Humanitext Reader

欧几里得 · 几何原本 §11.prop.34#2

斜平行六面体的底面积与高成反比及等积证明

第 263 段,共 316 段 · 希腊语

内容简介

完成了高度与底面垂直时的证明,随后证明了对于高度不与底面垂直的一般斜棱柱(立体平行六面体),底面与高度成反比例与体积相等是等价的。

§11.prop.34#2ἀλλʼ ὡς μὲν ἡ ΕΘ πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ ΑΒ στερεὸν πρὸς τὸ ΓΦ στερεόν· ἰσοϋψῆ γάρ ἐστι τὰ ΑΒ, ΓΦ στερεά· ὡς δὲ ἡ ΓΜ πρὸς τὴν ΓΤ, οὕτως ἥ τε ΜΠ βάσις πρὸς τὴν ΠΤ βάσιν καὶ τὸ ΓΔ στερεὸν πρὸς τὸ ΓΦ στερεόν.
但是,正如底面 EQ 对底面 NP,立体 AB 也对立体 GF;因为立体 AB, GF 高度相等;而正如 GM 对 GT,底面 MP 对底面 PT,且立体 GD 也对立体 GF。
καὶ ὡς ἄρα τὸ ΑΒ στερεὸν πρὸς τὸ ΓΦ στερεόν, οὕτως τὸ ΓΔ στερεὸν πρὸς τὸ ΓΦ στερεόν· ἑκάτερον ἄρα τῶν ΑΒ, ΓΔ πρὸς τὸ ΓΦ τὸν αὐτὸν ἔχει λόγον.
因此,正如立体 AB 对立体 GF,立体 GD 也对立体 GF;所以立体 AB, GD 中的每一个对立体 GF 具有相同的比。
ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΒ στερεὸν τῷ ΓΔ στερεῷ.
因此,立体 AB 等于立体 GD。
μὴ ἔστωσαν δὴ αἱ ἐφεστηκυῖαι αἱ ΖΕ, ΒΛ, ΗΑ, ΘΚ, ΞΝ, ΔΟ, ΜΓ, ΡΠ πρὸς ὀρθὰς ταῖς βάσεσιν αὐτῶν, καὶ ἤχθωσαν ἀπὸ τῶν Ζ, Η, Β, Κ, Ξ, Μ, Δ, Ρ σημείων ἐπὶ τὰ διὰ τῶν ΕΘ, ΝΠ ἐπίπεδα κάθετοι καὶ συμβαλλέτωσαν τοῖς ἐπιπέδοις κατὰ τὰ Σ, Τ, Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω, #2, καὶ συμπεπληρώσθω τὰ ΖΦ, ΞΩ στερεά· λέγω, ὅτι καὶ οὕτως ἴσων ὄντων τῶν ΑΒ, ΓΔ στερεῶν ἀντιπεπόνθασιν αἱ βάσεις τοῖς ὕψεσιν, καί ἐστιν ὡς ἡ ΕΘ βάσις πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΓΔ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΑΒ στερεοῦ ὕψος.
现在,设起立的直线 ZE, BL, HA, QK, XN, DO, MG, RP 不与它们的底面成直角,并从点 Z, H, B, K, X, M, D, R 向通过 EQ, NP 的平面引垂线,且让它们相交于这些平面上的点 S, T, Y, F, Ch, Ps, O, #2,并完成立体 ZF, XW;我说,即使如此,在立体 AB, GD 相等时,它们的底面与高度也成反比例,且正如底面 EQ 对底面 NP,立体 GD 的高度也对立体 AB 的高度。
ἐπεὶ ἴσον ἐστὶ τὸ ΑΒ στερεὸν τῷ ΓΔ στερεῷ, ἀλλὰ τὸ μὲν ΑΒ τῷ ΒΤ ἐστιν ἴσον· ἐπί τε γὰρ τῆς αὐτῆς βάσεώς εἰσι τῆς ΖΚ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος· τὸ δὲ ΓΔ στερεὸν τῷ ΔΨ ἐστιν ἴσον· ἐπί τε γὰρ πάλιν τῆς αὐτῆς βάσεώς εἰσι τῆς ΡΞ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος· καὶ τὸ ΒΤ ἄρα στερεὸν τῷ ΔΨ στερεῷ ἴσον ἐστίν.
因为,由于立体 AB 等于立体 GD,而立体 AB 等于立体 BT;因为它们在相同的底面 ZK 上且高度相等;而立体 GD 等于立体 DY;因为它们再次在相同的底面 RX 上且高度相等;所以立体 BT 也等于立体 DY。
ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΖΚ βάσις πρὸς τὴν ΞΡ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΔΨ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΒΤ στερεοῦ ὕψος.
因此,正如底面 ZK 对底面 XR,立体 DY 的高度也对立体 BT 的高度。
ἴση δὲ ἡ μὲν ΖΚ βάσις τῇ ΕΘ βάσει, ἡ δὲ ΞΡ βάσις τῇ ΝΠ βάσει· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΕΘ βάσις πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΔΨ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΒΤ στερεοῦ ὕψος.
而底面 ZK 等于底面 EQ,且底面 XR 等于底面 NP;因此正如底面 EQ 对底面 NP,立体 DY 的高度也对立体 BT 的高度。
τὰ δʼ αὐτὰ ὕψη ἐστὶ τῶν ΔΨ, ΒΤ στερεῶν καὶ τῶν ΔΓ, ΒΑ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΕΘ βάσις πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΔΓ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΑΒ στερεοῦ ὕψος.
而立体 DY, BT 的高度与立体 DG, BA 的高度相同;因此正如底面 EQ 对底面 NP,立体 DG 的高度也对立体 AB 的高度。
τῶν ΑΒ, ΓΔ ἄρα στερεῶν παραλληλεπιπέδων ἀντιπεπόνθασιν αἱ βάσεις τοῖς ὕψεσιν.
因此,立体平行六面体 AB, GD 的底面与高度成反比例。
πάλιν δὴ τῶν ΑΒ, ΓΔ στερεῶν παραλληλεπιπέδων ἀντιπεπονθέτωσαν αἱ βάσεις τοῖς ὕψεσιν, καὶ ἔστω ὡς ἡ ΕΘ βάσις πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΓΔ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΑΒ στερεοῦ ὕψος· λέγω, ὅτι ἴσον ἐστὶ τὸ ΑΒ στερεὸν τῷ ΓΔ στερεῷ.
再次,设立体平行六面体 AB, GD 的底面与高度成反比例,且正如底面 EQ 对底面 NP,立体 GD 的高度也对立体 AB 的高度;我说,立体 AB 等于立体 GD。
τῶν γὰρ αὐτῶν κατασκευασθέντων, ἐπεί ἐστιν ὡς ἡ ΕΘ βάσις πρὸς τὴν ΝΠ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΓΔ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΑΒ στερεοῦ ὕψος, ἴση δὲ ἡ μὲν ΕΘ βάσις τῇ ΖΚ βάσει, ἡ δὲ ΝΠ τῇ ΞΡ, ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΖΚ βάσις πρὸς τὴν ΞΡ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΓΔ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΑΒ στερεοῦ ὕψος.
因为,在作了相同的辅助图形时,由于正如底面 EQ 对底面 NP,立体 GD 的高度也对立体 AB 的高度,且底面 EQ 等于底面 ZK,且底面 NP 等于底面 XR,所以正如底面 ZK 对底面 XR,立体 GD 的高度也对立体 AB 的高度。
τὰ δʼ αὐτὰ ὕψη ἐστὶ τῶν ΑΒ, ΓΔ στερεῶν καὶ τῶν ΒΤ, ΔΨ· ἔστιν ἄρα ὡς ἡ ΖΚ βάσις πρὸς τὴν ΞΡ βάσιν, οὕτως τὸ τοῦ ΔΨ στερεοῦ ὕψος πρὸς τὸ τοῦ ΒΤ στερεοῦ ὕψος.
而立体 AB, GD 的高度与立体 BT, DY 的高度相同;因此正如底面 ZK 对底面 XR,立体 DY 的高度也对立体 BT 的高度。
τῶν ΒΤ, ΔΨ ἄρα στερεῶν παραλληλεπιπέδων ἀντιπεπόνθασιν αἱ βάσεις τοῖς ὕψεσιν· ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ ΒΤ στερεὸν τῷ ΔΨ στερεῷ.
因此,立体平行六面体 BT, DY 的底面与高度成反比例;所以立体 BT 等于立体 DY。
ἀλλὰ τὸ μὲν ΒΤ τῷ ΒΑ ἴσον ἐστίν· ἐπί τε γὰρ τῆς αὐτῆς βάσεως τῆς ΖΚ καὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὕψος. τὸ δὲ ΔΨ στερεὸν τῷ ΔΓ στερεῷ ἴσον ἐστίν. καὶ τὸ ΑΒ ἄρα στερεὸν τῷ ΓΔ στερεῷ ἐστιν ἴσον· ὅπερ ἔδει δεῖξαι.
但是,立体 BT 等于立体 BA;因为它们在相同的底面 ZK 上且高度相等;而立体 DY 等于立体 DG;所以立体 AB 也等于立体 GD;这就是所要证明的。

词汇与语法注释

  1. ¦65¦ἥ τε ΜΠ βάσις πρὸς τὴν ΠΤ βάσιν καὶ τὸ ΓΔ στερεὸν πρὸς τὸ ΓΦ στερεόν — 关联结构 `τε... καί...` 表明底面之比(MP : PT)与立体之比(GD : GF)均等于高度之比(GM : GT)。这基于性质“等高的立体平行六面体彼此之比等于它们的底面之比”(第11卷命题25)。
  2. ¦105¦τῶν γὰρ αὐτῶν κατασκευασθέντων — 主语省略的属格独立结构,意为“在作出了相同的辅助图形(引垂线并完成直立平行六面体)时”。

引用这一段

欧几里得, 几何原本 §11.prop.34#2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg1799.tlg001.humanitext-grc2:11.prop.34%232

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。