Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 処女のヴェールについて §16-17

頭部を完全に覆うことの義務と不十分な被覆の批判

11 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

テルトゥリアヌスは聖書、自然、規律に基づき、処女や既婚女性が頭を完全に覆うべきであることを主張し、部分的な被覆や不十分な隠蔽を非難する。

§16In his consistit defensio nostrae opinionis secundum scripturam, secundum naturam, secundum disciplinam.
これらのうちに、聖書に従い、自然に従い、規律に従った私たちの見解の防衛が存在する。
Scriptura legem condit, natura contestatur, disciplina exigit.
聖書は法を定め、自然は証言し、規律は要求する。
Cui ex his consuetudo opinionis prodest, vel qui diversae sententiae color est? Dei est scriptura, dei est natura, dei est disciplina.
これらのうち、慣習の見解は誰に益するのか、あるいは異なる意見の口実とは何なのか。 聖書は神のものであり、自然は神のものであり、規律は神のものである。
Quicquid contrarium est istis, dei non est.
これらに相反するものは何であれ、神のものではない。
Si scriptura incerta est, natura manifesta est, et de eius testimonio scriptura incerta non potest esse.
もし聖書が不確かであっても、自然は明白であり、その証言に関して聖書が不確かであることはあり得ない。
Si de natura dubitatur, disciplina quid magis deo ratum sit ostendit.
もし自然について疑われるなら、規律が何が神により承認されているかを示す。
Nihil est illi carius humilitate, nihil acceptius modestia, nihil operosius gloria et studio hominibus placendi.
神にとって、謙遜以上に愛おしいものはなく、慎み以上に受け入れられるものはなく、名誉や人々を喜ばせようとする熱意ほど有害なものはない。
Illud itaque sit tibi et scriptura et natura et disciplina quod ratum deo inveneris, sicut iuberis omnia examinare et meliora quaeque sectari.
それゆえ、すべてを吟味し、より良いものを追求せよと命じられているように、あなたが神に承認されていると見いだすものこそが、あなたにとっての聖書であり、自然であり、規律となるようにしなさい。
Superest etiam ut ad ipsas convertamur, quo libentius ista suscipiant.
あとは、彼女たち自身に向かうことが残されている。 彼女たちがこれらをより自発的に受け入れるように。
Oro te, sive mater, sive soror, sive filia virgo, secundum annorum nomina dixerim, vela caput: si mater, propter filios, si soror, propter fratres, si filia, propter patres.
私はあなたに懇願する、母であれ、姉妹であれ、あるいは処女たる娘であれ――年齢による呼び名に即して言えばだが――、頭を覆いなさい。 もし母であるなら息子のために、姉妹であるなら兄弟のために、娘であるなら父のために。
Omnes in te aetates periclitantur.
すべての年代があなたによって危険にさらされている。
Indue armaturam pudoris, circumduc vallum verecundiae, murum sexui tuo strue, qui nec tuos emittat oculos, nec admittat alienos.
恥じらいの武具を身につけ、慎みの防壁を巡らせ、あなたの性に壁を築きなさい。 それはあなたの目を外に出さず、他人の目を中に入れない。
Adimple habitum mulieris, ut statum virginis serves.
処女の身分を守るために、婦人の装いを満たしなさい。
Mentire aliquid ex his quae intus sunt, ut soli deo exhibeas veritatem.
ただ神に対してのみ真実を示すために、内にあるものに関して何かしら偽りなさい。
Quamquam non mentiris nuptam.
もっとも、あなたは既婚者と偽っているのではない。
Nupsisti enim Christo, illi tradidisti carnem tuam, illi sponsasti maturitatem tuam.
というのも、あなたはキリストに嫁いだのであり、彼にあなたの肉体を委ね、彼にあなたの成熟を誓ったからである。
Incede secundum sponsi tui voluntatem.
あなたの花婿の意志に従って歩みなさい。
Christus est qui et alienas sponsas et maritatas velari iubet, utique multo magis suas.
他人の婚約者や既婚の婦人をも覆うように命じているのはキリストであり、ましてや自分の花嫁にはなおさらである。
§17Sed et vos admonemus, alterius pudicitiae mulieres, quae in nuptias incidistis, ne sic a disciplina velaminis exolescatis, ne quidem in momento horae, ut, quia reicere illam non potestis, alio modo destruatis, neque tectae neque nudae incedentes.
しかしまた、私たちはあなたたち、結婚に至った、もう一つの貞潔の婦人たちにも勧告する。 ベールの規律から、一瞬の間であっても、それを取り去ることができないからといって、覆われてもいなければ裸でもない状態で歩き回ることで、別の方法でそれを台無しにしてしまうほどに衰え去ることのないように。
Mitris enim et lanis quaedam non velant caput, sed conligant, a fronte quidem protectae, qua proprie autem caput est, nudae.
というのも、ある者たちはミトラや羊毛で頭を覆うのではなく、ただ縛り、額の方は確かに守られているものの、本来の頭の部分は裸にしているからである。
Aliae modice linteolis, credo ne caput premant, nec ad aures usque demissis, cerebro tenus operiuntur.
他の者たちは、おそらく頭を圧迫しないように、リンネルの布を控えめに、耳にまで届かないように下げ、頭頂部までを覆っている。
Misereor, si tam infirmo auditu sunt, ut per tegmen audire non possint.
もし彼女たちが、覆いを通して聞くことができないほど耳が不自由であるなら、私は同情する。
Sciant quia totum caput mulier est.
婦人にとって頭全体が頭であることを彼女たちは知るべきだ。
Limites et fines eius eo usque porriguntur unde incipit vestis.
その境界と限界は、衣服が始まるところまで伸びている。
Quantum resoluti crines occupare possunt, tanta est velaminis regio, ut cervices quoque ambiantur.
解き放たれた髪が占めることができるのと同じだけの広さがベールの領域であり、それによって首も包み込まれるほどである。
Ipsae enim sunt quas subiectas esse oportet, propter quas potestas supra caput haberi debet.
これらこそ、服従すべきものであり、そのために頭の上に権威が置かれるべきものだからである。
Velamen iugum illarum est.
ベールは彼女たちの軛である。
Iudicabunt vos Arabiae feminae ethnicae, quae non caput, sed faciem quoque ita totam tegunt, ut uno oculo liberato contentae sint dimidiam frui lucem quam totam faciem prostituere.
異教徒であるアラビアの女性たちがあなたたちを裁くだろう。 彼女たちは頭だけでなく、顔全体をも覆うので、顔全体をさらすくらいなら、片目だけを自由にして半分の光を楽しむことで満足している。
Mavult femina videre quam videri.
女性は、見られるよりも見ることを望む。
Quas propterea infelicissimas ait Romana quaedam regina quod adamare magis quam adamari possint;
このため、あるローマの王妃は、彼女たちが愛されることよりも愛することを強く望んでしまうため、極めて不幸せであると言った。
cum sint vel ex alterius infelicitatis et quidem frequentioris immunitate felices, quia facilius adamari quam adamare feminae possint.
だが彼女たちは、もう一つの、そして確かに、より頻繁に起こる不幸を免れているだけでも幸福なのである。 なぜなら女性は、愛することよりも愛されることの方が容易だからである。
Et ethnicae quidem disciplinae meracior et, ut ita dixerim, barbarior modestia.
そして、異教徒の規律の慎みは、より純粋であり、いわば、より野蛮なものである。
Nobis dominus etiam revelationibus velaminis spatia metatus est.
主は私たちに対しても、啓示によってベールの範囲を測定された。
Nam cuidam sorori nostrae angelus in somnis cervices, quasi applauderet, verberans, Elegantes, inquit, cervices et merito nudae! bonum est usque ad lumbos a capite reveleris, ne et tibi ista cervicum libertas non prosit.
というのも、私たちの姉妹の一人に、天使が夢の中で、まるで彼女を褒めるかのように首をたたきながら、こう言ったからである。 「優雅な首だ、そして当然裸である! あなたは頭から腰まで露わにされるのが良い。 その首の自由が、あなたに害とならないためにも。
Et utique quod uni dixeris, omnibus dixeris.
」そして、一人の女性に言われたことは、確かにすべての人に言われたことである。
Quantam autem castigationem merebuntur etiam illae quae inter psalmos vel in quacunque dei mentione retectae perseverant, moraturae etiam in oratione ipsa facillime fimbriam aut villum aut quodlibet filum cerebro superponunt et tectas se opinantur? Tanti caput suum mentiuntur.
ところで、賛歌を歌う間や神について言及するいかなる時も、頭を露わにしたまま過ごし、祈りの最中に留まる時でさえ、実にあっさりと、ふさや羊毛の房、あるいは何でもいいから一本の糸を頭の上に載せて、自分は覆われていると思っている女性たちは、どれほど大きな懲らしめに値することだろうか。 彼女たちはその程度のことで、自らの頭について嘘をついている。
Aliae, quibus plane maior est palma omni fimbria et filo, non minus capite suo abutuntur, ut bestia quaedam magis quam avis, licet pennata, brevi capite, protracta cervice, cetera altegradia.
他の者たちは、明らかにどんな房や糸よりも大きな手のひらを載せているが、彼女たちも同様に自らの頭を乱用している。 それは鳥というよりは、むしろ羽はあるものの頭が小さく、首が長く、それ以外の点では高歩する、ある獣のようである。
Hanc aiunt, cum delitescendum habet, caput solum plane totum in condensum abstrudere, reliquam se in aperto relinquere.
彼らが言うには、この獣は隠れなければならないとき、頭だけを完全に茂みの中に押し込み、自分の残りの部分を露わなままにしておく。
Ita dum in capite secura est, nuda qua maior est capitur tota cum capite.
こうして、頭に関しては安心している間に、体が大きくて露わになっているため、頭もろとも全体が捕らえられてしまう。
Tales erunt et istae minus quam utile est tectae.
必要以上に覆いが不十分な女性たちも、そのようになるであろう。
Oportet ergo omni tempore et omni loco memores legis incedere, paratas et instructas ad omnem dei mentionem, qui si fuerit in pectore, cognoscetur et in capite feminarum.
それゆえ、いかなる時もいかなる場所でも、法のことを忘れることなく歩み、神へのいかなる言及に対しても、準備を整え装備しておくべきである。 もし神が胸の中におられるなら、それは女性たちの頭の上でも認められるであろう。
Haec cum bona pace legentibus, utilitatem consuetudini praeponentibus, pax et gratia a domino nostro Iesu redundet, cum Septimio Tertulliano, cuius hoc opusculum est.
これを穏やかな心で読み、慣習よりも有益さを重んじる人々に、私たちの主イエスからの平和と恵みが、この小論の著者であるセプティミウス・テルトゥリアヌスとともに、豊かに注がれますように。

語釈・文法注

  1. §16color — ラテン語の color はここでは「口実」「外見を取り繕う見せかけの理由」の意味で用いられている。異なる意見(diversae sententiae)を正当化するための言い訳を指す。
  2. §17reveleris — 原文の reveleris(露わにされる)は、文脈上「覆われる(veleris)」の誤記とも考えられるが、ここではテルトゥリアヌスが天使の言葉として皮肉(「お前の首は美しいから、いっそ腰まで露出してしまえばよかろう」)を引用したとする解釈を採用した。
  3. §17Tanti — Tanti は価値を示す属格(または代名詞的副詞)で、「それほど(安価な)対価で」あるいは「その程度のことで」を意味する。ごくわずかな糸やふさを載せるだけで頭を覆ったと主張することの不誠実さを非難している。
  4. §17cum delitescendum habet — habet + 動名詞(delitescendum)は、後期ラテン語・キリスト教ラテン語において義務または予定(〜せねばならない、〜することになっている)を表す。古典期の debet あるいは gerundive + esse 構文(delitescendum est)に相当する用法。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 処女のヴェールについて §16-17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa029.humanitext-lat1:16-17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。