Humanitext Reader

伊索克拉底 · 寄尼科克勒斯 §1-8

以治国箴规赠与君王与君主教育之必要

第 1 段,共 6 段 · 希腊语

内容简介

作者指出,给予统治的指南是比物质财富更适合君王的礼物,并对比了普通公民与僭主在教育环境上的差异,从而强调勉励统治者追求美德的重大意义。

§1οἱ μὲν εἰωθότες, ὦ Νικόκλεις, τοῖς βασιλεῦσιν ὑμῖν ἐσθῆτας ἄγειν ἢ χαλκὸν ἢ χρυσὸν εἰργασμένον ἢ τῶν ἄλλων τι τῶν τοιούτων κτημάτων, ὧν αὐτοὶ μὲν ἐνδεεῖς εἰσιν ὑμεῖς δὲ πλουτεῖτε, λίαν ἔδοξαν εἶναί μοι καταφανεῖς οὐ δόσιν ἀλλʼ ἐμπορίαν ποιούμενοι, καὶ πολὺ τεχνικώτερον αὐτὰ πωλοῦντες τῶν ὁμολογούντων καπηλεύειν·
尼科克勒斯啊,那些习惯于给你们君王送来衣服、加工过的青铜或黄金,或者其他此类财产的人,这些财产是他们自己所匮乏而你们却很富足的,在我看来,他们显然是在做交易而不是送礼,并且比那些承认自己是零售商的人更巧妙地贩卖这些东西。
§2ἡγησάμην δʼ ἂν γενέσθαι ταύτην καλλίστην δωρεὰν καὶ χρησιμωτάτην καὶ μάλιστα πρέπουσαν ἐμοί τε δοῦναι καὶ σοὶ λαβεῖν, εἰ δυνηθείην ὁρίσαι ποίων ἐπιτηδευμάτων ὀρεγόμενος καὶ τίνων ἀπεχόμενος ἄριστʼ ἂν καὶ τὴν πόλιν καὶ τὴν βασιλείαν διοικοίης.
但我想,如果我能规定你应该追求哪些活动、回避哪些活动,从而能够最好地治理国家和王权,那这将是最好、最有用、也最适合我赠予和你接受的礼物。
τοὺς μὲν γὰρ ἰδιώτας ἐστὶ πολλὰ τὰ παιδεύοντα, μάλιστα μὲν τὸ μὴ τρυφᾶν ἀλλʼ ἀναγκάζεσθαι περὶ τοῦ βίου καθʼ ἑκάστην τὴν ἡμέραν βουλεύεσθαι, §3ἔπειθʼ οἱ νόμοι καθʼ οὓς ἕκαστοι πολιτευόμενοι τυγχάνουσιν, ἔτι δʼ ἡ παρρησία καὶ τὸ φανερῶς ἐξεῖναι τοῖς τε φίλοις ἐπιπλῆξαι καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἐπιθέσθαι ταῖς ἀλλήλων ἁμαρτίαις· πρὸς δὲ τούτοις καὶ τῶν ποιητῶν τινες τῶν προγεγενημένων ὑποθήκας ὡς χρὴ ζῆν καταλελοίπασιν· ὥστʼ ἐξ ἁπάντων τούτων εἰκὸς αὐτοὺς βελτίους γίγνεσθαι.
因为对于普通公民来说,有许多事情在教育他们,最主要的是他们不能奢侈度日,而是被迫每天为生计而筹划,其次是他们每个人赖以生活的法律,此外还有言论自由,以及公开指责朋友和针对彼此的错误攻击敌人的机会;除此以外,过去的一些诗人也留下了关于应当如何生活的劝诫;因此,从所有这些事情来看,他们变得更好是理所当然的。
§4τοῖς δὲ τυράννοις οὐδὲν ὑπάρχει τοιοῦτον, ἀλλʼ οὓς ἔδει παιδεύεσθαι μᾶλλον τῶν ἄλλων, ἐπειδὰν εἰς τὴν ἀρχὴν καταστῶσιν, ἀνουθέτητοι διατελοῦσιν· οἱ μὲν γὰρ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων αὐτοῖς οὐ πλησιάζουσιν, οἱ δὲ συνόντες πρὸς χάριν ὁμιλοῦσι.
但对于僭主来说,没有任何这类有利条件,反而那些比其他人更需要接受教育的人,一旦掌握了权力,就始终得不到劝告;因为大多数人并不接近他们,而与他们交往的人也是为了迎合他们。
καὶ γὰρ τοι κύριοι γιγνόμενοι καὶ χρημάτων πλείστων καὶ πραγμάτων μεγίστων, διὰ τὸ μὴ καλῶς χρῆσθαι ταύταις ταῖς ἀφορμαῖς πεποιήκασιν ὥστε πολλοὺς ἀμφισβητεῖν, πότερόν ἐστιν ἄξιον ἑλέσθαι τὸν βίον τὸν τῶν ἰδιωτευόντων μὲν ἐπιεικῶς δὲ πραττόντων, ἢ τὸν τῶν τυραννευόντων.
事实上,正因为他们掌握了极大的财富和极重要的事务,却由于没有很好地利用这些资源,导致许多人争论:究竟是选择普通公民但生活安稳的日子,还是选择做僭主的生活更值得。
§5ὅταν μὲν γὰρ ἀποβλέψωσιν εἰς τὰς τιμὰς καὶ τοὺς πλούτους καὶ τὰς δυναστείας, ἰσοθέους ἅπαντες νομίζουσι τοὺς ἐν ταῖς μοναρχίαις ὄντας· ἐπειδὰν δʼ ἐνθυμηθῶσι τοὺς φόβους καὶ τοὺς κινδύνους, καὶ διεξιόντες ὁρῶσι τοὺς μὲν ὑφʼ ὧν ἥκιστα χρῆν διεφθαρμένους, τοὺς δʼ εἰς τοὺς οἰκειοτάτους ἐξαμαρτεῖν ἠναγκασμένους, τοῖς δʼ ἀμφότερα ταῦτα συμβεβηκότα, πάλιν ὁπωσοῦν ζῆν ἡγοῦνται λυσιτελεῖν μᾶλλον ἢ μετὰ τοιούτων συμφορῶν ἁπάσης τῆς Ἀσίας βασιλεύειν.
因为当人们看到荣誉、财富和权力时,所有人都认为君主制中的人与神等同;但当他们想到那些恐惧和危险,并审视历史,看到有些人被最不应该毁灭他们的人所害,有些人被逼对最亲近的人犯罪,还有些人这两件事都碰上了,他们又反过来认为,以任何方式苟活也比带着这样的不幸统治整个亚洲更有益。
§6ταύτης δὲ τῆς ἀνωμαλίας καὶ τῆς ταραχῆς αἴτιόν ἐστιν, ὅτι τὴν βασιλείαν ὥσπερ ἱερωσύνην παντὸς ἀνδρὸς εἶναι νομίζουσιν, ὃ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων μέγιστόν ἐστι καὶ πλείστης προνοίας δεόμενον.
这种反常和混乱的原因在于,人们把王权看作如同神职一样,是任何人都可担任的,然而这却是人类事务中最大、且需要最多远见的事情。
καθʼ ἑκάστην μὲν οὖν τὴν πρᾶξιν, ἐξ ὧν ἄν τις μάλιστα δύναιτο κατὰ τρόπον διοικεῖν καὶ τὰ μὲν ἀγαθὰ διαφυλάττειν τὰς δὲ συμφορὰς διαφεύγειν, τῶν ἀεὶ παρόντων ἔργον ἐστὶ συμβουλεύειν· καθʼ ὅλων δὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὧν χρὴ στοχάζεσθαι καὶ περὶ ἃ δεῖ διατρίβειν, ἐγὼ πειράσομαι διελθεῖν.
因此,在每一个具体的行动中,就如何最妥当地治理、保护好事物并避免灾祸提出建议,是随时在场的人的任务;但对于应该追求的整体活动以及应该把时间花在什么事情上,我将努力予以阐明。
§7εἰ μὲν οὖν ἔσται τὸ δῶρον ἐξεργασθὲν ἄξιον τῆς ὑποθέσεως, χαλεπὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς συνιδεῖν· πολλὰ γὰρ καὶ τῶν μετὰ μέτρου ποιημάτων καὶ τῶν καταλογάδην συγγραμμάτων ἔτι μὲν ἐν ταῖς διανοίαις ὄντα τῶν συντιθέντων μεγάλας τὰς προσδοκίας παρέσχεν, ἐπιτελεσθέντα δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπιδειχθέντα πολὺ καταδεεστέραν τὴν δόξαν τῆς ἐλπίδος ἔλαβεν.
因此,这份礼物在完成时是否能配得上它的主题,从一开始是很难看出来的;因为许多无论是韵文诗作还是散文作品,当它们还在创作者的心思中时,都给人带来了极大的期待,但一旦完成并展示给他人,获得的评价就远低于预期的希望。
§8οὐ μὴν ἀλλὰ τό γʼ ἐπιχείρημα καλῶς ἔχει, τὸ ζητεῖν τὰ παραλελειμμένα καὶ νομοθετεῖν ταῖς μοναρχίαις·
尽管如此,这项尝试至少是高尚的——去寻找那些被遗漏的东西,并为君主制制定规范。
οἱ μὲν γὰρ τοὺς ἰδιώτας παιδεύοντες ἐκείνους μόνον ὠφελοῦσιν· εἰ δέ τις τοὺς κρατοῦντας τοῦ πλήθους ἐπʼ ἀρετὴν προτρέψειεν, ἀμφοτέρους ἂν ὀνήσειε, καὶ τοὺς τὰς δυναστείας ἔχοντας καὶ τοὺς ὑπʼ αὐτοῖς ὄντας· τοῖς μὲν γὰρ ἂν τὰς ἀρχὰς ἀσφαλεστέρας, τοῖς δὲ τὰς πολιτείας πραοτέρας ποιήσειεν.
因为那些教育普通公民的人仅仅使他们个人受益;但如果有人能勉励统治大众的人趋向美德,他就会使双方都受益,包括拥有权力的人和在他们统治之下的人;因为他将使前者的统治更安全,使后者的政体更温和。

词汇与语法注释

  1. §1ὧν αὐτοὶ μὲν ἐνδεεῖς εἰσιν ὑμεῖς δὲ πλουτεῖτε — 关系代名词 ὧν 采用属格,与先行词 κτημάτων 一致,这是因为形容词 ἐνδεεῖς 支配属格。但在后半句 ὑμεῖς δὲ πλουτεῖτε 中,本来需要不同的格(因为 πλουτέω 通常不支配属格,或作不及物动词用),这里 ὧν 作为两个分句共用的关系词,产生了一种省缩(zeugma)结构。
  2. §2ἡγησάμην δʼ ἂν ... εἰ δυνηθείην — 此句形成混合条件句:主句使用直说过去时带 ἂν(ἡγησάμην ἂν,表示与过去事实相反的虚拟),而条件从句使用 εἰ 加上希求式(εἰ δυνηθείην,表示未来可能性较低的假设)。这种混合结构反映了作者心境在“过去已有的想法”与“未来的潜在可能”之间的转换。
  3. §5ὑφʼ ὧν ἥκιστα χρῆν — 非人称动词 χρῆν(χρή 的未完成过去时)在此用于表示过去未实现的义务或适宜性(“被那些最不应该[毁灭他们的人]所害”),暗指实际发生的情况与理应发生的情况相反。

引用这一段

伊索克拉底, 寄尼科克勒斯 §1-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0010.tlg013.humanitext-grc2:1-8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。