Humanitext Reader

普鲁塔克 · 亚历山大里亚人使用的谚语 §2.16-2.31

第二百选的谚语及其由来(16-31)

第 6 段,共 6 段 · 希腊语

内容简介

本章节介绍了源自戏剧、法庭、神话等各种历史典故的古希腊谚语(第16至31条),并对其词源和比喻意义进行了详细解释。

§2.16Κράδης ῥαγείσης: κράδη νῦν οὐχ ὁ σύκινος κλάδος, ἀλλ’ ἡ ἀγκυρὶς, ἀφ’ ἧς οἱ ὑποκριταὶ ἐν ταῖς τραγικαῖς σκηναῖς ἐξαρτῶνται, θεοῦ μιμούμενοι ἐπιφάνειαν, ζωστῆρσι καὶ ταινίαις κατειλημμένοι.
Κράδης ῥαγείσης:“无花果枝折断时”:这里的“无花果枝”指的不是无花果树枝,而是悲剧舞台上演员们用来模仿神明降临、被腰带和带子固定并悬挂其上的吊钩。
ἐπὶ τῶν προςφανέντων αἰφνιδίως καὶ ἀσχημονούντων.
用于突然出现且仪态尽失的人。
§2.17Εἶτ’ ἐφ’ ὕδωρ κακόν: ἐπὶ τῶν δυςκληρούντων.
Εἶτ’ ἐφ’ ὕδωρ κακόν:“然后去打坏水”:用于不幸的人。
ἐν γὰρ τοῖς δικαστηρίοις τὸ φαυλότατον τῶν ἔργων ἦν ὕδωρ διαμετρεῖν τοῖς δικαζομένοις.
因为在法廷上,为诉讼当事者计量水是最卑微的差事。
ἐγίνετο δὲ οὗτος ἀπὸ κλήρου.
而这个人是通过抽签决定的。
§2.18Ἠλιθιώτερος τοῦ Πραξίλλας Ἀδώνιδος: Πράξιλλα Σικυωνία μελοποιός· αὕτη τὸν Ἄδωνιν ἐν τοῖς μέλεσιν εἰςάγει ἐρωτώμενον ὑπὸ τῶν κάτω, τί κάλλιστον καταλιπὼν ἥκοι, ἀποκρίνασθαι, ἥλιον καὶ σελήνην καὶ σικύους καὶ μῆλα.
Ἠλιθιώτερος τοῦ Πραξίλλας Ἀδώνιδος:“比普拉克西拉的阿多尼斯还要愚蠢”:普拉克西拉是西基翁的抒情女诗人;她在诗中引入了阿多尼斯,当他被阴间的人问及留下了什么最美的东西而来时,他回答说:“太阳、月亮、黄瓜和苹果”。
ἠλιθίου γὰρ παραβάλλειν τῷ ἡλίῳ τοὺς σικύους.
因为将黄瓜与太阳相比是愚人之举。
§2.19Ἀμελὴς γωνία: χωρίον ἐστὶ περὶ τὴν Αιβύην καλούμενον Ἀμελὴς γωνία.
Ἀμελὴς γωνία:“荒废的角落”:在利比亚附近有一个地方被称为“荒废的角落”。
§2.20Ἀσπένδιος κιθαριστής: ἐπὶ τῶν φιλοχρημάτων.
Ἀσπένδιος κιθαριστής:“阿斯朋多斯的竖琴手”:用于贪财的人。
οἱ γὰρ Ἀσπένδιοι τῶν κιθαριστῶν οὐδεμίαν φορὰν ἔξω φέρουσι, πάσας δ’ ἐντὸς ὀργάνων.
因为阿斯朋多斯的竖琴手弹奏时不向外拨弦,而是将所有的拨指动作都收在乐器内部。
οὕτω καὶ ὁ φιλοχρήματος οὐδὲν τῶν πέλας ἕνεκα οἰκονομεῖ, ἕλκει δὲ ἐφ’ ἑαυτόν.
同样,贪财的人也不为邻人管理任何事,而是把一切都揽入自己怀中。
§2.21† Εἴ τις περὶ πόλιν αἰγὶς λέγεται: τοὺς ἀνέδην περιϊόντος καὶ πλανωμένους ἐπέσκωπτον,
† Εἴ τις περὶ πόλιν αἰγὶς λέγεται:“若有人谈及城周围的埃吉斯”:人们用这句话来嘲讽那些肆无忌惮地四处游荡和徘徊的人。
§2.22Εὐρυκλῆς: ἐπὶ τῶν ἑαυτοῖς τινα καταμαντευομένων.
Εὐρυκλῆς:“尤里克勒斯”:用于那些自己为自己预言的人。
Εὐρυκλῆς γάρ τις ἐγένετο μάντις ἐγγαστρίμυθος.
因为曾有一位名叫尤里克勒斯的腹语术预言家。
§2.23Φώκου ἔρανος: κατὰ τῶν εὐωχίαν συναγόντων ἐπὶ τῷ ἑαυτῶν κακῷ.
Φώκου ἔρανος:“福克斯的宴会”:用于斥责那些举办宴会却招致自身灾祸的人。
Φῶκος γὰρ τὴν θυγατέρα ἔχων ἐπίγαμον, πολλῶν αὐτὴν μνηστευομένων, ἐράνους συνῆγεν ἑστιῶν τοὺς μνηστῆρας, καὶ ἀνεβάλλετο τὸν γάμον.
因为福克斯有个待嫁的女儿,由于求婚者众多,他便举办求婚者分摊的宴会来招待他们,并一再推迟婚期。
ὀπγισθέντες οὖν ἐκεῖνοι ἐν τῷ συμποσίῳ ἀπέκτειναν τὸν Φῶκον.
因此,求婚者们在宴席上大怒,杀死了福克斯。
§2.24Τὸ Πέρδικος σκέλος: ὁ Πέρδιξ κάπηλος Ἀθήνησι χωλὸς, καὶ κωμῳδούμενος ἐπὶ χωλότητι.
Τὸ Πέρδικος σκέλος:“珀耳狄克斯的腿”:珀耳狄克斯是雅典的一个小贩,是个跛子,因跛足而在喜剧中受到嘲讽。
§2.25Οὐχ ἡ Γλαύκου τέχνη: ἐπὶ τῶν εὖ εἰργασμένων καὶ δυςκατανοήτων.
Οὐχ ἡ Γλαύκου τέχνη:“非格劳克斯之艺”:用于精工细作且难以理解的事物。
Γλαῦκος γάρ τις ἐγένετο Σάμιος δημιουργὸς, ὃς πρῶτος σιδήρου κόλλησιν ἐξεῦρεν.
因为曾有一位萨摩斯的工匠格劳克斯,他最先发明了铁的焊接法。
§2.26Ὡς τῶν Ἀργείων ἀσπίδα καθελὼν σεμνύνεται: λόχον φασὶν εἶναι ἐν Ἄργει ἀσπίδα καλούμενον ἐκ νέων πάνυ ἀκμαζόντων.
Ὡς τῶν Ἀργείων ἀσπίδα καθελὼν σεμνύνεται:“他炫耀得仿佛取下了阿耳戈斯人的盾牌”:据说阿耳戈斯有一支被称为“盾牌”的军队,由极其血气方刚的青年组成。
§2.27Ἀμαλθείας κέρας: ἡ Ῥέα τεκοῦσα τὸν Δία ἔδωκεν Ἀμαλθείᾳ τρέφειν· ἡ δὲ οὐκ ἔχουσα γάλα, αἰγὶ ὑπέβαλεν αὐτόν.
Ἀμαλθείας κέρας:“阿玛尔忒娅的角”:瑞亚生下宙斯后,交给了阿玛尔忒娅抚养;而她没有母乳,便把他放在一只母山羊下哺乳。
ὅθεν Αἰγίοχος ἐκλήθη.
因此他被称为“埃吉奥霍斯”。
ὁ τοίνυν Ζεὺς τὴν μὲν αἶγα κατηστέρισε· τὸ δὲ ἕτερον τῶν κεράτων αὐτῆς ἀφελὼν παρέσχε τῇ Ἀμαλθείᾳ, παρασκευάσας γίγνεσθαι αὐτῇ ὃ ἂν παρὰ τοῦ κέρατος αἰτήσειε.
于是,宙斯将那只山羊升为星座;并取下它的其中一只角,送给阿玛尔忒娅,使她无论向这只角祈求什么都能实现。
ὅθεν τοὺς εὐδαίμονάς φασιν Ἀμαλθείας κέρας ἔχειν.
因此,人们说幸福的人拥有“阿玛尔忒娅之角”。
§2.28Ἀφύας πῦρ: ἐπὶ τῶν τέλος ὀξὺ λαμβανόντων.
Ἀφύας πῦρ:“小鱼之火”:用于那些迅速迎来结局的事物。
τὴν γὰρ ἀφύαν τάχιστα ἕψεσθαι συμβαίνει.
因为鳀鱼极快煮熟。
§2.29Ἀεί τις ἐν Κύδωνος: ἐπὶ τῶν φιλοφρόνως καταδεχομένων τοὺς ξένους.
Ἀεί τις ἐν Κύδωνος:“总有人在库顿家”:用于热情接待客人的人。
ἀπὸ Κύδωνος Κορινθίου φιλοξένως διατεθέντος.
源于好客的哥林多人库顿。
§2.30Τί οὐ γενήσῃ ἰὼν εἰς Ἀρβέλας: Ἀρβέλαι πόλισμα Σικελῶν, εὐεξαπάτητοι δοκοῦντες οἱ ἐνοικοῦντες εἶναι.
Τί οὐ γενήσῃ ἰὼν εἰς Ἀρβέλας:“你为何不去阿贝拉,好成就点什么呢? ”:阿贝拉是西西里人的一个小镇,其居民被认为极其容易受骗。
§2.31Ἐν Τεμέσῃ ἥρως: ὅτ’ ἀπαιτῶν τις αὐτὸς ὕστερον προςοφείλών εὑρεθῇ, ὁ ἐν Τεμέσῃ γέγονεν ἥρως.
Ἐν Τεμέσῃ ἥρως:“忒墨萨的英雄”:当有人向人索求,最后却发现自己反而欠得更多时,便说他“成了忒墨萨的英雄”。
Πλουτάρχου παροιμίαι, αἷς Ἀλεξανδρεῖς ἐχρῶντο.
源自亚历山大里亚人所使用的《普鲁塔克谚语集》。

词汇与语法注释

  1. 2.18ἀποκρίνασθαι — 这是一个“带对格的不定式”结构,其对格主语为 τὸν Ἄδωνιν(阿多尼斯),也就是前文动词 εἰςάγει(引入)的宾语,意为“(普拉克西拉在诗中)引入阿多尼斯,说他回答道……”。
  2. 2.18ἠλιθίου — 这是一个表示特征的属格,省略了非人称动词 ἐστί(是……的特征):“因为将黄瓜与太阳相比是愚人之举”。
  3. 2.21περιϊόντος — 写本中的单数属格 περιϊόντος 在语法上与前文的对格冠词 τοὺς 以及后文的对格复数分词 πλανωμένους 不一致。此处应纠正为复数对格形式 περιϊόντας(“对于那些四处游荡的人”)来理解。
  4. 2.23πολλῶν αὐτὴν μνηστευομένων — 由名词 πολλῶν 与现在分词 μνηστευομένων 构成的属格独立结构,表示原因或理由(“因为有许多人向她求婚”)。
  5. 2.27ὃ ἂν παρὰ τοῦ κέρατος αἰτήσειε — 关系代词 ὃ 与 ἄν 及希求法(αἰτήσειε)结合以表示一般性假设,这偏离了古典雅典散文的语法规范(通常需要 ἄν 搭配虚拟式,或者仅用希求法不用 ἄν)。这反映了后期希腊语的混淆用法或抄写错误。
  6. 2.31προςοφείλών — 作为动词 εὑρεθῇ(εὑρίσκω 的不定过去时被动虚拟式)的补充分词,表示“(发现自己后来)反而欠债”这一事实。

引用这一段

普鲁塔克, 亚历山大里亚人使用的谚语 §2.16-2.31. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg146.humanitext-grc1:2.16-2.31

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。