Humanitext Reader

普鲁塔克 · 自然诸因 §34-39

西风之速与蜜蜂的习性及水色之深浅

第 9 段,共 9 段 · 希腊语

内容简介

本章节探讨了关于西风的流速、蜜蜂为何厌恶烟气并蜇刺不贞之人、雌狼的产仔期与狗追逐石头的习性、以及水在不同深度下呈现不同颜色的自然学问题及其成因。

§34Cur Zephyrus ventorum omnium celerrimus vulgo fertur, et Homerus: "Nos quoque cum Zephyri curramus flatibus una?" An quod aere perpurgato et minime nebuloso, fiare soleat? aeris enim densitae et impuritas ventorum cursum non mediocriter impedit.
为什么西风通常被认为是所有风中跑得最快的,且荷马也说: “我们是否也应与西风的呼啸一同奔驰? ” 是因为它习惯在空气完全清澄、最无云雾时吹拂吗? 因为空气的稠密和不洁在不小程度上阻碍了风的运行。
An quod sol radiis suis fiatum frigidum perstringens, quo velocius feratur, auctor est? Quicquid enim frigidi ventorum vi contrahitur, id a calore veluti hoste supcratum, longius et citius propelli credendum est.
或者是太阳用其光线拂过寒冷的风,从而促使其更快速地运行? 因为凡是因风力而收缩的寒气,被作为敌人的热气所克服,必须相信它会被推得更远、更迅速。
§35Cur apes fumum ferre nequeant? Quod meatus spiritus vitalis sane quam angustos habeant.
为什么蜜蜂无法忍受烟气? 因为它们的生命之气通道极其狭窄。
At is fumo interceptus et conclusus angit et propemodum ad mortem apes adigit.
而这通道一旦被烟气阻截和封闭,就会使它们窒息,几乎将蜜蜂逼向死亡。
An acredo amaritudoque fumi in causa eεt: gaudent enim dulcibus apes neqae alio nutrimento uluntur: itaque ut contrariam et noxiam rem propter amaritudinem, fumum detestantur.
或者是因为烟气的辛辣和苦涩是其原因? 因为蜜蜂喜爱甜物,不使用其他营养;因此由于苦涩,它们将烟气视为相反且有害之物而予以厌恶。
Qua de causa mellarii quum fumum abigendis apibus faciunt, amaras herbae, ut cicutam et centanrium, incendere solent.
因此,当养蜂人为了驱赶蜜蜂而制造烟气时,通常会焚烧苦草,如毒参和百金花。
§36Cur apes citius pungunt qui stuprum dudum fecerunt? An quod animal est munditiae et elegantiae perquam studiosum; praeterea olfactus sensu valet plurimum? Quum itaque impuri congressus propter impudicitiam et immoderatam libidinem soleant esae immundiores: et citius ab apibus deprehenduntur et odium vehementius adversus illos concipiunt.
为什么蜜蜂会更迅速地蜇刺那些不久前犯下淫行的人? 是因为蜜蜂是一种极度爱好清洁和优雅的动物,此外它的嗅觉还非常灵敏吗? 因此,由于无耻和无节制的欲望,不洁的交合往往更为肮脏,它们既更容易被蜜蜂察觉,蜜蜂也对他们怀有更强烈的憎恨。
Unde apud Theocritum jocose Venus ad Anchisen a pastore ablegatur, uti apum aculeis propter adulterium commissum pungatur: " Te confer ad Idam, confer ad Anchisen, ubi quercus atque cypirus crascit, apum strepit atque domus mellifiua bombis.
因此在西奥克里托斯的作品中,维纳斯被牧人戏谑地打发到安喀塞斯那里,以便她因犯下奸淫而被蜜蜂的刺所蜇: “去依达山吧,去安喀塞斯那里,那里生长着橡树和莎草,蜜蜂的家园在甜美的蜂鸣声中喧嚣。
" Et Pindarus: Parvula favorum fabricatrix, quae Rhoecum pupugisti aculeo, domans illius perfidiam.
” 以及宾达罗斯说: “筑造蜂巢的小小生灵啊,你用刺蜇了莱科斯,制服了他的不忠。
§37Cur lupae certo anni tempore omnes intra duodecim dies pariunt? An quia neque cogitatione comprehendere quicquam nec reminisci (quibus solus homo virtutibus valet) potest? itaque quum mente non discernat a quo injuria fuerit illata, id tantum. quod ob oculos minaciter versatur, inimicum esse existimat deque eo vindictam sumere parat.
” 为什么所有雌狼都会在一年中的特定时期、十二天之内生产? 是因为它[狗]既不能通过思考理解任何事物,也不能记忆(这些是唯独人类才擅长的长处)吗? 因此,由于它在心中无法分辨是谁施加了伤害,它只将眼前带有威胁性移动的东西视为敌人,并准备对它进行报复。
An lapidem, dum per terram mittitur, ferarn aliquam esse autumans, pro ingenio hanc prius capere conatur, deinde quum viderit se opinione sua frustrari, hominem rursus invadit? An quod ad id quod missum fuerit, et hominem ipsum aequaliter odit, et id quod proximius est, insectatur?
或者是因为当石子在地上移动时,它以为那是某种野兽,便顺着天性企图先抓住它,随后当看到自己的想法落空时,又重新袭击人? 或者是因为它同样憎恨被扔出的东西和人本身,并且追逐那更近的东西?
§38Quare canes relicto homine qui jecit, lapidum morsu insectantur? Antipater in libro de Animalibus partum lupas projicere adaerit, quum glandiferae arbores fiorem abjiciunt, quo gustato, uteri illarum reserantur: quum ejus copia non est, partum in ipso corpore emori, nec in lucem venire posse: praeterea regiones illas a Iupis non vastari, quae glandium quercuumque feraces non sunt.
为什么狗放过扔石子的人,而去咬着追赶石子? 安提帕特在关于动物的书籍中声称,当结橡子的树木落花时,雌狼会产下幼崽,雌狼尝了这种花,它们子宫便会打开;当这种花不充足时,幼崽便死在体内,无法重见天日;此外,那些不盛产橡子和橡树的地区不会受到狼群的蹂躏。
Quidam ad fabulam Latonae referunt; quae quum uterum ferret nec uspiam tuta prae Junone esae posset, duodecim diebus, quibus in Delum proficiscebatur, in lupum a Iove mutata, ut deinceps omnes lupae eo ipso tempore parere possint, impetravit.
有些人将此归因于拉托娜的故事:当她怀着孕、因朱诺的缘故无法在任何地方安全时,在前往德洛斯岛的十二天里被朱庇特变成了狼,从而得以使此后所有的雌狼都能在那个特定时间生产。
§39Cur aqua in summa parte alba, in fundo vero nigra spectatur? An quod profunditae nigredinis mater est, ut quae solis radios prius quam ad eam descendant, obtundat et Iabefactet? Superficies autem, quoniam continuo a sole afficitur, candorem luminis recipiat oportet.
为什么水在最上部看起来是白的,而在底部却是黑的? 是因为深邃是黑色的母亲吗? 因为它在太阳光线降落到深处之前,便使其减弱并消逝。 而表面由于不断受到太阳的影响,自然应当接受光明的白皙。
Quod ipsum et Empedocles approbat: " et niger in fundo fiuvii color exstat ab umbra, atque cavernosis itidem spectatur in antris.
这一点恩培多克勒也予以赞同: “河底的黑色因阴影而显现,在多洞的洞穴中同样能看到。
" An limo plerumque oppletus fluminum marisque fundus, talem de se colorem per solis refiexum parit, quali utique is praeditus est? An probabilius est, aquam minime, quae illis est, puram et sinceram esse, sed terrea qualitate (utpote quae continuo, qua currit vel agitatur, aliquid ex ea advehat) imbutam, quum ad fundum residet, turbidiorem et minus perspicuam efficit?
” 或者是因为江河与海洋的底部多充斥着泥沙,通过太阳的反射,从而产生了它本身所具有的那种颜色吗? 或者更可能的是,那里的水绝非纯净无瑕,而是浸染了大地的性质(因为水在流淌或激荡时,总是不断从中带走某些东西),当它沉淀到底部时,使其变得更浑浊且不那么透明?

词汇与语法注释

  1. §37Cur lupae... — 在本章节的手稿传抄过程中,§37和§38的标题(问题)与正文(回答)顺序发生了互换。§37的标题询问的是关于“雌狼产仔期”的问题,但其正文内容(An quia neque...)实际上在探讨“狗为何追咬扔出的石头”。
  2. §38Quare canes... — 与§37的混乱相对应,§38的标题探讨的是“狗为何追咬石头”,而其正文部分(Antipater in libro...)则提供了关于“雌狼产仔”以及拉托娜神话的解答。
  3. §34curramus — 此处引用了荷马《伊利亚特》19.415的拉丁语翻译。现在时虚拟语气第一人称复数 `curramus` 表达了劝诱或意志(“让我们奔跑”)。
  4. §35sane quam — 副词 `sane` 与关系词 `quam` 结合作为一个副词短语使用,修饰形容词 `angustos`,起到了极大的强调作用,意为“极度”或“极其”。
  5. §39utpote quae ... advehat — 修饰先行词 `terrea qualitate` 的关系从句。`utpote qui/quae` 搭配虚拟语气 `advehat` 的句型,明确指出了主句所述内容的因果缘由(“因为其不断带走……”)。
  6. §39quum ad fundum residet, turbidiorem ... efficit — 句法主语的判定。时间从句 `quum ... residet` 和主动词 `efficit` 的语义主语是前句的 `terrea qualitate`(大地的性质),全句理解为“当土之性质沉淀到底部时,使得[水]变得更为浑浊”。虽然有校勘版本将 `efficit` 改为被动不定式 `effici`,但保留直陈式主动态在上下文中依然是自洽的。

引用这一段

普鲁塔克, 自然诸因 §34-39. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg125.humanitext-grc2:34-39

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。