Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 论古辩论家 §3-4

罗马对言论的复兴与本书的著述计划

第 2 段,共 2 段 · 希腊语

内容简介

作者分析指出,罗马的兴起及其有教养的统治者促成了学术与言论的复兴,并阐明本著作的目的在于评判古代杰出修辞学家与历史学家的生平及思想,同时概述了其结构以及将要讨论的六位主要修辞学家。

§3αἰτία δʼ οἶμαι καὶ ἀρχὴ τῆς τοσαύτης μεταβολῆς ἐγένετο ἡ πάντων κρατοῦσα Ῥώμη πρὸς ἑαυτὴν ἀναγκάζουσα τὰς ὅλας πόλεις ἀποβλέπειν καὶ ταύτης δὲ αὐτῆς οἱ δυναστεύοντες κατʼ ἀρετὴν καὶ ἀπὸ τοῦ κρατίστου τὰ κοινὰ διοικοῦντες, εὐπαίδευτοι πάνυ καὶ γενναῖοι τὰς κρίσεις γενόμενοι, ὑφʼ ὧν κοσμούμενον τό τε φρόνιμον τῆς πόλεως μέρος ἔτι μᾶλλον ἐπιδέδωκεν καὶ τὸ ἀνόητον ἠνάγκασται νοῦν ἔχειν.
我认为,这场如此巨大变革的原因和起点,正是统治万物并强迫所有城市仰望自己的罗马,以及在这座城市本身中,凭借德能并以最善之道治理公共事务的执政者们,他们变得极有教养且在判断上高贵。 在这群人的引导和整顿下,城邦中明智的部分得到了进一步的发展,而愚昧的部分则被迫拥有了理智。
τοιγάρτοι πολλαὶ μὲν ἱστορίαι σπουδῆς ἄξιαι γράφονται τοῖς νῦν, πολλοὶ δὲ λόγοι πολιτικοὶ χαρίεντες ἐκφέρονται φιλόσοφοί τε συντάξεις οὐ μὰ Δία εὐκαταφρόνητοι ἄλλαι τε πολλαὶ καὶ καλαὶ πραγματεῖαι καὶ Ῥωμαίοις καὶ Ἕλλησιν εὖ μάλα διεσπουδασμέναι προεληλύθασί τε καὶ προελεύσονται κατὰ τὸ εἰκός.
因此,如今的人们撰写了许多值得关注的历史,发表了许多优美的政治演说,誓以宙斯之名,还有绝不容轻视的哲学著作,以及其他许多由罗马人和希腊人非常认真研究的优美学术成果,都已经出现,且按常理也将继续出现。
καὶ οὐκ ἂν θαυμάσαιμι τηλικαύτης μεταβολῆς ἐν τούτῳ τῷ βραχεῖ χρόνῳ γεγενημένης, εἰ μηκέτι χωρήσει προσωτέρω μιᾶς γενεᾶς ὁ ζῆλος ἐκεῖνος τῶν ἀνοήτων λόγων· τὸ γὰρ ἐκ παντὸς εἰς ἐλάχιστον συναχθὲν ῥᾴδιον ἐξ ὀλίγου μηδὲ εἶναι.
而在如此短的时间内发生了如此巨大的变革,如果那股对愚蠢言说的狂热不再延续超过一代人,我将不会感到惊讶;因为那从整体被压缩到极小的东西,很容易在短时间内归于无有。
§4ἀλλὰ γὰρ τὸ μὲν εὐχαριστεῖν τῷ μεταβάλλοντι τὰ πράγματα χρόνῳ καὶ τὸ τοὺς τὰ κράτιστα προαιρουμένους ἐπαινεῖν καὶ τὸ τὰ μέλλοντα ἐκ τῶν γεγονότων εἰκάζειν καὶ πάντα τὰ παραπλήσια τούτοις, ἃ κἂν ὁ τυχὼν εἰπεῖν δύναιτο, ἀφήσω, ἐξ ὧν δʼ ἂν ἔτι μείζω λάβοι τὰ κρείττονα ἰσχύν, ταῦτα πειράσομαι λέγειν, ὑπόθεσιν τοῦ λόγου κοινὴν καὶ φιλάνθρωπον καὶ πλεῖστα δυναμένην ὠφελῆσαι λαβών.
然而,向改变事态的时间表示感谢、赞美那些选择最善之路的人、从已发生的事推测未来,以及所有类似于此、哪怕是普通人也能说出来的话,我都将予以搁置;但我将尝试阐述那些能使更好的事物获得更大力量的途径,并为此选择了一个公共、仁爱且最能提供裨益的论题。
ἔστι δὲ ἥδε, τίνες εἰσὶν ἀξιολογώτατοι τῶν ἀρχαίων ῥητόρων τε καὶ συγγραφέων καὶ τίνες αὐτῶν ἐγένοντο προαιρέσεις τοῦ τε βίου καὶ τῶν λόγων καὶ τί παρʼ ἑκάστου δεῖ λαμβάνειν ἢ φυλάττεσθαι, καλὰ θεωρήματα καὶ ἀναγκαῖα τοῖς ἀσκοῦσι τὴν πολιτικὴν φιλοσοφίαν καὶ οὐ δήπου μὰ Δία κοινὰ οὐδὲ κατημαξευμένα τοῖς πρότερον.
这一论题如下:谁是古代最值得称道的修辞学家和历史学家,他们在生活和言说上的抉择分别是什么,以及应当从他们每个人身上汲取什么或防范什么。 对于践行政治哲学的人来说,这些都是美好且必需的考察,誓以宙斯之名,它们绝非先前之人所熟知或陈旧过时的。
ἐγὼ γοῦν οὐδεμιᾷ τοιαύτῃ περιτυχὼν οἶδα γραφῇ, πολλὴν ζήτησιν αὐτῶν ποιησάμενος.
至少我自己在对它们进行了大量搜寻后,不曾知晓有任何此类著作。
οὐ μέντοι διαβεβαιοῦμαι γε ὡς δὴ καὶ σαφῶς εἰδώς· τάχα γὰρ ἂν εἶέν τινες αἱ ἐμὲ διαλανθάνουσαι τοιαῦται γραφαί, τὸ δὲ τῆς ἀπάντων ἱστορίας ὅρον ἑαυτὸν ποιεῖν καὶ περὶ τοῦ μὴ γεγονέναι τι τῶν δυνατῶν γενέσθαι λέγειν αὔθαδες πάνυ καὶ οὐ πόρρω μανίας.
然而,我绝不以此作为确知而予以断言;因为或许有一些此类著作避开了我的注意,而将自己视作全部历史的界限,并声称可能发生的事中未曾有任何一件发生,这是极其自负且近乎疯狂的。
περὶ μὲν οὖν τούτων οὐδὲν ἔχω, καθάπερ ἔφην, διαβεβαιοῦσθαι.
因此,正如我所说,关于这些事我无可断言。
τῶν δὲ ῥητόρων τε καὶ συγγραφέων, ὑπὲρ ὧν ὁ λόγος, πολλῶν πάνυ ὄντων καὶ ἀγαθῶν τὸ μὲν ὑπὲρ ἁπάντων γράφειν μακροῦ λόγου δεόμενον ὁρῶν ἐάσω, τοὺς δὲ χαριεστάτους ἐξ αὐτῶν προχειρισάμενος κατὰ τὰς ἡλικίας ἐρῶ περὶ ἑκάστου, νῦν μὲν περὶ τῶν ῥητόρων, ἐὰν δὲ ἐγχωρῇ, καὶ περὶ τῶν ἱστορικῶν.
而在作为讨论对象的修辞学家和历史学家中,由于人数极多且非常优秀,我看到为所有人立传需要漫长的论述,因而将予以略过,而仅从中选出最杰出者,并按年代论述每一个人,目前先论述修辞学家,若情况允许,也将论述历史学家。
ἔσονται δὲ οἱ παραλαμβανόμενοι ῥήτορες τρεῖς μὲν ἐκ τῶν πρεσβυτέρων, Λυσίας Ἰσοκράτης Ἰσαῖος, τρεῖς δʼ ἐκ τῶν ἐπακμασάντων τούτοις, Δημοσθένης Ὑπερείδης Αἰσχίνης, οὓς ἐγὼ τῶν ἄλλων ἡγοῦμαι κρατίστους, καὶ διαιρεθήσεται μὲν εἰς δύο συντάξεις ἡ πραγματεία, τὴν δὲ ἀρχὴν ἀπὸ ταύτης λήψεται τῆς ὑπὲρ τῶν πρεσβυτέρων γραφείσης.
被选入的修辞学家将是:老一代中的三位,即律西亚斯、伊索克拉底、伊塞奥斯;以及在他们之后达到全盛的三位,即德摩斯梯尼、希佩里德斯、埃斯基涅斯,我认为他们比其他所有人都更为优秀。 本著作将分为两部,而开端将从这部关于老一代的撰述开始。
προειρημένων δὴ τούτων ἐπανάγειν καιρὸς ἐπὶ τὰ προκείμενα.
既然这些话已经预先说明,现在是时候回到我们面前的课题了。

词汇与语法注释

  1. 449οἱ δυναστεύοντες ... γενόμενοι — 该部分在句法上作为 `αἰτία... καὶ ἀρχὴ... ἐγένετο` 的复合主语(与 `ἡ... Ῥώμη` 并列)的一部分。分词 `δυναστεύοντες` 与 `γενόμενοι` 描述了罗马统治者的特质与行为。
  2. 449ὑφʼ ὧν κοσμούμενον — 关系代词 `ὧν` 的先行词是前文的 `οἱ δυναστεύοντες`(执政者们)。被动分词 `κοσμούμενον` 修饰中性单数名词短语 `τό... φρόνιμον τῆς πόλεως μέρος`(城邦中明智的部分),表示在他们的引导和整顿之下。
  3. 449εἰ μηκέτι χωρήσει — 由条件词 `εἰ` 引导并接直说法语气将来时 `χωρήσει` 的结构。这里并非表示违背事实的虚拟语气,而是表达一种强烈的预期或现实的可能性假设(“即使那股热潮确实不再延续……”)。
  4. 450καλὰ θεωρήματα καὶ ἀναγκαῖα — 这一中性复数名词/形容词短语作为同位语(Apposition),概括指代前文的整个间接疑问从句(`τίνες εἰσὶν...`)。在句法上为主格(或宾格)。
  5. p.7τὸ δὲ τῆς ἀπάντων ἱστορίας ὅρον ἑαυτὸν ποιεῖν — 带冠词的不定式短语 `τὸ... ποιεῖν καὶ... λέγειν` 作为句子的主语,谓语形容词为 `αὔθαδες ... καὶ οὐ πόρρω μανίας`。此结构省略了系动词 `ἐστίν`。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 论古辩论家 §3-4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg002.humanitext-grc2:3-4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。