§1Μίκυλλος
ἀλλὰ σέ, κάκιστε ἀλεκτρυών, ὁ Ζεὺς αὐτὸς ἐπιτρίψειε φθονερὸν οὕτω καὶ ὀξύφωνον ὄντα, ὅς με πλουτοῦντα καὶ ἡδίστῳ ὀνείρῳ συνόντα καὶ θαυμαστὴν εὐδαιμονίαν εὐδαιμονοῦντα διάτορόν τι καὶ γεγωνὸς ἀναβοήσας ἐπήγειρας, ὡς μηδὲ νύκτωρ γοῦν τὴν πολὺ σοῦ μιαρωτέραν πενίαν διαφύγοιμι.
米库洛斯但是你，最可恶的公鸡，愿宙斯亲自毁灭你，你竟是如此嫉妒和声音尖锐，在我正富有、沉浸于最甜蜜的梦境、享受着奇妙幸福的时候，你却发出刺耳洪亮的叫声把我惊醒，以至于我甚至在夜里都无法逃脱那比你还要令人厌恶得多的贫穷。
καίτοι εἴ γε χρὴ τεκμαίρεσθαι τῇ τε ἡσυχίᾳ πολλῇ ἔτι οὔσῃ καὶ τῷ κρύει μηδέπω με τὸ ὄρθριον ὥσπερ εἴωθεν ἀποπηγνύντι — γνώμων γὰρ οὗτος ἀψευδέστατός μοι προσελαυνούσης ἡμέρας — οὐδέπω μέσαι νύκτες εἰσίν, ὁ δὲ ἄϋπνος οὗτος ὥσπερ τὸ χρυσοῦν ἐκεῖνο κώδιον φυλάττων ἀφʼ ἑσπέρας εὐθὺς ἤδη κέκραγεν, ἀλλʼ οὔτι χαίρων γε·
然而，如果一定要根据仍然沉寂的夜色和还未像往常那样在清晨将我冻僵的寒冷来判断——因为这是我判断白日临近的最准确的指标——那么现在连半夜都还没到，而这个失眠的家伙，就像守卫着那件著名的金羊毛一样，从傍晚起就一直在叫个不停。
ἀμυνοῦμαι γὰρ ἀμέλει σε, ἢν μόνον ἡμέρα γένηται, συντρίβων τῇ βακτηρίᾳ·
但你绝不会落得好下场；只要天一亮，我肯定会用拐杖把你打得粉碎来报复你。
νῦν δέ μοι πράγματα παρέξεις μεταπηδῶν ἐν τῷ σκότῳ.
现在你只会让我在黑暗中跳来跳去，给我添麻烦。
Ἀλεκτρυών
Μίκυλλε δέσποτα, ᾤμην τι χαριεῖσθαί σοι φθάνων τῆς νυκτὸς ὁπόσον δυναίμην, ὡς ἔχοις ὀρθρευόμενος προανύειν τὰ πολλὰ τῶν ἔργων·
公鸡主人米库洛斯，我本想尽可能在夜里抢先一步，好让你能大清早起床，提前完成大部分工作，以此讨好你。
εἰ γοῦν πρὶν ἀνατεῖλαι ἥλιον μίαν κρηπῖδα ἐξεργάσαιο, πρὸ ὁδοῦ ἔσῃ τοῦτο ἐς τὰ ἄλφιτα πεπονηκώς.
如果在太阳升起之前，你能完成一只鞋底的制作，那你为赚取面包而付出的劳动就已经大有进展了。
εἰ δέ σοι καθεύδειν ἥδιον, ἐγὼ μὲν ἡσυχάσομαί σοι καὶ πολὺ ἀφωνότερος ἔσομαι τῶν ἰχθύων, σὺ δὲ ὅρα ὅπως μὴ ὄναρ πλουτῶν λιμώττῃς ἀνεγρόμενος.
但如果你觉得睡觉更惬意，那我会为你保持安静，比鱼还要沉默得多。 不过你得留神，别在梦里发了财，醒来却要挨饿。
§2Μίκυλλος
ὦ Ζεῦ τεράστιε καὶ Ἡράκλεις ἀλεξίκακε, τί τὸ κακὸν τοῦτό ἐστιν;
米库洛斯哦，司奇迹的宙斯啊，消灾的赫拉克勒斯啊，这是什么怪事？
ἀνθρωπίνως ἐλάλησεν ὁ ἀλεκτρυών.
公鸡居然像人一样说话了！
Ἀλεκτρυών
εἶτά σοι τέρας εἶναι δοκεῖ τὸ τοιοῦτον, εἰ ὁμόφωνος ὑμῖν εἰμι;
公鸡难道我跟你们说同样的话，对你来说竟是一桩怪事吗？
Μίκυλλος
πῶς γὰρ οὐ τέρας;
米库洛斯怎么能不是怪事？
ἀλλʼ ἀποτρέποιτε, ὦ θεοί, τὸ δεινὸν ἀφʼ ἡμῶν.
神明啊，求你们消除我们眼前的这桩异相吧。
Ἀλεκτρυών
σύ μοι δοκεῖς, ὦ Μίκυλλε, κομιδῇ ἀπαίδευτος εἶναι μηδὲ ἀνεγνωκέναι τὰ Ὁμήρου ποιήματα, ἐν οἷς καὶ ὁ τοῦ Ἀχιλλέως ἵππος ὁ Ξάνθος μακρὰ χαίρειν φράσας τῷ χρεμετίζειν ἕστηκεν ἐν μέσῳ τῷ πολέμῳ διαλεγόμενος, ἔπη ὅλα ῥαψῳδῶν, οὐχ ὥσπερ ἐγὼ νῦν ἄνευ τῶν μέτρων.
公鸡米库洛斯，在我看来，你简直是个毫无学问的人，甚至没有读过荷马的诗作。 在那些诗中，阿喀琉斯的坐骑克桑托斯彻底告别了嘶鸣，站在战争的中央与人交谈，吟诵出整段整段的史诗，而不像我现在这样不用格律。
ἀλλὰ καὶ ἐμαντεύετο ἐκεῖνος καὶ τὰ μέλλοντα προεθέσπιζε καὶ οὐδέν τι παράδοξον ἐδόκει ποιεῖν, οὐδὲ ὁ ἀκούων ἐπεκαλεῖτο ὥσπερ σὺ τὸν ἀλεξίκακον, ἀποτρόπαιον ἡγούμενος τὸ ἄκουσμα.
而且，它还进行预言，预示未来的事情，但人们并不觉得这有什么离奇，听到的人也没有像你这样呼唤消灾神，把它当作不祥之兆。
καίτοι τί ἂν ἐποίησας, εἴ σοι ἡ τῆς Ἀργοῦς τρόπις ἐλάλησεν ὥσπερ ποτέ, ἢ ἡ φηγὸς ἐν Δωδώνῃ αὐτόφωνος ἐμαντεύσατο, ἢ εἰ βύρσας εἶδες ἑρπούσας καὶ βοῶν κρέα μυκώμενα ἡμίοπτα περιπεπαρμένα τοῖς ὀβελοῖς;
然而，如果当年阿尔戈号的龙骨对你说话，或者多多那的橡树用它自己的声音向你传达神谕，又或者你看见牛皮在地上爬行、插在烤叉上烤了半熟的牛肉在哞哞作响，你又会做出什么反应呢？
ἐγὼ δὲ Ἑρμοῦ πάρεδρος ὢν λαλιστάτου καὶ λογιωτάτου θεῶν ἁπάντων καὶ τὰ ἄλλα ὁμοδίαιτος ὑμῖν καὶ σύντροφος οὐ χαλεπῶς ἔμελλον ἐκμαθήσεσθαι τὴν ἀνθρωπίνην φωνήν.
而我，作为所有神明中最健谈、最雄辩的赫密斯神的助手，在其他方面也与你们同吃同住、一起生活，要学会人类的语言并没什么困难。
εἰ δὲ ἐχεμυθήσειν ὑπόσχοιό μοι, οὐκ ἂν ὀκνήσαιμί σοι τὴν ἀληθεστέραν αἰτίαν εἰπεῖν τῆς πρὸς ὑμᾶς ὁμοφωνίας καὶ ὅθεν ὑπάρχει μοι οὕτω λαλεῖν.
但如果你答应保守秘密，我倒是不介意向你透露，我和你们说同样的话、并且能这样说话的更真实的缘由。
§3Μίκυλλος
ἀλλὰ μὴ ὄνειρος καὶ ταῦτά ἐστιν, ἀλεκτρυὼν οὕτω πρὸς ἐμὲ διαλεγόμενος;
米库洛斯但是，这难道不也是个梦吗，一只公鸡竟这样跟我交谈？
εἰπὲ δʼ οὖν πρὸς τοῦ Ἑρμοῦ, ὦ βέλτιστε, ὅ τι καὶ ἄλλο σοι τῆς φωνῆς αἴτιον.
那么，看在赫密斯的份上，好朋友，请告诉我你能够说话的另一个原因是什么。
ὡς δὲ σιωπήσομαι καὶ πρὸς οὐδένα ἐρῶ, τι σε χρὴ δεδιέναι;
既然我会保持沉默，绝不对任何人说，你又有什么好害怕的？
τίς γὰρ ἂν πιστεύσειέ μοι, εἴ τι διηγοίμην ὡς ἀλεκτρυόνος αὐτὸ εἰπόντος ἀκηκοώς;
因为如果我到处去说“我是听一只公鸡亲口这么说的”，又有谁会相信我呢？
Ἀλεκτρυών
ἄκουε τοίνυν παραδοξότατόν σοι εὖ οἶδʼ ὅτι λόγον, ὦ Μίκυλλε· οὑτοσὶ γὰρ ὁ νῦν σοι ἀλεκτρυὼν φαινόμενος οὐ πρὸ πολλοῦ ἄνθρωπος ἦν.
公鸡那么听着，米库洛斯，我非常清楚，这对你来说将是一件最离奇的事：现在在你面前显现为公鸡的我，不久前还是一个人类。
Μίκυλλος
ἤκουσά τι καὶ πάλαι τοιοῦτον ἀμέλει περὶ ὑμῶν ὡς Ἀλεκτρυών τις νεανίσκος φίλος γένοιτο τῷ Ἄρει καὶ συμπίνοι τῷ θεῷ καὶ συγκωμάζοι καὶ κοινωνοίη τῶν ἐρωτικῶν·
米库洛斯其实我很久以前也确实听过关于你们的这类传说，说有一个名叫阿勒克特律翁的年轻人，成了阿瑞斯的朋友，经常和这位神明一起饮酒、寻欢作乐，还参与他的风流意事。
εἴποτε γοῦν ἀπίοι παρὰ τὴν Ἀφροδίτην μοιχεύσων ὁ Ἄρης, ἐπάγεσθαι καὶ τὸν Ἀλεκτρυόνα, καὶ ἐπειδήπερ τὸν Ἥλιον μάλιστα ὑφεωρᾶτο, μὴ κατιδὼν ἐξείποι πρὸς τὸν Ἥφαιστον, ἔξω πρὸς ταῖς θύραις ἀπολείπειν ἀεὶ τὸν νεανίσκον μηνύσοντα ὁπότε ἀνίσχοι ὁ Ἥλιος.
总之，每当阿瑞斯去阿佛洛狄忒那里偷情时，就会把阿勒克特律翁也带去；由于阿瑞斯特别防备太阳神，生怕被他看见并告诉赫菲斯托斯，所以总是把那个年轻人留在门外，让他一在太阳升起时就发出信号。
εἶτά ποτε κατακοιμηθῆναι τὸν Ἀλεκτρυόνα καὶ προδοῦναι τὴν φρουρὰν ἄκοντα, τὸν δὲ Ἥλιον λαθόντα ἐπιστῆναι τῇ Ἀφροδίτῃ καὶ τῷ Ἄρει ἀφρόντιδι ἀναπαυομένῳ διὰ τὸ πιστεύειν τὸν Ἀλεκτρυόνα μηνῦσαι ἄν, εἴ τις ἐπίοι·
然而有一次，阿勒克特律翁睡着了，违背意愿地失了职，而太阳神悄无声息地出现在毫无防备、正在休息的阿佛洛狄忒和阿瑞斯面前，因为他们深信如果有人来，阿勒克特律翁一定会发出信号。
καὶ οὕτω τὸν Ἥφαιστον παρʼ Ἡλίου μαθόντα συλλαβεῖν αὐτοὺς περιβαλόντα καὶ σαγηνεύσαντα τοῖς δεσμοῖς ἃ πάλαι μεμηχάνητο ἐπʼ αὐτούς·
于是赫菲斯托斯从太阳神那里得知了此事，便用他很久以前为对付他们而精心制作的锁链罩住了他们，将他们一网打尽。
ἀφεθέντα δὲ ὡς ἀφείθη τὸν Ἄρη ἀγανακτῆσαι κατὰ τοῦ Ἀλεκτρυόνος καὶ μεταβαλεῖν αὐτὸν εἰς τουτὶ τὸ ὄρνεον αὐτοῖς ὅπλοις, ὡς ἔτι τοῦ κράνους τὸν λόφον ἔχειν ἐπὶ τῇ κεφαλῇ.
阿瑞斯在获释之后，对阿勒克特律翁大发雷霆，将他连同身上的盔甲一起变成了这种鸟，以至于他的头上至今还留着头盔上的羽饰。
διὰ τοῦτο ὑμᾶς ἀπολογουμένους τῷ Ἄρει ὅτʼ οὐδὲν ὄφελος, ἐπειδὰν αἴσθησθε ἀνελευσόμενον τὸν ἥλιον, πρὸ πολλοῦ βοᾶν ἐπισημαινομένους τὴν ἀνατολὴν αὐτοῦ.
正因为如此，作为对阿瑞斯的赔罪，尽管已经无济于事，每当你们察觉到太阳要升起时，就会提早大声啼叫，以此示意他的降临。