§1ὅτε ὁ Διόνυσος ἐπʼ Ἰνδοὺς στρατιὰν ἤλασε — κωλύει γὰρ οὐδέν, οἶμαι, καὶ μῦθον ὑμῖν διηγήσασθαι Βακχικόν — φασὶν οὕτω καταφρονῆσαι αὐτοῦ τὰ πρῶτα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἐκεῖ, ὥστε καταγελᾶν ἐπιόντος, μᾶλλον δὲ ἐλεεῖν τὴν τόλμαν αὐτίκα μάλα συμπατηθησομένου ὑπὸ τῶν ἐλεφάντων, εἰ ἀντιτάξαιτο·
当狄奥尼索斯率领军队进攻印度人时——我想,这并不妨碍我也给你们讲一个关于巴克科斯的神话——据说那里的人们起初非常藐视他,以至于嘲笑他的到来,甚至怜悯他的鲁莽,认为他一旦对阵,立刻就会被大象踩得粉碎。
ἤκουον γάρ, οἶμαι, τῶν σκοπῶν ἀλλόκοτα ὑπὲρ τῆς στρατιᾶς αὐτοῦ ἀγγελλόντων, ὡς ἡ μὲν φάλαγξ αὐτῷ καὶ οἱ λόχοι γυναῖκες εἶεν ἔκφρονες καὶ μεμηνυῖαι, κιττῷ ἐστεμμέναι, νεβρίδας ἐνημμέναι, δοράτια μικρὰ ἔχουσαι ἀσίδηρα, κιττοποίητα καὶ ταῦτα, καί τινα πελτάρια κοῦφα, βομβοῦντα, εἴ τις μόνον προσάψαιτο — ἀσπίσι γὰρ εἴκαζον, οἶμαι, τὰ τύμπανα — ὀλίγους δέ τινας ἀγροίκους νεανίσκους ἐνεῖναι, γυμνούς, κόρδακα ὀρχουμένους, οὐρὰς ἔχοντας, κεράστας, οἷα τοῖς ἄρτι γεννηθεῖσιν ἐρίφοις ὑποφύεται.
因为我想,他们从侦察兵那里听到了关于他军队的古怪报告,说他的方阵和连队都是些疯狂而失去理智的女人,头上戴着常春藤花冠,身上披着小鹿皮,手里拿着没有铁尖、同样由常春藤制成的小长矛,以及一些轻便的、一碰就发出嗡嗡声的小盾牌——我想,他们是把手鼓误当成了盾牌——而且其中还有少数粗野的青年,赤身裸体,跳着科尔达克斯舞,长着尾巴和角,就像刚出生的山羊羔头上长出的那样。
§2καὶ τὸν μὲν στρατηλάτην αὐτὸν ἐφʼ ἅρματος ὀχεῖσθαι παρδάλεων ὑπεζευγμένων, ἀγένειον ἀκριβῶς, οὐδʼ ἐπʼ ὀλίγον τὴν παρειὰν χνοῶντα, κερασφόρον, βοτρύοις ἐστεφανωμένον, μίτρᾳ τὴν κόμην ἀναδεδεμένον, ἐν πορφυρίδι καὶ χρυσῇ ἐμβάδι· ὑποστρατηγεῖν δὲ δύο, ἕνα μέν τινα βραχύν, πρεσβύτην, ὑπόπαχυν, προγάστορα, ῥινόσιμον, ὦτα μεγάλα ὄρθια ἔχοντα, ὑπότρομον, νάρθηκι ἐπερειδόμενον, ἐπʼ ὄνου τὰ πολλὰ ἱππεύοντα, ἐν κροκωτῷ καὶ τοῦτον, πάνυ πιθανόν τινα συνταγματάρχην αὐτοῦ ἕτερον δὲ τεράστιον ἄνθρωπον, τράγῳ τὰ νέρθεν ἐοικότα, κομήτην τὰ σκέλη, κέρατα ἔχοντα, βαθυπώγωνα, ὀργίλον καὶ θυμικόν, θατέρᾳ μὲν σύριγγα φέροντα, τῇ δεξιᾷ δὲ ῥάβδον καμπύλην ἐπηρμένον καὶ περισκιρτῶντα ὅλον τὸ στρατόπεδον, καὶ τὰ γύναια δὲ φοβεῖσθαι αὐτὸν καὶ σείειν ἠνεμωμένας τὰς κόμας, ὁπότε προσίοι, καὶ βοᾶν εὐοῖ· τοῦτο δʼ εἰκάζειν καλεῖσθαι αὐτῶν τὸν δεσπότην.
并且,据说那位统帅本人坐在一辆由豹子拉着的战车上,脸上毫无胡须,甚至连一点汗毛都没有,长着角,戴着葡萄串花冠,用发带束着头发,身穿紫衣,脚着金鞋;有两位副将:一位身材矮小、年迈、微胖、大肚子、塌鼻子、长着竖立的大耳朵、身体微微颤抖、拄着茴香杆、大多骑在驴上,他也穿着藏红花色的衣服,是他麾下一个非常具有说服力的指挥官;另一位是个怪物般的人,下半身像公羊,双腿多毛,长着角,留着浓密的胡须,脾气暴躁易怒,一只手拿着排箫,右手举着弯曲的木棍,在整个营地周围跳跃,而那些女人一见他走近就害怕他,摇晃着被风吹散的头发,高喊“欧哀”;侦察兵们推测这就是她们主人的名字。
τὰς δʼ οὖν ποίμνας διηρπάσθαι ἤδη ὑπὸ τῶν γυναικῶν καὶ διεσπάσθαι ἔτι ζῶντα τὰ θρέμματα· ὠμοφάγους γάρ τινας αὐτὰς εἶναι.
此外,羊群已被女人抢劫,牲畜还在活着的时候就被撕裂,因为她们是吃生肉的。
§3ταῦτα οἱ Ἰνδοὶ καὶ ὁ βασιλεῦς αὐτῶν ἀκούοντες ἐγέλων, ὡς τὸ εἰκός, καὶ οὐδʼ ἀντεπεξάγειν ἢ παρατάττεσθαι ἠξίουν, ἀλλʼ εἴπερ ἄρα, τὰς γυναῖκας ἐπαφήσειν αὐτοῖς, εἰ πλησίον γένοιντο, σφίσι δὲ καὶ νικᾶν αἰσχρὸν ἐδόκει καὶ φονεύειν γύναια μεμηνότα καὶ θηλυμίτρην ἄρχοντα καὶ μεθύον σμικρὸν γερόντιον καὶ ἡμίτραγον στρατιώτην ἄλλον καὶ γυμνήτας ὀρχηστάς, πάντας γελοίους.
印度人和他们的国王听到这些,自然大笑起来,甚至认为不值得出兵或列阵迎敌,而是想,如果对方逼近,就让女人们去对付他们;因为对他们来说,战胜并屠杀疯狂的女人、戴着女性发带的首领、醉醺醺的矮小老头、另一个半羊的士兵以及赤裸的舞者,这些全是滑稽之辈,在他们看来是可耻的。
ἐπεὶ δὲ ἤγγελτο πυρπολῶν ὁ θεὸς ἤδη τὴν χώραν καὶ πόλεις αὐτάνδρους καταφλέγων καὶ ἀνάπτων τὰς ὕλας καὶ ἐν βραχεῖ πᾶσαν τὴν Ἰνδικὴν φλογὸς ἐμπεπληκώς — ὅπλον γάρ τι Διονυσιακὸν τὸ πῦρ, πατρῷον αὐτῷ κἀκ τοῦ κεραυνοῦ — ἐνταῦθα ἤδη σπουδῇ ἀνελάμβανον τὰ ὅπλα καὶ τοὺς ἐλέφαντας ἐπισάξαντες καὶ ἐγχαλινώσαντες καὶ τοὺς πύργους ἀναθέμενοι ἐπʼ αὐτοὺς ἀντεπεξῄεσαν, καταφρονοῦντες μὲν καὶ τότε, ὀργιζόμενοι δὲ ὅμως καὶ συντρῖψαι σπεύδοντες αὐτῷ στρατοπέδῳ τὸν ἀγένειον ἐκεῖνον στρατηλάτην.
但当有报告说,这位神已经用火烧毁了土地,连同居民一起焚烧了城市,点燃了森林,并在短时间内使整个印度充满了火焰——因为火是狄奥尼索斯的武器,是由于雷电而从他父亲那里继承来的——此时他们才急忙拿起武器,给大象备上鞍,套上缰绳,并在它们背上架起塔楼,迎击上去,虽然那时他们依然藐视他,但仍然感到愤怒,并急于将那个没有胡须的统帅连同其营地一起粉碎。
§4ἐπεὶ δὲ πλησίον ἐγένοντο καὶ εἶδον ἀλλήλους, οἱ μὲν Ἰνδοὶ προτάξαντες τοὺς ἐλέφαντας ἐπῆγον τὴν φάλαγγα, ὁ Διόνυσος δὲ τὸ μέσον μὲν αὐτὸς εἶχε, τοῦ κέρως δὲ αὐτῷ τοῦ δεξιοῦ μὲν ὁ Σιληνός, τοῦ εὐωνύμου δὲ ὁ Πὰν ἡγοῦντο·
当他们逼近并看清彼此的时候,印度人将大象排在前面,推进方阵,而狄奥尼索斯本人居中,西勒诺斯统领右翼,潘统领左翼。
λοχαγοὶ δὲ καὶ ταξίαρχοι οἱ Σάτυροι ἐγκαθειστήκεσαν· καὶ τὸ μὲν σύνθημα ἦν ἅπασι τὸ εὐοῖ.
萨堤罗斯们被任命为队长和千人长,所有人的口令都是“欧哀”。
εὐθὺς δὲ τὰ τύμπανα ἐπαταγεῖτο καὶ τὰ κύμβαλα τὸ πολεμικὸν ἐσήμαινε καὶ τῶν Σατύρων τις λαβὼν τὸ κέρας ἐπηύλει τὸ ὄρθιον καὶ ὁ τοῦ Σιληνοῦ ὄνος ἐνυάλιόν τι ὠγκήσατο καὶ αἱ Μαινάδες σὺν ὀλολυγῇ ἐνεπήδησαν αὐτοῖς δράκοντας ὑπεζωσμέναι κἀκ τῶν θύρσων ἄκρων ἀπογυμνοῦσαι τὸν σίδηρον.
随即,手鼓擂响,钹敲击出战斗的信号,一个萨堤罗斯拿着角笛吹奏起高亢的进军曲,西勒诺斯的驴子也发出了如战歌般的叫声,迈纳德斯女祭司们伴着呐喊冲向他们,腰间缠着蛇,从泰尔索斯神杖的顶端露出了铁刃。
οἱ Ἰνδοὶ δὲ καὶ οἱ ἐλέφαντες αὐτῶν αὐτίκα ἐγκλίναντες σὺν οὐδενὶ κόσμῳ ἔφευγον οὐδʼ ἐντὸς βέλους γενέσθαι ὑπομείναντες, καὶ τέλος κατὰ κράτος ἑαλώκεσαν καὶ αἰχμάλωτοι ἀπήγοντο ὑπὸ τῶν τέως καταγελωμένων, ἔργῳ μαθόντες ὡς οὐκ ἐχρῆν ἀπὸ τῆς πρώτης ἀκοῆς καταφρονεῖν ξένων στρατοπέδων.
印度人和他们的大象立刻转身,毫无秩序地逃跑了,甚至连进入弓箭射程都无法忍受,最终被彻底击败,被那些迄今为止被嘲笑的人作为俘虏带走,他们用行动懂得了一个道理:不应该仅仅根据最初的传闻就轻视外来的军队。