Humanitext Reader

普劳图斯 · 安菲特律翁 §1084-1146

朱庇特的显现与安菲特律翁的和解

第 19 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

布洛米娅告诉安菲特律翁,阿尔克墨涅生下了双胞胎,其中一个孩子神奇地掐死了两条巨蛇。随后,朱庇特亲自显现,透露其中一个孩子是自己的儿子,并命令安菲特律翁与妻子和解,使全剧圆满落幕。

§1084Immo omnes sani sunt profecto.
“不,实际上大家确实都很清醒。
§1084bAt me uxor insanum facit §1085suis foedis factis.
” “但我的妻子却让我发疯,因她那可耻的行为。
§1085bAt ego faciam, tu idem ut aliter praedices, §1086Ámphitruo, piam et pudicam ésse tuam uxorem ut scias.
” “但我会证明,让你对同一件事说出不同的话来,安菲特律翁,好让你知道你的妻子是虔诚和贞洁的。
§1087de ea re signa atque argumenta paucis verbis eloquar.
关于这件事,我将用寥寥数语陈述证据与论据。
§1088omnium primum: Alcumena geminos peperit filios.
首先:阿尔克墨涅生下了一对双胞胎男婴。
§1089Ain tu, geminos?
” “你说是双胞胎吗?
§1089bGeminos.
” “双胞胎。
§1089cDi me servant.
” “神明保佑了我。
§1089dSine me dicere, §1090ut scias tibi tuaeque uxori deos esse omnis propitios.
” “让我说完,好让你知道所有神明对你和你的妻子都是恩惠的。
§1091Loquere.
” “说吧。
§1091bPostquam parturire hodie uxor occepit tua, §1092ubi utero exorti dolores, ut solent puerperae §1093invocat deos immortales, ut sibi auxilium ferant, §1094manibus puris, capite operto.
” “今天你的妻子开始分娩之后,当子宫里产生阵痛时,就像产妇们通常所做的那样,她呼唤着不死的神明来帮助她,双手洁净,头部覆盖。
íbi continuo contonat §1095sonitu maxumo; aedes primo ruere rebamur tuas.
就在那时,立刻雷声大作,发出极大的巨响;起初我们以为你的房子要倒塌了。
§1096aedes totae confulgebant tuae, quasi essent aureae.
你整栋房子都在闪耀,就像是黄金做的一样。
§1097Quaeso absolvito hinc me extemplo, quando satis deluseris.
” “求求你,既然你已经戏弄够了,就立刻把我从这里放了吧。
§1098quid fit deinde?
” “接下来发生了什么?
§1098bDum haec aguntur, interea uxorem tuam §1099neque gementem neque plorantem nostrum quisquam audivimus; §1100ita profecto sine dolore peperit.
” “在做这些事的同时,其间你的妻子无论是呻吟还是哭泣,我们中没有任何人听到;确实,她就这样毫无痛苦地生产了。
§1100bIam istuc gaudeo, §1101utut erga me merita est.
” “这已经让我很高兴了,无论她以前对我做过什么。
§1101bMitte ista atque haec quae dicam accipe.
” “把那些抛在脑后,听听我将要说的话。
§1102postquam peperit, pueros lavere iussit nos.
她生产后,命令我们给孩子们清洗。
occepimus.
我们开始了。
§1103sed puer ille quém ego lavi, ut magnust et multum valet!
但我清洗的那个孩子,是多么高大,力量多么强壮!
§1104neque eum quisquam colligare quivit incunabulis.
谁也无法用襁褓将他捆绑住。
§1105Nimia mira memoras; si istaec vera sunt, divinitus §1106non metuo quin méae uxori latae suppetiae sient.
” “你说的实在太令人惊异了;如果这些是真的,那么由于神力,我不怀疑我的妻子得到了巨大的帮助。
§1107Magis iam faxo mira dices.
” “我现在会让你说出更惊人的事。
postquam in cunas conditust, §1108devolant angues iubati deorsum in impluvium duo §1109maximi: continuo extollunt ambo capita.
他被放进摇篮后,两条长着鸡冠的巨蛇飞了下来,落进下面的天井里,极其巨大:它们立刻都抬起了头。
§1109bEi mihi.
” “天哪。
§1110Ne pave.
” “别怕。
sed angues oculis omnis circumvisere.
但那些蛇用眼睛环顾四周。
§1111postquam pueros conspicati, pergunt ad cunas citi.
看到孩子们后,它们迅速朝摇篮游去。
§1112ego cunas recessim rursum vorsum trahere et ducere, §1113metuens pueris, mihi formidans; tantoque angues acrius §1114persequi.
我为了孩子们担心,又替自己害怕,就一步步往后退着拉拽摇篮;蛇追得越来越紧。
postquam conspexit angues ille alter puer, §1115citus e cunis exilit, facit recta in anguis impetum: §1116alterum altera prehendit eos manu perniciter.
另一个孩子看到那些蛇后,立刻从摇篮里跳了出来,直接向蛇发起了攻击:他用双手敏捷地抓住了它们,左右手各一只。
§1117Mira memoras, nimis formidolosum facinus praedicas; §1118nam mihi horror membra misero percipit dictis tuis.
” “你说的太不可思议了,你描述的事情太可怕了;因为听到你的话,我这可怜的人浑身都起了鸡皮疙瘩。
§1119quid fit deinde? porro loquere.
接下来发生了什么? 继续说。
§1119bPuer ambo angues enicat.
” “那个孩子把两条蛇都捏死了。
§1120dum haec aguntur, voce clara exclamat uxorem tuam— §1121Quis homo?
” “在这些发生时,一个响亮的声音呼唤你的妻子——” “谁?
§1121bSummus imperator divom atque hominum Iuppiter.
” “众神和人类的最高统治者,朱庇特。
§1122is se dixit cum Alcumena clam consuetum cubitibus, §1123eumque filium suom esse qui illos angues vicerit; §1124alterum tuom esse dixit puerum.
他说他曾私下与阿尔克墨涅同床,而那个制服了那些蛇的孩子是他的儿子;他说另一个孩子是你的。
§1124bPol me haud paenitet, §1125si licet boni dimidium mihi dividere cum Iove.
” “凭波鲁克斯起誓,我一点也不不高兴,如果允许我与朱庇特平分这件好事的话。
§1126abi domum, iube vasa pura actutum adornari mihi, §1127ut Iovis supremi multis hostiis pacem expetam.
你回家去吧,命令立刻为我准备好干净的器具,好让我用许多牺牲祭品向至高无上的朱庇特祈求和平。
§1128ego Teresiam coniectorem ádvocabo et consulam §1129quid faciundum censeat; simul hanc rem ut facta est eloquar.
我去请预言家泰雷西阿斯来,向他咨询他认为该怎么办;同时,我也要如实讲述这件事情。
§1130sed quid hoc? quam valide tonuit.
但这是什么? 雷打得多么响。
di, obsecro vostram fidem.
神啊,我祈求你们的护佑。
§1131Bono ánimo es, adsum auxílio, Amphitruo, tíbi et tuis: §1132nihil est quod timeas.
” “安菲特律翁,放心吧,我来帮助你和你的家人了:你没什么好害怕的。
hariolos, haruspices §1133mitte omnes; quae futura et quae facta eloquar, §1134multo adeo melius quam illi, quom sum Iuppiter.
把那些占卜师、内脏占卜家全都打发走吧;我来告诉你未来和过去的事,比他们要好得多,因为我是朱庇特。
§1135primum omnium Alcumenae usuram corporis §1136cepi, et concubitu gravidam feci filio.
首先,我占有了阿尔克墨涅的身体,并在交合中使她怀上了儿子。
§1137tu gravidam item fecisti, cúm in exercitum §1138profectu's: uno partu duos peperit simul.
你也在出发去军队时使她怀孕了:她在一次分娩中同时生下了两个孩子。
§1139eorum alter, nostro qui est susceptus semine, §1140suis factis te immortali adficiet gloria.
其中一个是由我们的种子孕育的,他将用他的功绩为你带来不朽的荣耀。
§1141tu cum Alcumena uxore antiquam in gratiam §1142redi: haud promeruit quam ob rem vitio vorteres; §1143mea vi subactast facere.
你与妻子阿尔克墨涅重归于好、恢复旧好:她没有做过任何值得你责怪的事情;她是被我的力量强迫这样做的。
ego in caelum migro. —
我升天去了。
§1144Fáciam ita ut iubés et te oro, prómissa ut servés tua.
” “我会照您的吩咐去做,我也恳求您信守您的诺言。
§1145ibo ad uxorem intro, missum facio Teresiam senem.
我要进屋去找妻子了,不必去请年迈的泰雷西阿斯了。
§1146nunc, spectatores, Iovis súmmi causa clare plaudite.
现在,观众们,为了至高无上的朱庇特,请热烈鼓掌吧。 ”

词汇与语法注释

  1. 1085bAt ego faciam, tu idem ut aliter praedices — faciam ut ...(我将使……发生)的名词性从句。tu 是主语,idem 是与主语一致的形容词,意为“你同样地/你这同一个人”。
  2. 1106non metuo quin méae uxori latae suppetiae sient — 由否定性质的恐惧动词(non metuo)引导的 quin 从句,意为“我不担心/不怀疑我的妻子得到了帮助”。latae... sient 是 fero 的虚拟式完成时被动语态。
  3. 1110sed angues oculis omnis circumvisere — 虽然 circumvisere 可以被看作是完成时(circumviserunt)的缩约形,但在本段戏剧化的语境中,它与 1112 行的 trahere, ducere 以及 1114 行的 persequi 一样,作为历史不定式(historical infinitive)来增加叙事生动性。
  4. 1113metuens pueris, mihi formidans — 当 metuere 和 formidare 支配与格(pueris, mihi)而非宾格时,表示“为……担忧/替……害怕”(利益或关切与格)。
  5. 1142haud promeruit quam ob rem vitio vorteres — vitio vorteres 是双与格结构的一种变体,其中 vitio 是目的/结果与格(归咎于、视作过错)。vorteres 是关系从句中的虚拟式(特征或结果虚拟式)。

引用这一段

普劳图斯, 安菲特律翁 §1084-1146. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi001.humanitext-lat2:1084-1146

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。