Humanitext Reader

琉善 · 渴蛇 §1-4

利比亚南部的荒漠与毒蛇迪普萨斯

第 1 段,共 2 段 · 希腊语

内容简介

作者描述了利比亚南部极其恶劣的自然环境以及邻近的加拉曼特斯人的季节性狩猎,进而介绍了该地区繁衍的无数致命爬行动物,并着重阐述了其中最可怕的“渴蛇”(迪普萨斯),其咬伤会引发无法遏制且致命的干渴。

§1Τῆς Λιβύης τὰ νότια ψάμμος ἐστὶν βαθεῖα καὶ γῆ διακεκαυμένη, ἔρημος ἐπὶ πολύ, ἀκριβῶς ἄκαρπος, πεδινὴ ἅπασα, οὐ χλόην οὐ πόαν οὐ φυτὸν οὐχ ὕδωρ ἔχουσα, ἢ εἴ που ἄρα ἐν κοίλοις συνεστηκὸς ὑετοῦ ὀλίγου λείψανον, παχὺ καὶ τοῦτο καὶ δυσῶδες, οὐδὲ πάνυ διψῶντι ἀνθρώπῳ πότιμον.
利比亚的南部是深沙与焦土,大片荒漠,完全不毛,尽是平原,既无青草,亦无绿植,无草木,无水源,或者若在洼地偶然积有少许雨水的残余,这水也是浑浊恶臭,即使对极度口渴的人来说也完全无法饮用。
ἀοίκητος γοῦν ἐστι διὰ ταῦτα· ἢ πῶς γὰρ ἂν οἰκοῖτο ἀνήμερος οὕτω καὶ ξηρὰ καὶ ἄφορος οὖσα καὶ πολλῷ τῷ αὐχμῷ πιεζομένη;
因此那里无法居住;否则,面对如此荒凉、干燥、不毛且饱受严重干旱折磨的土地,人们又怎能居住其中呢?
καὶ τὸ θάλπος δὲ αὐτὸ καὶ ὁ ἀὴρ κομιδῇ πυρώδης καὶ φλογερὸς ὢν καὶ ἡ ψάμμος ὑπερζέουσα παντελῶς ἄβατον τὴν χώραν τίθησι.
而那炎热本身,以及完全如火般燃烧的空气,还有沸腾的沙子,使得这个地区完全无法通行。
§2Γαράμαντες μόνοι πρόσοικοι ὄντες, εὐσταλὲς καὶ κοῦφον ἔθνος, ἄνθρωποι σκηνῖται, ἀπὸ θήρας τὰ πολλὰ ζῶντες, ἐνίοτε οὗτοι ἐσβάλλουσι θηράσοντες ἀμφὶ τροπὰς τὰς χειμερινὰς μάλιστα, ὕσαντα τὸν θεὸν τηρήσαντες, ὁπότε τὸ πολὺ τοῦ καύματος σβεσθείη καὶ ἡ ψάμμος νοτισθείη καὶ ἀμηγέπη βατὰ γένοιτο.
唯有邻近的加拉曼特斯人——他们是一个精干轻捷的部族,居住在帐篷里,大都靠狩猎为生——有时会侵入此处狩猎,尤其是在冬至前后,他们等待着天神降雨,届时酷热大部消退,沙子变得湿润,从而在某种程度上可以通行。
ἡ θήρα δέ ἐστιν ὄνων τε τῶν ἀγρίων καὶ στρουθῶν τῶν μεγάλων χαμαὶ τούτων καὶ πιθήκων μάλιστα καὶ ἐλεφάντων ἐνίοτε· ταῦτα γὰρ μόνα διαρκεῖ πρὸς τὸ δίψος καὶ ἀνέχεται ἐπὶ πολὺ ταλαιπωρούμενα ὑπὸ πολλῷ καὶ ὀξεῖ τῷ ἡλίῳ.
他们的猎物主要是野驴、地上的大鸵鸟、尤其是猴子,有时也有大象;因为唯有这些动物能耐受干渴,并在强烈而炽热的太阳下长期忍受折磨。
καὶ ὅμως οἱ Γαράμαντες ἐπειδὰν τὰ σιτία καταναλώσωσιν ἅπερ ἔχοντες ἀφίκοντο, ἀπελαύνουσιν ὀπίσω εὐθὺς δεδιότες μὴ σφίσιν ἡ ψάμμος ἀναφλεγεῖσα δύσβατος καὶ ἄπορος γένηται, εἶτα ὥσπερ ἐντὸς ἀρκύων ληφθέντες καὶ αὐτοὶ ἀπόλωνται μετὰ τῆς ἄγρας.
然而,加拉曼特斯人一旦消耗完带来的粮食,便会立刻折返,唯恐沙子燃烧起来,变得难以通行且无法逾越,从而使他们自己也像落入网中一样,与猎物一同灭亡。
ἄφυκτα γάρ ἐστιν ἢν ὁ ἥλιος ἀνασπάσας τὴν ἰκμάδα καὶ τάχιστα ξηράνας τὴν χώραν ὑπερζέσῃ, ἀκμαιοτέραν τὴν ἀκτῖνα προσβαλὼν ἅτε πρὸς τὴν νοτίδα παρατεθηγμένην· τροφὴ γὰρ αὕτη τῷ πυρί.
因为如果太阳吸干了水分,迅速使土地干燥并使其沸腾,射出更加炽热的光芒(仿佛因水分而变得更加锋利),那么逃脱就是不可能的;因为这水分是火的燃料。
§3Καίτοι ταῦτα πάντα ὁπόσα εἶπον—τὸ θάλπος, τὸ δίψος, ἡ ἐρημία, τὸ μηδὲν ἔχειν ἐκ τῆς γῆς λαβεῖν—ἧττον ὑμῖν δυσχερῆ εἶναι δόξει τοῦ λεχθησομένου, καὶ δι’ ὃ φευκτέα πάντως ἡ χώρα ἐκείνη.
然而,我所说的这一切——炎热、干渴、荒凉、无法从土地中获得任何东西——在你们看来,其艰难程度将不及那将要谈及的事物,也就是那片土地无论如何都必须避开的原因。
ἑρπετὰ γὰρ ποικίλα μεγέθει τε μέγιστα καὶ πλήθει πάμπολλα καὶ τὰς μορφὰς ἀλλόκοτα καὶ τὸν ἰὸν ἄμαχα ἐπινέμεται τὴν γῆν, τὰ μὲν ὑποβρύχια, φωλεύοντα ἐν μυχῷ τῆς ψάμμου, τὰ δὲ ἄνω ἐπιπολάζοντα—φύσαλοι καὶ ἀσπίδες καὶ ἔχιδναι καὶ κεράσται καὶ βουπρήστεις καὶ ἀκοντίαι καὶ ἀμφίσβαιναι καὶ δράκοντες καὶ σκορπίων γένος διττόν, τὸ μὲν ἕτερον ἐπίγειόν τι καὶ πεζόν, ὑπέρμεγα καὶ πολυσφόνδυλον, θάτερον δὲ ἐναέριον καὶ πτηνόν, ὑμενόπτερον δὲ οἷα ταῖς ἀκρίσι καὶ τέττιξι καὶ νυκτερίσι τὰ πτερά.
因为各种体型巨大、数量极多、形态怪异、毒性无敌的爬行类动物在地上繁衍,有些潜藏在沙子的深处,有些则在地上爬行——如气囊蛇、眼镜蛇、蝰蛇、角蝰、毒甲虫、飞镖蛇、双头蛇、大蛇,以及两种蝎子,其中一种是陆生步行的、体型巨大且多节,另一种是空中的、有翼的,其双翼膜质,如同蝗虫、蝉和蝙蝠。
τοιαῦτα ὄρνεα πολλὰ ἐπιπετόμενα οὐκ εὐπρόσιτον ἀπεργάζεται τὴν Λιβύην ἐκείνην.
许多此类飞行的生物四处飞翔,使得那片利比亚土地难以接近。
§4Τὸ δὲ δὴ πάντων ἑρπετῶν δεινότατον ὧν ἡ ψάμμος τρέφει ἡ διψάς ἐστιν, ὄφις οὐ πάνυ μέγας, ἐχίδνῃ ὅμοιος, τὸ δῆγμα βίαιος, τὸν ἰὸν παχύς, ὀδύνας μὲν ἀλήκτους ἐπάγων εὐθύς· ἐκκαίει τε γὰρ καὶ σήπει καὶ πίμπρασθαι ποιεῖ, καὶ βοῶσιν ὥσπερ ἐν πυρᾷ κείμενοι.
而在沙土所孕育的所有爬行类动物中,最可怕的当属“迪普萨斯”(渴蛇),这是一种并非很大的蛇,与蝰蛇相似,咬伤剧烈,毒液粘稠,能立即带来无尽的痛苦;因为它会灼烧、腐烂并引起肿胀,受害者大声号叫,仿佛躺在火葬的柴堆上。
τὸ δὲ μάλιστα καταπονοῦν καὶ κατατρῦχον αὐτοὺς ἐκεῖνό ἐστιν, ὁμώνυμον πάθος τῷ ἑρπετῷ.
而最折磨并摧残他们的,是那个与这种爬行类动物同名的病症。
διψῶσι γὰρ εἰς ὑπερβολήν, καὶ τὸ παραδοξότατον, ὅσῳπερ ἂν πίνωσι, τοσούτῳ μᾶλλον ὀρέγονται τοῦ ποτοῦ· καὶ ἡ ἐπιθυμία πολὺ πλέον ἐπιτείνεται αὐτοῖς.
因为他们极度口渴,而且最奇妙的是,他们喝得越多,就越渴望饮水;他们的欲望会更加剧烈地增强。
οὐδ’ ἂν σβέσειάς ποτε τὸ δίψος, οὐδ’ ἢν τὸν Νεῖλον αὐτὸν ἢ τὸν Ἴστρον ὅλον ἐκπιεῖν παράσχῃς, ἀλλὰ προσεκκαύσειας ἐπάρδων τὴν νόσον, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐλαίῳ πῦρ κατασβεννύοι.
你永远无法熄灭这种干渴,即使你提供整个尼罗河或整条伊斯特河(多瑙河)供其饮用,反而会因为浇灌病症而使其愈发灼烧,就像有人试图用油灭火一样。

词汇与语法注释

  1. §1ἢ εἴ που ἄρα ἐν κοίλοις συνεστηκὸς ὑετοῦ ὀλίγου λείψανον — 在由连词 `ἢ` 引导的条件从句 `εἴ που ἄρα...` 中,表示存在的系动词(`ἐστί`)被省略,`λείψανον` 作为主语。应理解为“或者如果确实有……”。
  2. §2ὕσαντα τὸν θεὸν τηρήσαντες — 分词 `ὕσαντα`(降雨)修饰 `τηρήσαντες`(等待)的直接宾语 `τὸν θεὸν`(神,即宙斯)。这是古典希腊语中表示神明降雨的惯用及神话表达。
  3. §2ἅτε πρὸς τὴν νοτίδα παρατεθηγμένην — 副词性粒子 `ἅτε` 与分词 `παρατεθηγμένην` 连用,表示客观原因(“既然/因为……”)。该分词修饰 `ἀκτῖνα`(光线),强化了太阳光线因湿气反而被“磨砺得更锋利”这一矛盾比喻。
  4. §3τὸ μηδὲν ἔχειν ἐκ τῆς γῆς λαβεῖν — 冠词性不定式 `τὸ ... ἔχειν` 起名词作用,与 `ταῦτα πάντα` 构成同位语。在不定式从句中,使用表示概念或主观否定的 `μή`(此处为复合形式 `μηδέν`),而非客观否定词 `οὐ`。
  5. §4ὅσῳπερ ἂν πίνωσι, τοσούτῳ μᾶλλον ὀρέγονται — 这是一个使用表示程度差异与格的关联句式(关系词 `ὅσῳπερ` 与指示词 `τοσούτῳ`),意为“喝得越多,就越……”。关系从句中采用 `ἄν` + 虚拟式 `πίνωσι`,表示现在的一般性重复或条件。

引用这一段

琉善, 渴蛇 §1-4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0062.tlg054.humanitext-grc3:1-4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。