Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §11.prop.35#2

倾斜直线所夹角相等之证明与垂线相等推论

第 265 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

完成了关于从两平面角立起的浮空直线其垂足到顶点的连线与该浮空直线所夹角相等的证明,并导出一条推论:若浮空直线等长,则其引至平面的垂线也相等。

§11.prop.35#2. ἐπεὶ οὖν ἴση ἐστὶν ἡ μὲν ΑΓ τῇ ΔΖ, ἡ δὲ ΑΒ τῇ ΔΕ, δύο δὴ αἱ ΓΑ, ΑΒ δυσὶ ταῖς ΖΔ, ΔΕ ἴσαι εἰσίν.
. 因此,因为 AG 等于 DZ,且 AB 等于 DE,两条直线 GA, AB 等于两条直线 ZD, DE。
ἀλλὰ καὶ γωνία ἡ ὑπὸ ΓΑΒ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ ΖΔΕ ἐστιν ἴση· βάσις ἄρα ἡ ΒΓ βάσει τῇ ΕΖ ἴση ἐστὶ καὶ τὸ τρίγωνον τῷ τριγώνῳ καὶ αἱ λοιπαὶ γωνίαι ταῖς λοιπαῖς γωνίαις· ἴση ἄρα ἡ ὑπὸ ΑΓΒ γωνία τῇ ὑπὸ ΔΖΕ. ἔστι δὲ καὶ ὀρθὴ ἡ ὑπὸ ΑΓΚ ὀρθῇ τῇ ὑπὸ ΔΖΝ ἴση· καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ὑπὸ ΒΓΚ λοιπῇ τῇ ὑπὸ ΕΖΝ ἐστιν ἴση.
但是角 GAB 也等于角 ZDE;因此底边 BG 等于底边 EZ,且三角形等于三角形,其余的角等于其余的角;因此,角 AGB 等于角 DZE。 而且直角 AGK 也等于直角 DZN;因此其余的角 BGK 也等于其余的角 EZN。
διὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἡ ὑπὸ ΓΒΚ τῇ ὑπὸ ΖΕΝ ἐστιν ἴση.
由于同样的原因,角 GBK 也等于角 ZEN。
δύο δὴ τρίγωνά ἐστι τὰ ΒΓΚ, ΕΖΝ δύο γωνίας δυσὶ γωνίαις ἴσας ἔχοντα ἑκατέραν ἑκατέρᾳ καὶ μίαν πλευρὰν μιᾷ πλευρᾷ ἴσην τὴν πρὸς ταῖς ἴσαις γωνίαις τὴν ΒΓ τῇ ΕΖ· καὶ τὰς λοιπὰς ἄρα πλευρὰς ταῖς λοιπαῖς πλευραῖς ἴσας ἕξουσιν.
现在有两个三角形 BGK, EZN,具有两角分别等于两角,且一边等于一边,即邻接于等角的边 BG 等于 EZ;因此它们也将有其余各边分别等于其余各边。
ἴση ἄρα ἐστὶν ἡ ΓΚ τῇ ΖΝ. ἔστι δὲ καὶ ἡ ΑΓ τῇ ΔΖ ἴση· δύο δὴ αἱ ΑΓ, ΓΚ δυσὶ ταῖς ΔΖ, ΖΝ ἴσαι εἰσίν· καὶ ὀρθὰς γωνίας περιέχουσιν.
因此 GK 等于 ZN。 而且 AG 也等于 DZ;因此两条直线 AG, GK 等于两条直线 DZ, ZN;并且它们夹直角。
βάσις ἄρα ἡ ΑΚ βάσει τῇ ΔΝ ἴση ἐστίν.
因此底边 AK 等于底边 DN。
καὶ ἐπεὶ ἴση ἐστὶν ἡ ΑΘ τῇ ΔΜ, ἴσον ἐστὶ καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ΑΘ τῷ ἀπὸ τῆς ΔΜ. ἀλλὰ τῷ μὲν ἀπὸ τῆς ΑΘ ἴσα ἐστὶ τὰ ἀπὸ τῶν ΑΚ, ΚΘ·
并且因为 AQ 等于 DM,所以 AQ 上的正方形也等于 DM 上的正方形。
ὀρθὴ γὰρ ἡ ὑπὸ ΑΚΘ· τῷ δὲ ἀπὸ τῆς ΔΜ ἴσα τὰ ἀπὸ τῶν ΔΝ, ΝΜ· ὀρθὴ γὰρ ἡ ὑπὸ ΔΝΜ· τὰ ἄρα ἀπὸ τῶν ΑΚ, ΚΘ ἴσα ἐστὶ τοῖς ἀπὸ τῶν ΔΝ, ΝΜ, ὧν τὸ ἀπὸ τῆς ΑΚ ἴσον ἐστὶ τῷ ἀπὸ τῆς ΔΝ· λοιπὸν ἄρα τὸ ἀπὸ τῆς ΚΘ ἴσον ἐστὶ τῷ ἀπὸ τῆς ΝΜ·
但是 AK, KQ 上的正方形之和等于 AQ 上的正方形;因为角 AKQ 是直角;而 DN, NM 上的正方形之和等于 DM 上的正方形;因为角 DNM 是直角;因此, AK, KQ 上的正方形之和等于 DN, NM 上的正方形之和,其中 AK 上的正方形等于 DN 上的正方形;因此其余 KQ 上的正方形等于其余 NM 上的正方形;因此 QK 等于 MN。
ἴση ἄρα ἡ ΘΚ τῇ ΜΝ. καὶ ἐπεὶ δύο αἱ ΘΑ, ΑΚ δυσὶ ταῖς ΜΔ, ΔΝ ἴσαι εἰσὶν ἑκατέρα ἑκατέρᾳ, καὶ βάσις ἡ ΘΚ βάσει τῇ ΜΝ ἐδείχθη ἴση, γωνία ἄρα ἡ ὑπὸ ΘΑΚ γωνίᾳ τῇ ὑπὸ ΜΔΝ ἐστιν ἴση.
并且因为两条 QA, AK 分别等于两条 MD, DN,且底边 QK 已被证明等于底边 MN,因此角 QAK 等于角 MDN。
ἐὰν ἄρα ὦσι δύο γωνίαι ἐπίπεδοι ἴσαι καὶ τὰ ἑξῆς τῆς προτάσεως.
因此,如果两个平面角相等,以及本命题接下来的部分。
Πόρισμα ἐκ δὴ τούτου φανερόν, ὅτι, ἐὰν ὦσι δύο γωνίαι ἐπίπεδοι ἴσαι, ἐπισταθῶσι δὲ ἐπʼ αὐτῶν μετέωροι εὐθεῖαι ἴσαι ἴσας γωνίας περιέχουσαι μετὰ τῶν ἐξ ἀρχῆς εὐθειῶν ἑκατέραν ἑκατέρᾳ, αἱ ἀπʼ αὐτῶν κάθετοι ἀγόμεναι ἐπὶ τὰ ἐπίπεδα, ἐν οἷς εἰσιν αἱ ἐξ ἀρχῆς γωνίαι, ἴσαι ἀλλήλαις εἰσίν.
推论由此确实明显的是,如果两个平面角相等,且在它们上面立起相等的浮空直线,与原直线各夹等角,则从它们向原角所在的平面引的垂线彼此相等。
ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. 55δύο δὴ αἱ ΓΑ, ΑΒ δυσὶ ταῖς ΖΔ, ΔΕ ἴσαι εἰσίν — 此处使用与格 δυσί 配合复数主语,表示两组对应边(ΓΑ 与 ΖΔ、ΑΒ 与 ΔΕ)分别相等。这是为了应用命题 I.4(两边及其夹角对应相等)而作的前提陈述。
  2. 65τὴν πρὸς ταῖς ἴσαις γωνίαις τὴν ΒΓ τῇ ΕΖ — 介词短语“πρός + 与格”表示“邻接于……”。此处用以指明邻接于两个等角的边,对应三角形全等判定定理(命题 I.26,角边角或角角边)。
  3. 75ὧν τὸ ἀπὸ τῆς ΑΚ ἴσον ἐστὶ τῷ ἀπὸ τῆς ΔΝ — 关系代名词属格 ὧν(“其中”)是部分属格,指代前述等式两端的项。此处通过在等式两边减去相等的正方形(AK 上的正方形等于 DN 上的正方形),利用等量减等量差相等的公理来推导余项相等。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §11.prop.35#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:11.prop.35%232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。