Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 見世物について §29-30

信徒の霊的な歓喜と最後の審判という真の見世物

13 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

世俗の快楽に代わるキリスト教徒の精神的・道徳的な喜びを提示し、終末の日に繰り広げられる異教徒や迫害者の破滅という壮大な神の審判の「見世物」を詳述する。

§29Iam nunc putas delectamentis L exige re spatium hoc? cur tam ingratus es, ut tot et tales uoluptates a deo contributas tibi satis non habeas neque recognoscas? quid enim incundius quam dei patris et domini reconciliatio, quam ueritatis reuelatio, quam errorum recognitio, quam tantorum retro criminum uenia? quae maior uoluptas quam fastidium ipsius uoluptatis, quam saeculi totius contemptus, quam uera libertas, quam conscientia integra, quam uita sufficiens, quam mortis timor nullus? quod calcas deos nationum, quod daemonia expellis, quod medicinas facis, quod reuelationes petis, quod deo uiuis? haec uoluptates, haec spectacula Christianorum sancta perpetua gratuita;
Iam nunc putas delectamentis L exige re spatium hoc? なぜお前はそれほど恩知らずであり、神からお前に与えられたこれほど多くの、そしてこのような快楽を十分であると見なさず、また認めようとしないのか。 実際、父なる神および主との和解、真理の啓示、誤りの自覚、および過去のこれほど多くの罪の赦し以上に喜ばしいものがあるだろうか。 快楽そのものに対する嫌悪、全世界に対する軽蔑、真の自由、健全な良心、満ち足りた生活、そして死に対する恐れの皆無以上に大きな快楽があるだろうか。 異邦人の神々を踏みにじること、悪霊を追い出すこと、治療を行うこと、啓示を求めること、神に向かって生きること。 これらこそがキリスト教徒の快楽であり、聖なる、永遠の、無償の見世物である。
in his tibi circenses ludos interpretare, cursus saeculi intuere, tempora labentia, spatia peracta dinumera, metas consummationis exspecta, societates ecclesiarum defende, ad signum dei suscitare, ad tubain angeli erigere, ad martyrum palmas gloriare.
これらの中に、自分にとっての戦車競技を見出し、世の経過を注視し、流れ去る時間を、過ぎ去った距離を数え上げ、完成という折り返し柱を待ち望み、教会の交わりを守り、神の合図に従って立ち上がり、御使のラッパの音に身を起こし、殉教者たちの棕櫚の枝を誇りとするがよい。
si scaenicae doctrinae delectant, satis nobis litterarum est, satis uersuum est, satis sententiarum, satis etiam canticorum, satis uocum, nec fabulae, sed ueritates, nec strophae, sed simplicitates.
もし演劇の教えが楽しませるというなら、私たちには十分な文学があり、十分な詩があり、十分な格言があり、十分な歌、十分な発声がある。 それらは虚構ではなく真理であり、欺瞞ではなく純朴さである。
uis et pugilatus et luctatus? praesto sunt, non parua et multa.
拳闘やレスリングも望むか。 それらは目の前にあり、些細なものでもなく、数多く存在する。
aspice impudicitiam deiectam a castitate, perfidiam Caesam a fide, saeuitiam a misericordia contusam, petulantiam a modestia adumbratam, et tales sunt apud nos agones, in quibus ipsi coronamur.
純潔によって打ち倒された不謹慎、信仰によって切り倒された不信、慈悲によって打ち砕かれた残虐、謙虚によって覆い隠された傲慢を見よ。 これらこそが私たちの間にある競技であり、そこにおいて私たちは自ら冠を授けられる。
uis autem et sanguinis aliquid? habes Christi.
しかし、血もいくらか見たいというのか。 お前にはキリストの血がある。
§30Quale autem spectaculum in proximo est aduentus domini iam indubitati, iam superbi, iam triumphantis! quae illa exultatio angelorum, quae gloria resurgentium sanctorum! quale regnum exinde iustorum! qualis ciuitas noua Hierusalem! at enim supersunt alia spectacula, ille ultimus et perpetuus iudicii dies, ille nationibus insperatus, ille derisus, cum tanta saeculi uetustas et tot eius natiuitates uno igni haurientur.
それにしても、間近に迫っている、今や疑いようもなく、今や威風堂々と、今や勝利に輝く主の来臨は、何という見世物だろうか。 あの天使たちの歓喜、よみがえる聖徒たちの栄光は、何と素晴らしいものか。 その後における義人たちの王国、新しいエルサレムという都市は、何と素晴らしいものか。 しかし実際、他にも見世物は残されている。 あの最後にして永遠の審判の日、異邦人たちには予期されず、嘲笑されていたあの日、これほど古い世界とそのすべての被造物が、一つの火によって呑み尽くされるときである。
quae tunc spectaculi latitudo! quid admirer? quid rideam? ubi gaudeam, ubi exultem, tot spectans reges, qui in caelum recepti nuntiabantur, cum Ioue ipso et ipsis suis testibus in imis tenebris congemescentes? item praesides persecutores dominici nominis saeuioribus quam ipsi flammis saeuierunt insultantes contra Christianos liquescentes? quos praeterea? sapientes illos philosophos coram discipulis suis una conflagrantibus erubescentes, quibus nihil ad deum pertinere suadebant, quibus animas aut nullas aut non in pristina corpora redituras adfirmabant? etiam poetas non ad Rhadamanthi nec ad Minonis, sed ad inopinati Christi tribunal palpitantes? tunc magis > tragoedi audiendi, magis scilicet uocales in sua propria calamitate;
そのとき、見世物の広がりはどれほどのものであろうか。 私は何に驚嘆すべきか。 何に笑うべきか。 どこで喜び、どこで歓喜すべきか。 天に受け入れられたと告げられていたこれほど多くの王たちが、ユーピテル自身や、彼ら自身の証人たちとともに、最深の暗闇の中で共に呻き声を上げているのを見るときに。 同様に、主の御名を迫害した総督たちが、自らがキリスト教徒たちに対して威張り散らしたときに使った火よりも、激しい炎の中で溶けていくのを見るときに。 さらに誰をか。 あの賢者たる哲学者たちが、共に燃え盛っている自分たちの弟子の前で恥じ入っているのを。 彼らは弟子たちに、神には何の関係もないと言い含め、魂など存在しないか、あるいは元の身体には戻らないと主張していたのである。 さらには詩人たちが、ラダマントゥスやミーノースの法廷ではなく、予期せぬキリストの審判席の前で震えているのを。 そのときこそ、悲劇役者たちの声が聞きものとなる。 彼らはまさに自分自身の災厄の中で、より声を大にする。
tunc histriones cognoscendi, solutiores multo per ignem;
そのときこそ、俳優たちが見分けられる。 彼らは火によって遥かにしなやかになっている。
tunc spectandus auriga in flammea rota totus ruber;
そのとき、火を吹く車輪の上で全身真っ赤になった御者が目撃される。
tunc xystici contemplandi, non in gymnasiis, sed in igne *** iaculati, nisi quod ne tunc quidem illos uelim uisos, ut qui malim ad eos potius conspectum insatiabilem conferre, qui in dominum desaeuierunt.
そのとき、運動競技者たちが、体育館ではなく火の中で投げ込まれて悶えているのが観察される。 ただし、そのときであっても私は彼らを見たいとは思わないだろう。 むしろ、主に対して残虐の限りを尽くした者たちにこそ、飽くことのない眼差しを向けたいと思うからである。
hic est ille, dicam, fabri aut quaestuariae filius,. sabbati destructor, Samarites et daemonium habens;
「これこそが」と私は言おう、「大工あるいは売春婦の息子、安息日を破壊する者、サマリア人であり、悪霊に取り憑かれた者だ。
hic est quem a Iuda redemistis, hic est ille harundine et colaphis diuerberatus, sputamentis dedecoratus, felle et aceto potatus;
これこそがお前たちがユダから買い取った者であり、これこそが葦の棒や拳で打ち叩かれ、唾を吐きかけられて侮辱され、苦汁と酢を飲まされた者だ。
hic est, quem clam discentes subripuerunt, ut surrexisse dicatur, hortulanus detraxit, ne lactucae suae frequentia commeantium adlaederentur.
これこそが、復活したと言われるようにと、弟子たちが密かに盗み出した者であり、あるいは園芸人が、往来する人々の多さによって自分のレタスが傷つけられないようにと、片付けた者だ。
ut talia spectes, ut talibus exultes, quis tibi praetor aut consul aut quaestor aut sacerdos de sua liberalitate praestabit? et tamen haec iam quodammodo habemus per fidem spiritu imaginante repraesentata.
」このようなものを見、このようなものに歓喜することを、どこの法務官、執政官、財務官、あるいは司祭が、自らの気前の良さによってお前に提供してくれるというのか。 そして、私たちはこれらのことを、霊が心に描くことによって、信仰を通してすでに、ある意味で現在手に入れているのである。
ceterum qualia illa sunt, quae nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt? credo, circo et utraque cauea et omni stadio gratiora.
それにしても、目が見ず、耳が聞かず、人の心に思い浮かびもしなかったあの事柄は、どれほど素晴らしいものであろうか。 私は、それらが戦車競技場や、劇場の両側や、あらゆるスタディオンよりも心地よいものであると信じる。

語釈・文法注

  1. §29delectamentis L exige re — 写本の破損により `L exige re` という乱れた形になっている。一般的にこれは `delectamentis exigere` または `delectamentis licere exigere` の誤写とみなされ、「快楽によって[この時間を]過ごす(ことが許されている)」と解釈される。本訳ではこの標準的な修復案に基づき解釈している。
  2. §29haec uoluptates — 本来、女性複数の uoluptates にかかる指示代名詞は女性形 `hae` であるべきだが、ここでは中性複数 `haec` が用いられている。これは、直後にある中性複数の名詞 `spectacula` に牽引された(同化)か、あるいは `haec [sunt] uoluptates`(これらが快楽である)という、指示代名詞が述語名詞に一致せず中性複数で固定される構文のバリエーションと解釈される。
  3. §29suscitare, erigere, gloriare — これらはすべて二人称単数の受動態(または異態動詞)現在命令法である(suscitare = suscitator, erigere = erigitor, gloriare = gloriator)。能動態不定詞と同形であるが、ここでは読者(キリスト教徒)に対する強い呼びかけ・命令を表している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 見世物について §29-30. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa027.humanitext-lat2:29-30

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。