Humanitext Reader

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯 · 罗马古事记 §9.16.1-9.16.8

埃米利乌斯击破维伊人并攻占营地

第 685 段,共 962 段 · 希腊语

内容简介

罗马面临沃尔斯奇人、埃夸伊人和伊特鲁里亚人的同时入侵,派遣了三支军队。执政官塞维里乌斯对阵沃尔斯奇人陷入苦战,而埃米利乌斯则大败维伊人并占领了他们奢华的营地。

§9.16.1τῷ δὲ κατόπιν ἔτει Λευκίου τʼ Αἰμιλίου καὶ Γαίου Σερουιλίου τὴν ὑπατείαν παρειληφότων ἀπηγγέλη Ῥωμαίοις, ὅτι Οὐολοῦσκοι καὶ Αἰκανοὶ συνθήκας πεποίηνται στρατιὰς κατʼ αὐτῶν ἅμα ἐξάγειν, καὶ οὐ διὰ μακροῦ εἰς τὴν χώραν ἐμβαλοῦσι· καὶ ἦν ἀληθῆ τὰ λεγόμενα.
第二年,在留基乌斯·埃米利乌斯和盖乌斯·塞维里乌斯接任执政官时,有消息向罗马人报告说,沃尔斯奇人和埃夸伊人已经达成协定,将同时对他们发兵,并且不久就会入侵他们的领土;而所言属实。
θᾶττον γοῦν ἢ προσεδόκα τις ἀμφότεροι τὰς δυνάμεις ἔχοντες ἐδῄουν τὴν κατὰ σφᾶς ἕκαστοι χώραν, ὡς οὐχ ἱκανῶν ἐσομένων Ῥωμαίων τῷ τε Τυρρηνικῷ πολέμῳ ἀντέχειν καὶ σφᾶς ἐπιόντας δέχεσθαι.
总之,比任何人预想的都要快,双方都率领着各自的军队,劫掠着各自相邻的领土,因为他们认为罗马人将不足以既抵御与伊特鲁里亚人的战争,又迎击他们的入侵。
§9.16.2καὶ ἕτεροι αὖθις ἥκοντες ἐκπεπολεμῶσθαι πρὸς αὐτοὺς Τυρρηνίαν ἀπήγγελλον ὅλην καὶ παρεσκευάσθαι Οὐιεντανοῖς κοινὴν ἀποστέλλειν συμμαχίαν.
又有其他来人报告说,整个伊特鲁里亚已对他们宣战,并准备向维伊人派遣共同的盟军。
κατέφυγον γὰρ ὡς αὐτοὺς ἀδύνατοι ὄντες ἐξελεῖν διʼ ἑαυτῶν τὸ φρούριον Οὐιεντανοί, συγγενείας τε ὑπομιμνῄσκοντες καὶ φιλίας καὶ ὅσους μετʼ αὐτῶν ἤραντο πολέμους διεξιόντες· ἀντὶ πάντων δὲ τούτων ἀξιοῦντες συνάρασθαι σφίσι τοῦ κατὰ Ῥωμαίων πολέμου, ὡς σφῶν τε προκαθημένων Τυρρηνίας ὅλης καὶ τὸν πόλεμον ἀνακωχευόντων τὸν ἀπὸ Ῥώμης ῥέοντα κατὰ πάντων τῶν ὁμοεθνῶν.
因为维伊人由于无法靠自己夺取那座堡垒,便向他们求助,提醒他们血缘和友谊,并详细叙述了曾与他们共同经历过的多次战争;作为这一切的回报,他们请求在对罗马人的战争中协助他们,声称他们自己正作为整个伊特鲁里亚的前哨,阻挡着从罗马流向所有同族人的战争。
καὶ οἱ Τυρρηνοὶ πεισθέντες ὑπέσχοντο πέμψειν αὐτοῖς §9.16.3ὅσην ἠξίουν σημμαχίαν.
而伊特鲁里亚人被说服了,承诺向他们派遣他们所要求数量的盟军。
ταῦθʼ ἡ βουλὴ μαθοῦσα ἐψηφίσατο τρισσὰς ἐκπέμψειν στρατιάς, καὶ γενομένων ἐν τάχει τῶν καταλόγων Λεύκιος μὲν Αἰμίλιος ἐπὶ Τυρρηνοὺς ἐπέμφθη· συνήρατο δʼ αὐτῷ τῆς ἐξόδου Καίσων Φάβιος, ὁ νεωστὶ τὴν ἀρχὴν ἀποθέμενος, δεηθεὶς τῆς βουλῆς ἐπιτρέψαι αὐτῷ τοῖς ἐν Κρεμέρᾳ συγγενέσιν, οὓς ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ φρουρήσοντας τὸ χωρίον ἐξήγαγε, συνεῖναί τε καὶ τῶν αὐτῶν ἀγώνων μετέχειν· καὶ ἐξῆλθε σὺν τοῖς ἀμφʼ αὐτὸν ἐξουσίᾳ κοσμηθεὶς ἀνθυπάτῳ.
元老院获悉此事后,投票决定派遣三支军队,在迅速完成征兵后,留基乌斯·埃米利乌斯被派去对付伊特鲁里亚人;最近刚离任的凯索·法比乌斯协助他出征,凯索请求元老院允许他与克雷梅拉的亲属——即他兄弟带去防守该堡垒的那些人——在一起,并参与同样的战斗;于是他获得了前执政官的权力,与他周围的人一同出发了。
§9.16.4Γάιος δὲ Σερουίλιος ὁ ἕτερος τῶν ὑπάτων ἐπὶ Οὐολούσκους ἐστράτευσε· Σερούιος δὲ Φούριος ἀνθύπατος ἐπὶ τὸ Αἰκανῶν ἔθνος.
另一位执政官盖乌斯·塞维里乌斯对沃尔斯奇人发动了战争;而前执政官塞尔维乌斯·富里乌斯则去对付埃夸伊人。
ἑκάστῳ δʼ αὐτῶν δύο μὲν τάγματα Ῥωμαίων εἵπετο, Λατίνων δὲ καὶ Ἑρνίκων καὶ τῶν ἄλλων συμμάχων οὐκ ἐλάττω τῆς Ῥωμαικῆς δυνάμεως.
他们每人都有两个罗马军团跟随,而拉丁人、赫尔尼奇人以及其他盟友的兵力不少于罗马的军队。
τῷ μὲν οὖν ἀνθυπάτῳ Σερουίῳ κατὰ νοῦν ὁ πόλεμος ἐχώρησε καὶ σὺν τάχει.
对前执政官塞尔维乌斯来说,战争进展顺利且迅速。
μιᾷ γὰρ ἐτρέψατο τοὺς Αἰκανοὺς μάχῃ καὶ ταύτῃ δίχα πόνου, τῇ πρώτῃ τοὺς πολεμίους ἐκπλήξας ἐφόδῳ, καὶ τὸ λοιπὸν ἐδῄου τὴν γῆν αὐτῶν καταπεφευγότων εἰς τὰ ἐρύματα.
因为他在仅仅一次战斗中就击败了埃夸伊人,而且毫不费力,在第一次冲击中就让敌人惊慌失措,在他们逃入要塞后,便在其余时间里劫掠他们的土地。
§9.16.5Σερουιλίῳ δὲ θατέρῳ τῶν ὑπάτων ὑπὸ σπουδῆς τε καὶ αὐθαδείας ἐπὶ τὸν ἀγῶνα χωρήσαντι πολὺ τὸ παρὰ γνώμην ἀπήντησε, καρτερῶς πάνυ τῶν Οὐολούσκων ἀντιταξαμένων, ὥστʼ ἠναγκάσθη πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας ἀπολέσας μηκέτι χωρεῖν ὁμόσε τοῖς πολεμίοις, ἀλλʼ ἐν τῷ χάρακι ὑπομένων ἀκροβολισμοῖς καὶ ψιλῶν §9.16.6συμπλοκαῖς διαφέρειν τὸν πόλεμον.
但对另一位执政官塞维里乌斯来说,由于他带着急躁和自大投入战斗,遇到了与预期大相径庭的结果,因为沃尔斯奇人进行了极其顽强的抵抗,以至于他在失去了许多勇敢的士兵后,被迫不再与敌人交锋,而是留在营地里,通过小规模冲突和轻装步兵的冲突来拖延战争。
Λεύκιος δʼ Αἰμίλιος, ὁ πεμφθεὶς ἐπὶ Τυρρηνούς, εὑρὼν ἐξεστρατευμένους πρὸ τῆς πόλεως τοὺς Οὐιεντανοὺς καὶ σὺν αὐτοῖς πολὺ τὸ παρὰ τῶν ὁμοεθνῶν ἐπικουρικόν, οὐδὲν ἔτι μελλήσας ἔργου εἴχετο· ἡμέραν δʼ, ἀφʼ ἧς τὸν χάρακα ἔθετο, διαλιπὼν ἐξῆγε τὰς δυνάμεις εἰς μάχην, θρασέως πάνυ τῶν Οὐιεντανῶν ὁμόσε χωρούντων.
而被派去对付伊特鲁里亚人的留基乌斯·埃米利乌斯,发现维伊人已经在城前出兵,并且有来自他们同族的大量援军与他们在一起,他便不再拖延,立即投入战斗;在设营后的第二天,他率领军队投入交战,而维伊人也极其大胆地前来迎战。
ἰσορρόπου δὲ τοῦ ἀγῶνος γινομένου τοὺς ἱππεῖς ἀναλαβὼν ἐνσείει τοῖς πολεμίοις κατὰ τὸ δεξιὸν κέρας, καί, ἐπειδὴ τοῦτο διεσάλευσεν, ἐπὶ θάτερον ἐχώρει, ὅπου μὲν ἱππάσιμον εἴη χωρίον ἀπὸ τῶν ἵππων μαχόμενος, ὅπου δʼ ἄνιππον ἀποκαταβαίνων τε καὶ πεζὸς ἀγωνιζόμενος.
当战斗陷入势敌力那时,他率领骑兵冲向敌人的右翼,在动摇了右翼之后,他又转向另一翼,在适合骑兵的地方骑马作战,在不适合骑马的地方则下马作为步兵战斗。
πονούντων δὲ τῶν κεράτων ἀμφοτέρων οὐδʼ οἱ κατὰ μέσον ἔτι ἀντεῖχον, ἀλλʼ ἐξεώσθησαν ὑπὸ τῶν πεζῶν, καὶ μετὰ τοῦτο πάντες ἔφυγον ἐπὶ τὸν χάρακα.
当两翼都陷入苦战时,处于中间的人也无法再坚持,被步兵推了回去,随后所有人逃回了营地。
§9.16.7ὁ δʼ Αἰμίλιος ἠκολούθει τοῖς φεύγουσι συντεταγμένην τὴν δύναμιν ἔχων καὶ πολλοὺς διέφθειρε.
埃米利乌斯率领整齐的军队紧追逃兵,并消灭了许多人。
γενόμενος δὲ πλησίον τοῦ χάρακος καὶ προσβαλὼν ἐκ διαδοχῆς ἐκείνην τε παρέμεινε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ἐπιοῦσαν νύκτα, τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ κόπῳ τε καὶ τραύμασι τῶν πολεμίων καὶ ἀγρυπνίᾳ ἀπειρηκότων ἐγκρατὴς γίνεται τοῦ χάρακος.
在接近营地并连续发起进攻后,他在那里度过了那天和接下来的夜晚,并在第二天,当敌人因疲劳、伤痛和失眠而筋疲力尽时,占领了营地。
οἱ δὲ Τυρρηνοί, ὡς εἶδον ἐπιβαίνοντας ἤδη τοὺς Ῥωμαίους τοῖς περισταυρώμασιν, ἐκλιπόντες τὸ στρατόπεδον ἔφευγον, οἱ μὲν εἰς τὴν πόλιν, οἱ δʼ εἰς τὰ πλησίον ὄρη.
而伊特鲁里亚人一看到罗马人已经登上防栅,便放弃了军营逃跑,有的逃往城内,有的逃往附近的山区。
§9.16.8ταύτην μὲν οὖν τὴν ἡμέραν ἐν τῷ χάρακι τῶν πολεμίων ἔμεινεν ὁ ὕπατος, τῇ δʼ ἑξῆς ἡμέρᾳ στεφανώσας τοὺς ἀριστεύσαντας ἐν ταῖς μάχαις ταῖς ἐκπρεπεστάταις δωρεαῖς, πάντα τὰ ἐγκαταληφθέντα ἐν τῷ χάρακι ὑποζύγιά τε καὶ ἀνδράποδα καὶ σκηνὰς πολλῶν ἀγαθῶν γεμούσας τοῖς στρατιώταις ἐχαρίσατο.
因此,执政官当天留在了敌人的营地,第二天,在用最华丽的奖赏为那些在战斗中表现优异的人加冕后,他将营地里留下的所有役畜、奴隶以及装满各种财宝的帐篷都赐给了士兵们。
καὶ ἐγένετο ἐν πολλῇ εὐπορίᾳ τὸ τῶν Ῥωμαίων στράτευμα ὡς ἐξ οὐδεμιᾶς ἑτέρας πώποτε μάχης.
罗马军队因此获得了极大的富足,这是他们以前从未在任何其他战斗中获得过的。
ἁβροδίαιτον γὰρ δὴ καὶ πολυτελὲς τὸ τῶν Τυρρηνῶν ἔθνος ἦν οἴκοι τε καὶ ἐπὶ στρατοπέδου, περιαγόμενον ἔξω τῶν ἀναγκαίων πλούτου τε καὶ τέχνης ἔργα παντοῖα πρὸς ἡδονὰς μεμηχανημένα καὶ τρυφάς.
因为伊特鲁里亚民族无论是在家里还是在营地里确实都生活得极为奢华和昂贵,除了必需品外,还随身携带各种为了享乐和奢侈而制造的财富和艺术品。

词汇与语法注释

  1. 9.16.1ὡς οὐχ ἱκανῶν ἐσομένων Ῥωμαίων — 带连词 ὡς 的属格独立结构,表示主句主语(沃尔斯奇人和埃夸伊人)的主观判断或预期(“认为罗马人将不足以……”)。
  2. 9.16.2συνάρασθαι σφίσι τοῦ κατὰ Ῥωμαίων πολέμου — 动词 συνάρασθαι(来自 συναίρομαι,意为共同承担或协助)支配与格表示被协助的人(σφίσι),支配属格表示分担的事情或战争(τοῦ ... πολέμου)。
  3. 9.16.3ἐπιτρέψαι αὐτῷ τοῖς ἐν Κρεμέρᾳ συγγενέσιν... συνεῖναί τε καὶ τῶν αὐτῶναγώνων μετέχειν — 不定式 ἐπιτρέψαι(允许)支配与其配合的与格人称代词 αὐτῷ(他),后接不定式从句(συνεῖναι 和 μετέχειν)。其中 τοῖς ἐν Κρεμέρᾳ συγγενέσιν 是受不定式 συνεῖναι(共处)支配的与格。
  4. 9.16.5ὥστʼ ἠναγκάσθη — 连词 ὥστε 后接直说语气过去时(ἠναγκάσθη),表示历史上实际发生的结果,而非仅仅是推测或潜在的后果。
  5. 9.16.6ἡμέραν δʼ, ἀφʼ ἧς τὸν χάρακα ἔθετο, διαλιπὼν — 字面意思是“在设营的那天之后空出一天”。这是一种表示时间的习惯表达,指在设营后的第三天(即隔了一整天之后,两天后)开始战斗。

引用这一段

哈利卡纳苏斯的狄奥尼修斯, 罗马古事记 §9.16.1-9.16.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0081.tlg001.humanitext-grc2:9.16.1-9.16.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。