§7.prop.29ἅπας πρῶτος ἀριθμὸς πρὸς ἅπαντα ἀριθμόν, ὃν μὴ μετρεῖ, πρῶτός ἐστιν.
任何素数都对它不度量的任何数互素。
ἔστω πρῶτος ἀριθμὸς ὁ Α καὶ τὸν Β μὴ μετρείτω· λέγω, ὅτι οἱ Β, Α πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
设 A 为一个素数,且不度量 B;我且声称,B、A 彼此互素。
εἰ γὰρ μή εἰσιν οἱ Β, Α πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους, μετρήσει τις αὐτοὺς ἀριθμός.
因为,如果 B、A 不是彼此互素的,则某个数将度量它们。
μετρείτω ὁ Γ. ἐπεὶ ὁ Γ τὸν Β μετρεῖ, ὁ δὲ Α τὸν Β οὐ μετρεῖ, ὁ Γ ἄρα τῷ Α οὔκ ἐστιν ὁ αὐτός.
设 Γ 度量它们。 既然 Γ 度量 B,而 A 不度量 B,所以 Γ 与 A 并不相同。 又既然因为,如果 B、A 不是彼此互素的,则某个数将度量它们。 设 Γ 度量它们。 既然 Γ 度量 B,而 A 不度量 B,所以 Γ 与 A 并不相同。
καὶ ἐπεὶ ὁ Γ τοὺς Β, Α μετρεῖ, καὶ τὸν Α ἄρα μετρεῖ πρῶτον ὄντα μὴ ὢν αὐτῷ ὁ αὐτός· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον.
又既然 Γ 度量 B、A,所以它也度量 A(它是素数),尽管它与 A 并不相同;这是不可能的。
οὐκ ἄρα τοὺς Β, Α μετρήσει τις ἀριθμός.
所以没有数会度量 B、A。
οἱ Α, Β ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
所以 A、B 彼此互素;这就是所要证明的。
§7.prop.30ἐὰν δύο ἀριθμοὶ πολλαπλασιάσαντες ἀλλήλους ποιῶσί τινα, τὸν δὲ γενόμενον ἐξ αὐτῶν μετρῇ τις πρῶτος ἀριθμός, καὶ ἕνα τῶν ἐξ ἀρχῆς μετρήσει.
如果两个数相乘得到某数,且某个素数度量它们所产生的积,则它也必将度量原来的数之中的一个。
δύο γὰρ ἀριθμοὶ οἱ Α, Β πολλαπλασιάσαντες ἀλλήλους τὸν Γ ποιείτωσαν, τὸν δὲ Γ μετρείτω τις πρῶτος ἀριθμὸς ὁ Δ· λέγω, ὅτι ὁ Δ ἕνα τῶν Α, Β μετρεῖ.
因为,设 A、B 两个数相乘得到 Γ,且设某个素数 Δ 度量 Γ;我且声称,Δ 度量 A、B 中的一个。
τὸν γὰρ Α μὴ μετρείτω· καί ἐστι πρῶτος ὁ Δ· οἱ Α, Δ ἄρα πρῶτοι πρὸς ἀλλήλους εἰσίν.
因为,设它不度量 A;且 Δ 是素数;所以 A、Δ 彼此互素。
καὶ ὁσάκις ὁ Δ τὸν Γ μετρεῖ, τοσαῦται μονάδες ἔστωσαν ἐν τῷ Ε. ἐπεὶ οὖν ὁ Δ τὸν Γ μετρεῖ κατὰ τὰς ἐν τῷ Ε μονάδας, ὁ Δ ἄρα τὸν Ε πολλαπλασιάσας τὸν Γ πεποίηκεν.
且设 E 中有与 Δ 度量 Γ 的次数相同多的单位。 既然 Δ 根据 E 中的单位度量 Γ,所以 Δ 乘以 E 得到了 Γ。
ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ Α τὸν β πολλαπλασιάσας τὸν Γ πεποίηκεν·
但是,A 乘以 B 也得到了 Γ;所以由 Δ、E 产生的积等于由 A、B 产生的积。
ἴσος ἄρα ἐστὶν ὁ ἐκ τῶν Δ, Ε τῷ ἐκ τῶν Α, Β. ἔστιν ἄρα ὡς ὁ Δ πρὸς τὸν Α, οὕτως ὁ Β πρὸς τὸν Ε. οἱ δὲ Δ, Α πρῶτοι, οἱ δὲ πρῶτοι καὶ ἐλάχιστοι, οἱ δὲ ἐλάχιστοι μετροῦσι τοὺς τὸν αὐτὸν λόγον ἔχοντας ἰσάκις ὅ τε μείζων τὸν μείζονα καὶ ὁ ἐλάσσων τὸν ἐλάσσονα, τουτέστιν ὅ τε ἡγούμενος τὸν ἡγούμενον καὶ ὁ ἑπόμενος τὸν ἑπόμενον· ὁ Δ ἄρα τὸν Β μετρεῖ.
所以,正如 Δ 对 A,B 也对 E。 摆脱了原文混入后:但是 Δ、A 是互素的,而互素的数也是最小的,且最小的数同样次数地度量具有相同比的数,即较大的度量较大的,较小的度量较小的,也就是说,前件度量前件,后件度量后件;所以 Δ 度量 B。
ὁμοίως δὴ δείξομεν, ὅτι καὶ ἐὰν τὸν Β μὴ μετρῇ, τὸν Α μετρήσει.
同样地,我们将证明,即使它不度量 B,它也将度量 A。
ὁ Δ ἄρα ἕνα τῶν Α, Β μετρεῖ· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
所以 Δ 度量 A、B 中的一个;这就是所要证明的。
§7.prop.31ἅπας σύνθετος ἀριθμὸς ὑπὸ πρώτου τινὸς ἀριθμοῦ μετρεῖται.
任何合成数都由某个素数度量。
ἔστω σύνθετος ἀριθμὸς ὁ Α· λέγω, ὅτι ὁ Α ὑπὸ πρώτου τινὸς ἀριθμοῦ μετρεῖται.
设 A 为一个合成数;我且声称,A 由某个素数度量。 设 A 为一个合成数;我且声称,A 由某个素数度量。
ʼἐπεὶ γὰρ σύνθετός ἐστιν ὁ Α, μετρήσει τις αὐτὸν ἀριθμός.
因为,既然 A 是合成数,则某个数将度量它。
μετρείτω, καὶ ἔστω ὁ Β. καὶ εἰ μὲν πρῶτός ἐστιν ὁ Β, γεγονὸς ἂν εἴη τὸ ἐπιταχθέν.
设它度量它,并设它为 B。 如果 B 是素数,那么所要求的事就完成了。
εἰ δὲ σύνθετος, μετρήσει τις αὐτὸν ἀριθμός.
如果它是合成数,则某个数将度量它。
μετρείτω, καὶ ἔστω ὁ Γ. καὶ ἐπεὶ ὁ Γ τὸν Β μετρεῖ, ὁ δὲ Β τὸν Α μετρεῖ, καὶ ὁ Γ ἄρα τὸν Α μετρεῖ.
设它度量它,并设它为 Γ。 又既然 Γ 度量 B,且 B 度量 A,所以 Γ 也度量 A。
καὶ εἰ μὲν πρῶτός ἐστιν ὁ Γ, γεγονὸς ἂν εἴη τὸ ἐπιταχθέν.
如果 Γ 是素数,那么所要求的事就完成了。
εἰ δὲ σύνθετος, μετρήσει τις αὐτὸν ἀριθμός.
如果它是合成数,则某个数将度量它。
τοιαύτης δὴ γινομένης ἐπισκέψεως ληφθήσεταί τις πρῶτος ἀριθμός, ὃς μετρήσει.
这样进行探索,就会得到某个度量它的素数。
εἰ γὰρ οὐ ληφθήσεται, μετρήσουσι τὸν Α ἀριθμὸν ἄπειροι ἀριθμοί, ὧν ἕτερος ἑτέρου ἐλάσσων ἐστίν· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον ἐν ἀριθμοῖς.
因为,如果得不到,则无数个一个比一个小的数将度量数 A;这在数中是不可能的。
ληφθήσεταί τις ἄρα πρῶτος ἀριθμός, ὃς μετρήσει τὸν πρὸ ἑαυτοῦ, ὃς καὶ τὸν Α μετρήσει.
所以必将得到某个素数,它度量它前一个数,也将度量 A。
ἅπας ἄρα σύνθετος ἀριθμὸς ὑπὸ πρώτου τινὸς ἀριθμοῦ μετρεῖται· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
所以,任何合成数都由某个素数度量;这就是所要证明的。