§1ἐρωτᾷς, ὦ μειράκιον, ὅπως ἂν ῥήτωρ γένοιο καὶ τὸ σεμνότατον τοῦτο καὶ πάντιμον ὄνομα σοφιστὴς εἶναι δόξαις·
年轻人,你问我如何能成为一名雄辩家,并被认为配得上“智者”这一最庄严和极受尊崇的称号。
ἀβίωτα γὰρ εἶναί σοι φής, εἰ μὴ τοιαύτην τινὰ τὴν δύναμιν περιβάλοιο ἐν τοῖς λόγοις ὡς ἄμαχον εἶναι καὶ ἀνυπόστατον καὶ θαυμάζεσθαι πρὸς ἁπάντων καὶ ἀποβλέπεσθαι, περισπούδαστον ἄκουσμα τοῖς Ἕλλησι δοκοῦντα·
因为你说,如果你在言辞中不能掌握这样一种力量——以至于无往不胜、不可阻挡、受到所有人的钦佩和瞩目,在希腊人看来是一个极受追捧的人——那么生命对你来说就是不值得活的。
καὶ δὴ τὰς ἐπὶ τοῦτο ἀγούσας ὁδοὺς αἵτινές ποτέ εἰσιν ἐθέλεις ἐκμαθεῖν.
确实,你希望了解引导你走向这一目标的道路究竟是什么。
ἀλλʼ οὐδεὶς φθόνος, ὦ παῖ, καὶ μάλιστα ὁπότε νέος τις αὐτὸς ὤν, ὀρεγόμενος τῶν ἀρίστων, οὐκ εἰδὼς ὅθεν ἂν ταῦτα ἐκπορίσαιτο, ἱερόν τι χρῆμα τὴν συμβουλὴν οὖσαν, καθάπερ νῦν σύ, τοῦτο αἰτοίη προσελθών.
孩子,这完全没有什么可吝惜的,特别是当一个年轻人自己追求卓越,却不知道如何获得它,像你现在这样走上前来,请求作为神圣之物的“建议”时,更是如此。
ὥστε ἄκουε, τό γε ἐπʼ ἐμοὶ καὶ πάνυ θαρρῶν ὡς τάχιστα δεινὸς ἀνὴρ ἔσῃ γνῶναί τε τὰ δέοντα καὶ ἑρμηνεῦσαι αὐτά, ἢν τὸ μετὰ τοῦτο ἐθελήσῃς αὐτὸς ἐμμένειν οἷς ἂν ἀκούσῃς παρʼ ἡμῶν καὶ φιλοπόνως αὐτὰ μελετᾶν καὶ προθύμως ἀνύειν τὴν ὁδὸν ἔστʼ ἂν ἀφίκῃ πρὸς τὸ τέρμα.
因此,听着,至于我这方面,你大可放心,只要你在此之后愿意遵守从我们这里听到的话,勤奋地学习并热切地走完这条路,直到到达终点,你很快就会成为一个既能洞察所需又能表达它的人。
§2τὸ μὲν οὖν θήραμα οὐ σμικρὸν οὐδὲ ὀλίγης τῆς σπουδῆς δεόμενον, ἀλλὰ ἐφʼ ὅτῳ καὶ πονῆσαι πολλὰ καὶ ἀγρυπνῆσαι καὶ πᾶν ὁτιοῦν ὑπομεῖναι ἄξιον.
那么,这件猎物绝非渺小,也不需要微不足道的努力,而是值得为之付出许多辛劳、夜不能寐并忍受任何代价的。
σκόπει γοῦν ὁπόσοι τέως μηδὲν ὄντες ἔνδοξοι καὶ πλούσιοι καὶ νὴ Δία εὐγενέστατοι ἔδοξαν ἀπὸ τῶν λόγων.
至少看看,有多少从前默默无闻的人,因为言辞而变得显赫、富有,而且,指宙斯发誓,被认为是最为高贵的。
§3ὅμως δὲ μὴ δέδιθι, μηδὲ πρὸς τὸ μέγεθος τῶν ἐλπιζομένων ἀποδυσπετήσῃς, μυρίους τινὰς τοὺς πόνους προπονῆσαι οἰηθείς.
然而,不要害怕,也不要因为期望之物的巨大而气馁,以为自己必须预先承受无数的劳苦。
οὐ γάρ σε τραχεῖάν τινα οὐδὲ ὄρθιον καὶ ἱδρῶτος μεστὴν ἡμεῖς ἄξομεν, ὡς ἐκ μέσης αὐτῆς ἀναστρέψαι καμόντα, ἐπεὶ οὐδὲν ἂν διεφέρομεν τῶν ἄλλων ὅσοι τὴν συνήθη ἐκείνην ἡγοῦνται, μακρὰν καὶ ἀνάντη καὶ καματηρὰν καὶ ὡς τὸ πολὺ ἀπεγνωσμένην.
因为我们不会带你走上一条崎岖、陡峭、充满汗水的道路,以至于你因疲惫而半途而废——否则我们就与那些引导人们走上那条寻常道路的人毫无区别了,那条路漫长、坎坷、令人疲惫,且多半令人绝望。
ἀλλὰ παρʼ ἡμῶν ἐξαίρετον τῆς συμβουλῆς τοῦτό ἐστιν, ὅτι ἡδίστην τε ἅμα καὶ ἐπιτομωτάτην καὶ ἱππήλατον καὶ κατάντη σὺν πολλῇ τῇ θυμηδίᾳ καὶ τρυφῇ διὰ λειμώνων εὐανθῶν καὶ σκιᾶς ἀκριβοῦς σχολῇ καὶ βάδην ἀνιὼν ἀνιδρωτὶ ἐπιστήσῃ τῇ ἄκρᾳ καὶ ἀγρεύσεις οὐ καμὼν καὶ νὴ Δίʼ εὐωχήσῃ κατακείμενος, ἐκείνους ὁπόσοι τὴν ἑτέραν ἐτράποντο ἀπὸ τοῦ ὑψηλοῦ ἐπισκοπῶν ἐν τῇ ὑπωρείᾳ τῆς ἀνόδου ἔτι, κατὰ δυσβάτων καὶ ὀλισθηρῶν τῶν κρημνῶν μόλις ἀνέρποντας, ἀποκυλιομένους ἐπὶ κεφαλὴν ἐνίοτε καὶ πολλὰ τραύματα λαμβάνοντας περὶ τραχείαις ταῖς πέτραις·
但我们建议的精妙之处在于:这是一条既最愉快、最便捷、可通车马,又是下坡的道路,伴随着极大的快乐和奢华,穿过繁花似锦的草地和浓密的绿荫,闲适而步行而上,你将不流一滴汗地站在顶峰,不费吹灰之力地捕获猎物,并且,指宙斯发誓,你将躺着享受宴席,从高处俯视那些选择另一条路的人,他们还在攀登的起点,在艰险滑溜的悬崖上艰难地爬行,有时甚至头朝下滚落,在粗糙的岩石上受了许多伤。
σὺ δὲ πρὸ πολλοῦ ἄνω ἐστεφανωμένος εὐδαιμονέστατος ἔσῃ, ἅπαντα ἐν βραχεῖ ὅσα ἐστὶν ἀγαθὰ παρὰ τῆς ῥητορικῆς μονονουχὶ καθεύδων λαβών.
而你,早就已经在上方被戴上花冠,极尽幸福,几乎是在睡眠中,就在短时间内获得了修辞学所能提供的一切好处。
§4ἡ μὲν δὴ ὑπόσχεσις οὕτω μεγάλη· σὺ δὲ πρὸς Φιλίου μὴ ἀπιστήσῃς, εἰ ῥᾷστά τε ἅμα καὶ ἥδιστά σοι ταῦτα ἐπιδείξειν φαμέν.
承诺确实如此宏大;但请看在友谊之神的份上,不要因为我们说将以最容易且最愉快的方式向你展示这些,就心存怀疑。
τί γάρ;
因为为什么呢?
Ἡσίοδος μὲν ὀλίγα φύλλα ἐκ τοῦ Ἑλικῶνος λαβὼν αὐτίκα μάλα ποιητὴς ἐκ ποιμένος κατέστη καὶ ᾖδε θεῶν καὶ ἡρώων γένη κάτοχος ἐκ Μουσῶν γενόμενος, ῥήτορα δέ, ὃ πολὺ ἔνερθε ποιητικῆς μεγαληγορίας ἐστίν, ἐν βραχεῖ καταστῆναι ἀδύνατον, εἴ τις ἐκμάθοι τὴν ταχίστην ὁδόν;
赫西俄德仅从赫利孔山得到几片树叶,便立刻从牧羊人变成了诗人,并因受到缪斯的附体而歌唱神明和英雄的谱系;那么,一个远在诗歌宏大高亢之下的雄辩家,如果学会了最快的道路,难道不可能在短时间内造就吗?
§5ὡς ἔγωγε καὶ διηγήσασθαι σοι βούλομαι Σιδωνίου τινὸς ἐμπόρου ἐπίνοιαν διʼ ἀπιστίαν ἀτελῆ γενομένην καὶ τῷ ἀκούσαντι ἀνόνητον.
正如我也想向你讲述一个西顿商人的设想,由于不信,这个设想最终没有实现,对听者也毫无益处。
ἦρχε μὲν γὰρ ἤδη Ἀλέξανδρος Περσῶν, μετὰ τὴν ἐν Ἀρβήλοις μάχην Δαρεῖον καθῃρηκώς· ἔδει δὲ πανταχόσε τῆς ἀρχῆς διαθεῖν τοὺς γραμματοφόρους τὰ ἐπιτάγματα τοῦ Ἀλεξάνδρου κομίζοντας.
因为亚历山大在阿贝拉战役中击败了大流士,已经统治了波斯人;信使们需要奔跑于帝国各处,传达亚历山大的命令。
ἐκ Περσῶν δὲ πολλὴ εἰς Αἴγυπτον ἐγίγνετο ἡ ὁδός· ἐκπεριιέναι γὰρ ἔδει τὰ ὄρη, εἶτα διὰ τῆς Βαβυλωνίας εἰς τὴν Ἀραβίαν ἐλθεῖν, εἶτα ἐρήμην πολλὴν περάσαντα ἀφικέσθαι ποτὲ μόλις εἰς Αἴγυπτον, εἴκοσι μηκίστους ἀνδρὶ εὐζώνῳ σταθμοὺς τούτους διανύσαντα.
但从波斯到埃及的路途十分遥远:因为必须绕过群山,然后经过巴比伦尼亚到达阿拉伯,然后穿越大片荒漠,才能艰难地到达埃及,对于一个轻装上阵的人来说,这要走完整整二十个最长的驿程。
ἤχθετο οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐπὶ τούτῳ, διότι Αἰγυπτίους τι παρακινεῖν ἀκούων οὐκ εἶχε διὰ ταχέων ἐκπέμπειν τοῖς σατράπαις τὰ δοκοῦντά οἱ περὶ αὐτῶν.
亚历山大因此感到恼火,因为听说埃及人有什么异动,他却无法迅速向行省总督们派出关于他们的决定。
τότε δὴ ὁ Σιδώνιος ἔμπορος,
ἐγώ σοι,
ἔφη,
ὦ βασιλεῦ, ὑπισχνοῦμαι δείξειν ὁδὸν οὐ πολλὴν ἐκ Περσῶν εἰς Αἴγυπτον.
就在那时,那位西顿商人说:“国王啊,我向你承诺,展示一条从波斯到埃及并不漫长的道路。
εἰ γάρ τις ὑπερβαίη τὰ ὄρη ταῦτα — ὑπερβαίη δʼ ἂν τριταῖος — αὐτίκα μάλα ἐν Αἰγύπτῳ οὗτός ἐστιν.
因为如果有人越过这些山脉——他可以在第三天越过——他立刻就在埃及了。
καὶ εἶχεν οὕτω.
”事实也确实如此。
πλὴν ὅ γε Ἀλέξανδρος οὐκ ἐπίστευσεν, ἀλλὰ γόητα ᾤετο εἶναι τὸν ἔμπορον.
然而亚历山大并不相信,反而认为这个商人是个骗子。
οὕτω τὸ παράδοξον τῆς ὑποσχέσεως ἄπιστον δοκεῖ τοῖς πολλοῖς.
因此,承诺的奇特之处在大多数人看来是不可置信的。