Humanitext Reader

克拉泰夫阿斯 · 残篇 §1.1-1.10

各种药草的药效与功用

第 1 段,共 1 段 · 希腊语

内容简介

古代采药者克拉特乌斯药草志的残篇,记载了马兜铃、蓍草、银莲花、阿福花、车前草、细辛、繁缕、蓟罂粟及紫菀等植物的医疗效能和用法。

§1.11 Cod. Const. fol. 18r Κρατεύας ῥιζοτομικός.
1 Cod. Const. fol. 18r 克拉特乌斯,采药者。
Ἀριστολόχιος μακρὰ ποιεῖ πρὸς ἑρπετὰ καὶ θανάσιμα ὁλκὴ πινομένη μετ᾿ οἴνου καὶ καταπλασσομένη, τὰ δὲ ἐν μήτρᾳ συνιστάμενα λόχια καὶ ἔμμηνα καὶ ἔμβρυα ἐκβάλλει ποθεῖσα μετὰ πεπέρεως καὶ σμύρνης· καὶ ἐν πεσσῷ δὲ προστεθεῖσα τὸ αὐτὸ δρᾷ.
长马兜铃与酒同服并作敷贴,可对抗爬行动物与致命毒物;若与胡椒和没药同服,则能排出子宫内滞留的恶露、月经和胎儿;若作为栓剂使用,亦起同样作用。
Diosc. III 4 (II 7, 18 sq. ). Plin. N. H. 25, 97. §1.22 Cod. Const. fol. 19v Κρατεύας ῥιζοτομικός.
Diosc. III 4 (II 7, 18 sq.). Plin. N. H. 25, 97. 2 Cod. Const. fol. 19v 克拉特乌斯,采药者。
ἀριστολόχιος στρογγύλη πινομένη μετ᾿ οἴνου μέλανος ποιεῖ πρὸς ἑρπετῶν δήγματα· χωρεῖ δὲ καὶ εἰς ἀντιδότους τὰς θηριακάς, χωρεῖ καὶ εἰς τὰς ποδαγρικὰς συνθέσεις, ἔτι δὲ ἐμπλάστρους.
圆马兜铃与黑酒同服,可治爬行动物咬伤;它亦可用于兽毒解毒剂、痛风配方,以及硬膏中。
ἄγει δὲ καὶ ἔμμηνα καὶ ἔμβρυα ἐκβάλλει· βοηθεῖ ἄσθματι, λυγμῷ, ῥίγει, σπληνί, ῥήγμασιν, σπάσμασιν.
它能通经并排出胎儿;有助于治疗哮喘、呃逆、恶寒、脾脏疾病、破裂、痉挛。
ποθεῖσα δὲ μεθ᾿ ὕδατος ἀνάγει σκόλοπας, ἀκίδας, λεπίδας ὀστῶν καταπλασσομένη ἀφίστησιν καὶ σηπεδόνας περιχαράσσει καὶ τὰ ῥυπαρὰ καθαίρει ἕλκη· σμήχει δὲ καὶ ὀδόντας καὶ οὖλα.
与水同服能拔出刺、箭尖和骨屑,用作敷贴则能清除它们,限制坏疽蔓延,并清洁肮脏的溃疡;它还能清洁牙齿和牙龈。
Diosc. III 4 (8, 3 sq. ). Plin. l. s. §1.33 Cod. Const. fol. 25r Κρατεύας ῥιζοτομος.
Diosc. III 4 (8, 3 sq.). Plin. l. s. 3 Cod. Const. fol. 25r 克拉特乌斯,采药者。
Ἀχίλλειος·
蓍草。
ταύτης τῆς βοτάνης ἡ κόμη λεία ἐναίμων ἐστὶν κολλητικὴ καὶ ἀφλέγμαντος, αἱμορραγίας τε ἐφεκτικὴ καὶ τῆς ἐκ μήτρας ἐν προσθέτῳ, καὶ τὸ ἀφέψημα δὲ αὐτῆς ἐστιν ἐγκάθισμα ῥοικαῖς, πίνεται καὶ πρὸς δυσεντερίαν.
此草磨碎后的叶冠,能粘合流血的伤口并消炎,且能止血,若作为栓剂使用,亦可止子宫出血;其煎汁可供患有流液的妇女坐浴,亦可内服以治痢疾。
ὅλη δὲ κοπεῖσα μετὰ ἀξουγγίας παλαιᾶς τὰ παλαιὰ τῶν ἑλκῶν καὶ δυσαπούλωτα θεραπεύει, ξηρὰ δὲ κοπεῖσα καὶ μέλιτι μιγεῖσά ἐστιν ἀνακαθαρτική.
整株植物与陈猪脂同捣,可治陈旧且难愈的溃疡;若干捣并混以蜂蜜,则有清洁作用。
Diosc. IV 36 (196, 6). §1.44 Cod. Const. fol. 26r Κρατεύας.
Diosc. IV 36 (196, 6). 4 Cod. Const. fol. 26r 克拉特乌斯。
ἀνεμώνη ἡ φοινικῆ·
红花银莲花。
ἀνεμώνη δύναμιν ἔχει δριμεῖαν, ὅθεν ὁ χυλὸς τῆς ῥίζης αὐτῆς γίνεται ἔγχυτος πρὸς κεφαλῆς κάθαρσιν.
银莲花具有辛辣(刺激性)的药力,故其根汁可作滴鼻药以清洁头部。
μασηθεῖσα δὲ ἡ ῥίζα ἄγει φλέγμα· ἑψηθεῖσα δὲ ἐν γλυκεῖ καὶ καταπλασσομένη ὀφθαλμῶν φλεγμονὰς αἴρει, ὁμοίως καὶ τὰς οὐλὰς ἀποσμήχει.
咀嚼其根能引出黏液;若在甜酒中煎煮并作敷贴,可消眼炎,同样亦能消除瘢痕。
τὰ δὲ φύλλα καὶ οἱ καυλοὶ συνεψηθέντα πτισάνῃ καὶ ἐσθιόμενα γάλα κατασπᾷ, ἐν προσθέτῳ δὲ ἔμμηνα ἄγει, καταπλασθέντα δὲ λέπρας ἀφίστησιν.
其叶与茎与大麦粥同煮食用,能催乳;作为栓剂使用,能通经;作敷贴则能消除顽癣。
Diosc. II 176 (244, 11 sq. ). Plin. n. h. 21, 164. §1.55 Cod. Const. fol. 27r Κρατεύας ῥιζοτομικός.
Diosc. II 176 (244, 11 sq.). Plin. n. h. 21, 164. 5 Cod. Const. fol. 27r 克拉特乌斯,采药者。
ἀσφόδελος·
阿福花。
τούτου αἱ ῥίζαι δύναμιν ἔχουσιν διουρητικὴν καὶ ἐμμήνων κατασπαστικήν· θεραπεύει καὶ ποδάγρας ἀλγήματα καὶ σπάσματα καὶ βῆχας καὶ ῥήγματα ⋖μία τὸ πλῇθος τῆς ῥίζης ἐν οἴνῳ πινομένη.
其根具有利尿及通经的功效;亦治痛风疼痛、痉挛、咳嗽和破裂,以[一个]分量的根与酒同服。
ποιεῖ καὶ αὐεμεστέρους ὄσον ἀστράγαλος βρωθεῖσα καὶ ἐρπετοδήκτοις δίδοται ὠφελίμως πλῆθος τριῶν· καταπλάσσειν δὲ δεῖ τὰ δήγματα ὅλῃ τῇ βοτάνῃ σὺν οἴνῳ.
食用如距骨大小的分量,能催吐;对被爬行动物咬伤者,给服三个分量甚有益处;应当以整株植物配酒敷贴咬伤处。
θεραπεύει καὶ τὰ ῥυπαρὰ καὶ νεμόμενα ἕλκη, ποιεῖ καὶ πρὸς μαστῶν καὶ διδύμων φλεγμονὰς καὶ φύματα καὶ δοθιῆνας συγκαθεψομένη τρυγὶ οἴνου ἡ ῥίζα, πρὸς δὲ τὰς προσφάτους φλεγμονὰς μετ᾿ ἀλφίτου.
它亦治肮脏与恶性的溃疡;若将根与酒糟同煮,可治乳房与睾丸的炎症、肿瘤和疖肿;若治新起的炎症,则配以大麦粉。
ὁ δὲ χυλὸς τῆς ῥίζης προσλαβὼν οἴνου παλαιοῦ τι γλυκέος καὶ σμύρνης καὶ κρόκου συνεψηθέντων ἐπὶ ταὐτὸ ἔγχριστον γίγνεται ὀφθαλμῶν καὶ πρὸς ὦτα πυορροοῦντα σὺν λιβάνῳ καὶ μέλιτι.
其根汁加入少许陈甜酒、没药与番红花同煮,可作眼药膏;配以乳香与蜂蜜,则治耳朵流脓。
Diosc. II 169 (235, 4). §1.66 Cod. Const. fol. 30r Κρατεύας ῥιζοτομικός.
Diosc. II 169 (235, 4). 6 Cod. Const. fol. 30r 克拉特乌斯,采药者。
ἀρνόγλωσσον δύναμιν ἔχει τηκτικὴν καὶ ἀφλέγμαντον· κοπεῖσα γὰρ μετὰ στέατος καὶ ἐπιτιθεμένη τοῖς τὰ χειρώνια ἔχουσιν εὐθετεῖ, πρὸς δὲ τὰ λοιπὰ ποιεῖ σχε Diosc. II 126 (199, 5).
车前草具有消肿与消炎的功效;因其与脂肪同捣并敷贴,对患有凯隆氏溃疡者极有效,而对其他病症亦起几乎…… Diosc. II 126 (199, 5). 7 Cod. Const. fol. 31r 克拉特乌斯,采药者。
§1.77 Cod. Const. fol. 31r Κρατεύας ῥιζοτομικός. ἄσαρον·
细辛。
δύναμιν ἔχει θερμαντικὴν καὶ διουρητικήν, ἁρμόζουσαν ὑδρωπικοῖς, ἰσχιαδικοῖς χρονίοις.
具有温热与利尿的功效,适用于水肿病患及慢性坐骨神经痛患者。
ἄγουσιν αἱ ῥίζαι καὶ ἔμμηνα, μετὰ μελικράτου δὲ ποθεῖσαι πλῆθος ἓξ ὡς ἐλλέβορος λευκὸς καθαίρουσι· μείγνυται δὲ καὶ μύροις ναὶ ἀντιδότοις.
其根亦能通经,与蜜水同服六个分量,则如白藜芦般起导泻净化作用;它亦常混于香油与解毒剂中。
Diosc. I 10 (15, 6). §1.88 Cod. Const. fol. 40r Κρότεύας ῥιζοτομικός.
Diosc. I 10 (15, 6). 8 Cod. Const. fol. 40r 克拉特乌斯,采药者。
ἀναγαλλίδες ἀμφότεραι τραυματικαί, ἀφλέγμαντοι, σκολόπων τε ἐπισπαστικαὶ καὶ νομῶν ἐφεκτικαί.
两种繁缕皆能治伤、消炎、拔刺并抑制恶性溃疡。
ὁ δὲ χυλὸς αὐτῶν ῥινέγχυτος ὀδόντων πόνον παύσει, ἐὰν εἰς τὸν ἀντικείμενον μυξωτῆρα τοῦ ἀλγοῦντος ἐγχέῃς· καθαίρει καὶ ἄργεμα μετὰ μέλιτος Ἀττικοῦ καὶ ἀμβλυωπίαις βοηθεῖ, φασὶν δὲ ἔνιοι τὴν μὲν ἔχουσαν τὸ κυάνεον ἄνθος πρόπτωσιν δακτυλίου στέλλειν, τὴν δὲ φοινικοῦν ἐξερεθίζειν καταπλασθεῖσαν.
其汁滴入鼻中可止牙痛,须注入痛处对侧的鼻孔中;与阿提卡蜂蜜同用能清除角膜白斑并助于弱视。 有人说,开蓝花者可收缩脱肛,而开红花者作敷贴则起刺激作用。
χρῶνται δὲ αὐτῇ καὶ εἰς τὰς Δημοκρίτου δυνάμεις.
亦有人将其用于德谟克利特的《药能》配方中。
Diosc. II 178 (247, 6). §1.99 Cod. Const. fol. 29r Κρατεύας ῥιζοτομικός.
Diosc. II 178 (247, 6). 9 Cod. Const. fol. 29r 克拉特乌斯,采药者。
ἀργεμώνη·
蓟罂粟。
αὕτη ἡ βοτάνη κοπεῖσα μετὰ ἀξουγγίας χοιράδας διαλύει· ποιεῖ καὶ πρὸς ἀλφοὺς μέλανας μετὰ νίτρου καὶ θείου ἀπύρου ξηρὰ κοπεῖσα καὶ σησθεῖσα, ἐν βαλανείῳ τοὺς χρωμένους θεραπεύει προξηροτριβηθέντας· ποιεῖ καὶ πρὸς ψώραν 1).
此草与猪脂同捣可散瘰疬;干捣并过筛,配以碱及生硫磺,在浴场中供使用者预先干擦后使用,可治疗黑癜风;亦治疥癣。
§1.1010 Cod. Const. fol. 33r Κρατεύας ῥιζοτομικός.
10 Cod. Const. fol. 33r 克拉特乌斯,采药者。
ἀστέριον·
紫菀。
αὕτη χλωρὰ κοπεῖσα μετὰ ἀξουγγίας παλαιᾶς ποιεῖ πρὸς λυσσοδήκτους, βρογχοκηλικούς, ὑποθυμιωμένη δὲ φυγαδεύει θηρία.
此草新鲜时与陈猪脂同捣,可治狂犬咬伤及甲状腺肿;作熏剂则可驱逐野兽。

词汇与语法注释

  1. §1.1Ἀριστολόχιος μακρὰ — “Ἀριστολόχιος”指马兜铃属植物。虽然标准的名词是阴性名词“ἀριστολοχία”,但此处带有阳性词尾的“Ἀριστολόχιος”直接被阴性形容词“μακρά”修饰,可能暗指阴性名词“βοτάνη”(草)。
  2. §1.3ῥοικαῖς — 形容词“ῥοϊκός”(流动的、有流液的)的阴性与格复数形式,此处省略了阴性名词“γυναιξί”(妇女),指“患有子宫流液(下痢或带下)的女性”。
  3. §1.5⋖μία⋗ τὸ πλῇθος τῆς ῥίζης — 尖括号 ⋖ ⋗ 表示校勘者的补缺。此处补入阴性单数“μία”(一个),与关系对格“τὸ πλῆθος”(在数量上)结合,表示“在数量上为一个(根)”。
  4. §1.5ὄσον ἀστράγαλος — “ὅσον”(……大小的,中性单数作副词用)是表示数量或大小比较的副词性表达,与“ἀστράγαλος”(距骨、骰子)结合,表示“如距骨(骰子)大小的”。
  5. §1.6τὰ χειρώνια — 源自半人马凯隆(Chiron)的医学术语,中性复数作名词用,意为“凯隆氏溃疡”(极难治愈的顽固性溃疡),此处省略了“ἕλκη”(溃疡)。

引用这一段

克拉泰夫阿斯, 残篇 §1.1-1.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0657.tlg001.humanitext-grc1:1.1-1.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。