§38.22.1ὁ δὲ Σκιπίων πόλιν ὁρῶν τότε ἄρδην τελευτῶσαν ἐς πανωλεθρίαν ἐσχάτην, λέγεται μὲν δακρῦσαι καὶ φανερὸς γενέσθαι κλαίων ὑπὲρ πολεμίων·
而西庇阿当时目睹这座城市彻底走向最后的毁灭,据说他流下了眼泪,并公开为敌人哭泣。
§38.22.2ἐπὶ πολὺ δʼ ἔννους ἐφʼ ἑαυτοῦ γενόμενός τε καὶ συνιδὼν ὅτι καὶ πόλεις καὶ ἔθνη καὶ ἀρχὰς ἁπάσας δεῖ μεταβαλεῖν ὥσπερ ἀνθρώπους δαίμονα, καὶ τοῦτʼ ἔπαθε μὲν Ἴλιον, εὐτυχής ποτε πόλις, ἔπαθε δὲ ἡ Ἀσσυρίων καὶ Μήδων καὶ Περσῶν ἐπʼ ἐκείνοις ἀρχὴ μεγίστη γενομένη καὶ ἡ μάλιστα ἔναγχος ἐκλάμψασα ἡ Μακεδόνων, εἴτε ἑκών, εἴτε προφυγόντος αὐτὸν τοῦδε τοῦ ἔπους εἰπεῖν,
ἔσσεται ἦμαρ ὅταν ποτʼ ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ
καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐυμμελίω Πριάμοιο.
他独自深思了许久,领悟到城市、民族和一切帝国,都如同命运主宰人类一般必然发生改变;曾经幸福的伊利昂遭受了这一命运,继其之后成为最大帝国的美索不达米亚人、米底亚人、波斯人的帝国,以及最近光芒四射的马其顿人的帝国也同样遭受了这一命运。 无论他是出于自愿,还是由于这句诗句脱口而出,他说道:“神圣的伊利昂终有灭亡的一天,普里阿摩斯,以及手持坚固梣木枪的普里阿摩斯的子民。
Πολυβίου δʼ αὐτὸν ἐρομένου σὺν παρρησίᾳ· §38.22.3καὶ γὰρ ἦν αὐτοῦ καὶ διδάσκαλος· ὅ τι βούλοιτο ὁ λόγος, φασὶν οὐ φυλαξάμενον ὀνομάσαι τὴν πατρίδα σαφῶς, ὑπὲρ ἧς ἄρα ἐς τἀνθρώπεια ἀφορῶν ἐδεδίει.
”当波里比乌斯坦率地询问他—— 因为波里比乌斯确实也是他的老师——这句话是什么意思时,据说他毫不隐讳地明确说出了自己祖国的名字,他正是看着人类的事务,从而为自己的祖国感到担忧。
καὶ τάδε μὲν Πολύβιος αὐτὸς ἀκούσας συγγράφει.
而这些事情正是波里比乌斯亲自听闻并记录下来的。