferre Veneri vovi ieientaculum.
现在,他们门前就是维纳斯的祭坛;我许愿要给维纳斯献上早餐。
§73Quid? tu te pones Veneri ieientaculo?
什么? 你要把自己当作维纳斯的早餐献上去吗?
§74Me, te atque hosce omnis.
我,你,还有这里的这群人。
§74bTum tu Venerem vomere vis.
那你想让维纳斯吐出来。
§75Cedo, puere, sinum.
小子,把器皿给我。

词汇与语法注释

  1. §1ted — 宾格代词 te 的古旧强调形式,常见于早期拉丁喜剧中。
  2. §10congestum — 动词 congerere(采集)的过去分词中性名词化用法。此处指蜜蜂采集之物(蜂蜜),比喻爱人甜美的爱抚。
  3. §30intestabilis — 法律术语,指在法律上丧失作证和立遗嘱资格、声名狼藉的人。此处用于普遍警告不要自毁声誉。
  4. §41Obloquere — 异态动词 obloquor 的现在时命令法第二人称单数。费德鲁斯催促帕里纽鲁斯说话,但随即又禁止他,构成滑稽的对白。
  5. §47mutuom — 形容词 mutuus(相互的、借贷的)的中性名词化用法。费德鲁斯拒绝与女奴建立娼妓式的、一时的交易(借贷)关系,而是渴望使她成为自己永久的专属财产(proprium)。
  6. §65aequi bonique — 源自惯用语 aequum et bonum(公平与善)的分属格。作为动词 impetrare 的宾语,意为“公平合理的条件”或“妥协”。
  7. §70dextrovorsum — 意为“向右”的副词。结合古罗马拜神时须向右转的宗教习俗,针对费德鲁斯比喻性的问话“我该往哪里转(怎么办)”,帕里纽鲁斯幽默地给出了字面上的宗教礼仪建议。

引用这一段

普劳图斯, 象鼻虫 §1-75. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi008.humanitext-lat2:1-75

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。