Humanitext Reader

普鲁塔克 · 论运气 §1-2

反驳命运统治论与论思虑之必要

第 1 段,共 3 段 · 希腊语

内容简介

本段反驳了命运主宰人类事务的观点,通过阿里斯提德和亚历山大等人的道德选择,论证了明智(好思虑)的必要性。

§1τύχη τὰ θνητῶν πράγματʼ, οὐκ εὐβουλία .
命运支配凡人的事务,而非明智。
πότερον οὐδὲ δικαιοσύνη τὰ θνητῶν πράγματα οὐδʼ ἰσότης οὐδὲ σωφροσύνη οὐδὲ κοσμιότης, ἀλλʼ ἐκ τύχης μὲν καὶ διὰ τύχην Ἀριστείδης ἐνεκαρτέρησε τῇ πενίᾳ, πολλῶν χρημάτων κύριος γενέσθαι δυνάμενος, καὶ Σκιπίων Καρχηδόνα ἑλὼν οὐδὲν οὔτʼ ἔλαβεν οὔτʼ εἶδε τῶν λαφύρων, ἐκ τύχης δὲ καὶ διὰ τύχην Φιλοκράτης λαβὼν χρυσίον παρὰ Φιλίππου πόρνας καὶ ἰχθῦς ἠγόραζε καὶ Λασθένης καὶ Εὐθυκράτης ἀπώλεσαν Ὄλυνθον, τῇ γαστρὶ μετροῦντες καὶ τοῖς αἰσχίστοις τὴν εὐδαιμονίαν;
难道正义、平等、节制或规矩都不支配凡人的事务,而是由于命运且通过命运,阿里斯提德在能够成为巨额财富的主人时却甘于贫困,西庇阿攻占迦太基后对战利品一无所取亦一无所见,而由于命运且通过命运,菲洛克拉特斯从菲利普那里得到金子后购买妓女和鱼类,拉斯提内斯和欧夫克拉特斯毁灭了奥林索斯,用肚腹和最可耻的事物来衡量幸福?
ἀπὸ τύχης δʼ ὁ μὲν Φιλίππου Ἀλέξανδρος αὐτός τε τῶν αἰχμαλώτων ἀπείχετο γυναικῶν καὶ τοὺς ὑβρίζοντας ἐκόλαζεν, ὁ δὲ Πριάμου δαίμονι κακῷ καὶ τύχῃ χρησάμενος συνεκοιμᾶτο τῇ τοῦ ξένου γυναικί, καὶ λαβὼν αὐτὴν ἐνέπλησε πολέμου καὶ κακῶν τὰς δύο ἠπείρους;
难道由于命运,菲利普之子亚历山大自己远离被俘的妇女,并惩罚侮辱她们的人,而普里阿摩斯之子由于遭遇恶魔和厄运与客人的妻子共枕,带走她并使两块大陆充斥着战争和灾难?
εἰ γὰρ ταῦτα γίγνεται διὰ τύχην, τί κωλύει καὶ τὰς γαλᾶς καὶ τοὺς τράγους καὶ τοὺς πιθήκους συνέχεσθαι φάναι διὰ τύχην ταῖς λιχνείαις καὶ ταῖς ἀκρασίαις καὶ ταῖς βωμολοχίαις;
因为如果这些事是由于命运而发生的,有什么能阻止我们说鼬鼠、公羊和猴子由于命运而沉溺于贪食、无节制和滑稽恶搞之中呢?
§2Εἰ δʼ ἔστι σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀνδρεία, πῶς λόγον ἔχει μὴ εἶναι φρόνησιν, εἰ δὲ φρόνησις, πῶς οὐ καὶ εὐβουλίαν;
但如果节制、正义和勇敢存在,怎么可能没有智慧? 如果有智慧,又怎能没有明智?
ἥ τε γὰρ σωφροσύνη φρόνησίς τίς ἐστιν ὥς φασι καὶ εὐβουλία, καὶ ἡ δικαιοσύνη τῆς φρονήσεως δεῖται παρούσης·
因为正如人们所说,节制是一种智慧,也是明智,而正义需要智慧的临在。
μᾶλλον δὲ τὴν εὐβουλίαν γέ τοι καὶ φρόνησιν ἐν μὲν ἡδοναῖς ἀγαθοὺς παρεχομένην ἐγκράτειαν καὶ σωφροσύνην καλοῦμεν, ἐν δὲ κινδύνοις καὶ πόνοις καρτερίαν καὶ ἀνδραγαθίαν, ἐν δὲ κοινωνήμασι καὶ πολιτείαις εὐνομίαν καὶ δικαιοσύνην.
更确切地说,明智与智慧在享乐中表现良好时我们称之为自制和节制,在危险和劳苦中我们称之为坚忍和英勇,在交往和政治中我们称之为守法和正义。
ὅθεν εἰ τὰ τῆς εὐβουλίας ἔργα τῆς τύχης δικαιοῦμεν εἶναι, ἔστω τύχης καὶ τὰ τῆς δικαιοσύνης καὶ τὰ τῆς σωφροσύνης, καὶ νὴ Δία τὸ κλέπτειν τύχης ἔστω καὶ τὸ βαλλαντιοτομεῖν καὶ τὸ ἀκολασταίνειν, καὶ μεθέμενοι τῶν οἰκείων λογισμῶν εἰς τὴν τύχην ἑαυτοὺς ἀφῶμεν ὥσπερ ὑπὸ πνεύματος πολλοῦ κονιορτὸν ἢ συρφετὸν ἐλαυνομένους καὶ διαφερομένους.
因此,如果我们认为明智的工作属于命运,那么让正义和节制的工作也属于命运吧;凭宙斯起誓,让偷窃、割包和放荡也属于命运吧,让我们放弃自己的理智,把自己交托给命运,就像尘土或垃圾被大风吹散和驱赶一样。
εὐβουλίας τοίνυν μὴ οὔσης οὐδὲ βουλὴν εἰκὸς εἶναι περὶ πραγμάτων οὐδὲ σκέψιν οὐδὲ ζήτησιν τοῦ συμφέροντος, ἀλλʼ ἐλήρησεν εἰπὼν ὁ Σοφοκλῆς ὅτι " πᾶν τὸ ζητούμενον ἁλωτόν, ἐκφεύγει δὲ τἀμελούμενον " καὶ πάλιν αὖ τὰ πράγματα διαιρῶν " τὰ μὲν διδακτὰ μανθάνω, τὰ δʼ εὑρετὰ ζητῶ, τὰ δʼ εὐκτὰ παρὰ θεῶν ᾐτησάμην " τί γὰρ εὑρετὸν ἢ τί μαθητόν ἐστιν ἀνθρώποις, εἰ πάντα περαίνεται κατὰ τύχην;
因此,若无明智,便不可能有对事务的深思,亦无考量,亦无对有益之物的探求,而索福克勒斯说出这样的话便是胡言乱语了: “一切被探求的皆可捕获,而被忽略的则会逃逸。 ” 他又再次划分事务道:“可教之物我学习,可寻之物我探求,可祈之物我向神明乞求。 ” 因为如果一切都是按照命运来完成的,人类还有什么可寻或可学之物?
ποῖον δʼ οὐκ ἀναιρεῖται βουλευτήριον πόλεως ἢ ποῖον οὐ καταλύεται συνέδριον βασιλέως, εἰ ὑπὸ τῇ τύχῃ πάντʼ ἐστίν, ἣν τυφλὴν λοιδοροῦμεν, ὡς τυφλοὶ περιπίπτοντες αὐτῇ;
如果一切都在命运之下,而我们一边痛骂她是瞎子,一边像瞎子一样撞上她,那么城邦的什么议事会不被废除,君王的什么会议不被解散?
τί δʼ οὐ μέλλομεν, ὅταν ὥσπερ ὄμματα τὴν εὐβουλίαν ἐκκόψαντες αὑτῶν τοῦ βίου τυφλὴν χειραγωγὸν λαμβάνωμεν;
当我们如同挖去自己的双眼一样挖去明智,并接受一个瞎子作为我们生活的向导时,我们又怎能不撞上去呢?

词汇与语法注释

  1. 97dδυνάμενος — 分词表示让步(“尽管他能够”),修饰主句中阿里斯提德耐受贫困的行为。
  2. 97fμεθέμενοι — 动词 μεθίημι(放手、放弃)的中介态分词,支配分离属格 τῶν οἰκείων λογισμῶν(自身的理性)。
  3. 98bτί δʼ οὐ μέλλομεν — 反问性惯用表达,意为“我们怎能不[遭受如此/撞上她]?”,在语境中省略了如 περιπίπτειν(碰撞、陷入)等不定式。

引用这一段

普鲁塔克, 论运气 §1-2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg074.humanitext-grc2:1-2

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。