Humanitext Reader

テルトゥリアヌス · 女性の服装について §2#5

異邦人に対する慎み深い身なりと殉教への霊的備え

8 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

著者はキリスト教徒の女性たちに対し、世俗の虚飾や化粧を捨ててキリスト教徒にふさわしい慎み深い身なりを整えるよう促し、それが殉教の時代における霊的な備えや神への従順につながることを説く。

§2#5Ac si necessitas amicitiarum officiorumque gentilium vos vocat, cur non vestris armis indutae procedatis, tanto magis, quanto ad extraneas fidei? ut sit inter dei ancillas et diaboli discrimen, ut exemplo sitis illis, ut aedificentur in vobis, ut, quomodo ait apostolus, magnificetur deus in corpore vestro.
そして、もし異邦人たちとの友情や義務の必要があなた方を呼び出すなら、あなた方の武具を身にまとって出かけるべきではないでしょうか。 信仰の外にある者たちのところへ行くのであれば、なおさらそうすべきです。 それによって、神の仕え女たちと悪魔のそれとの間に区別が生まれ、あなた方が彼女らの模範となり、彼女らがあなた方によって高められ、使徒が言うように、神があなた方の体において崇められるようにするためです。
Magnificatur autem in corpore per pudicitiam, utique et per habitum pudicitiae competentem.
そして、体において崇められるとは、貞潔を通じてであり、当然ながら、貞潔にふさわしい身なりを通じてもです。
Sed enim a quibusdam dicitur, ne blasphemetur nomen in nobis, si quid de pristino habitu et cultu detrahamus.
しかし実のところ、ある人々は、もし私たちがかつての身なりや装飾から何かを減らすなら、私たちの内において名が冒涜されることにならないように、と言っています。
Non auferamus ergo vitia pristina: simus et moribus iisdem, si et superficie eadem, et tunc vere non blasphemabunt nationes.
それなら、かつての悪徳を取り除かないでおこうではありませんか。 外見が同じであれば、品行も同じままでいよう。 そうすれば、確かに異邦人たちは冒涜しないでしょう。
Grandis blasphemia est ex qua dicatur: Ex quo facta est Christiana, pauperius incedit.
しかし、「キリスト教徒になってから、彼女はより貧相に歩いている」と言われることこそ、大いなる冒涜です。
Timebis pauperior videri, ex quo locupletior facta es, et sordidior, ex quo mundior? Secundum gentilium, an secundum dei placitum incedere Christianos oportet? Optemus tantummodo ne iustae blasphemationis causa simus.
あなたは、より豊かになったというのに、より貧しく見えることを恐れるのですか。 より清らかになったというのに、より汚らしく見えることを恐れるのですか。 キリスト教徒は、異邦人の好みに従って歩むべきでしょうか、それとも神の御心に従って歩むべきでしょうか。 私たちは、ただ、正当な冒涜の原因とならないことを願おうではありませんか。
Quanto autem magis blasphemabile est, si, quae sacerdotes pudicitiae dicimini, impudicarum ritu procedatis cultae et expictae? Aut quid minus habeant infelicissimae illae publicarum libidinum victimae? quas etsi quae leges a maritalibus et matronalibus decoramentis coercebant, iam certe saeculi improbitas quotidie insurgens honestissimis quibusque feminis usque ad errorem dinoscendi coaequavit.
しかし、貞潔の司祭と呼ばれるあなた方が、不貞な女たちの流儀で、着飾り化粧をして出かけるとしたら、それはどれほどいっそう非難されるべきことでしょう。 あるいは、公の欲望の犠牲者であるあの最も不幸せな女たちと比べて、あなた方は何が劣っているというのでしょう。 かつては何らかの法律が彼女らを妻や家母長の装飾から遠ざけていたとしても、今や確かに、日々高まりつつある世の不道徳が、彼女らをあらゆる最も貞淑な女性たちと、見分けることができなくなるほどに等しくしてしまったのです。
Quamquam lenocinia formae nunquam non prostituto corpori coniuncta et debita etiam scripturae suggerunt.
もっとも、容姿の誘惑が常に売春を行う体に結びつき、またふさわしいものであることは、聖書も示唆しています。
Illa civitas valida, quae super montes septem et plurimas aquas praesidet, prostitutae appellationem a domino meruit.
七つの山と多くの水の上に君臨するあの強大な都市は、主から売春婦という名を授かりました。
Sed quali habitu appellationi suae comparata est? Sedet certe in purpura et coccino et auro et lapide pretioso.
しかし、彼女はいかなる身なりによって、その名に擬えられたのでしょうか。 彼女は確かに、紫衣と真紅の衣をまとい、金と高価な宝石を身につけて座っています。
Quam maledicta sunt sine quibus non potuit maledicta et prostituta describi! Thamar illa, quia se expinxerat et ornaverat, idcirco Iudae suspicione visa est sedere, adeoque sub velamento latebat, habitus qualitate quaestuariam mentiente, ut quaestuariam et voluerit et compellarit et pactus sit.
呪われた存在であり娼婦である彼女が、それらなしには描写され得なかったものは、なんと呪われていることでしょう。 あのタマルは、化粧をし、飾り立てていたために、ユダの疑いの目には娼婦として座っているように見えました。 そして、身なりの質が売春婦を偽っていたため、ベールに隠れており、それゆえに彼は彼女を娼婦とみなして求め、声をかけ、契約したのです。
Unde addiscimus adversus congressus et suspiciones impudicas providendum omni modo esse.
このことから、私たちは不貞な出会いや疑いに対してあらゆる方法で備えなければならないことを学びます。
Quid enim castae mentis integritas alterius suspicione maculatur? quid speratur in me quod aversor? quid non meos mores habitus praenuntiat, ne spiritus per aures ab impudentia vulneretur? Liceat videri pudicam, certe impudicam non licet.
なぜ、貞潔な心の清らかさが他人の疑いによって汚されなければならないのでしょう。 なぜ、私が忌み嫌うものが私の中に期待されなければならないのでしょう。 なぜ、身なりが私の品行をあらかじめ告げ知らせ、恥知らずさによって耳から霊魂が傷つけられないようにしないのでしょう。 貞潔に見えることは許されますが、不貞に見えることは決して許されません。
Aliqua fors dicet, Non est mihi necessarium hominibus probari: nec enim testimonium hominum requiro;
誰かがこう言うかもしれません。 「私にとって人々に認められる必要はない。 私は人間の証言を求めない。
deus conspector est cordis.
神こそは心の観察者であられる」と。
Scimus omnes, dum tamen quid idem per apostolum dixerit recordemur: Probum vestrum coram hominibus appareat.
私たちは皆それを知っています。 しかし同時に、同じ神が使徒を通じて何と言われたかを思い起こしましょう。 「あなた方の正しい行いが人々の前に現れるように」と。
Ad quid, nisi ut malitia accessum ad vos omnino non habeat, vel ut malis exemplo et testimonio sitis? Aut quid est, Luceant operae vestrae? Quid autem nos dominus lucem mundi vocat? quid civitati super montem constitutae comparavit, si non relucemus in tenebris et extamus inter demersos? Si lucernam tuam sub modio abstruseris, in tenebris derelicta a multis incurseris necesse est.
それは、悪意があなた方に全く近づかないため、あるいは悪人たちに対して模範と証言となるためでなくて何でしょう。 あるいは、「あなた方のわざを輝かせよ」とはどういうことでしょう。 また、もし私たちが暗闇の中で輝かず、沈み込んだ者たちの間にそびえ立たないのであれば、なぜ主は私たちを世の光と呼び、山の上に建てられた都に擬えられたのでしょう。 もしあなたが自分の灯火を枡の下に隠すなら、暗闇の中に取り残され、多くの人に衝突されることは避けられません。
Haec sunt quae nos luminaria mundi faciunt, bona scilicet nostra.
これらこそが、私たちを世の光とするものであり、すなわち私たちの善き行いです。
Bonum autem, dumtaxat verum et plenum, non amat tenebras;
しかし、善(少なくとも真実で完全な善)は暗闇を好みません。
gaudet videri et in ipsas denotationes exultat.
それは見られることを喜び、自らへの注目を誇りとします。
Pudicitiae Christianae satis non est esse, verum et videri.
キリスト教徒の貞潔にとって、単に存在することだけでは不十分であり、そう見えることも必要なのです。
Tanta enim debet esse plenitudo eius, ut emanet ab animo ad habitum et eructet a conscientia in superficiem, ut et a foris inspiciat quasi supellectilem suam, quae conveniat fidei continendae in perpetuum.
なぜなら、その豊かさは、心から身なりへと流れ出し、良心から外見へと噴出し、外からも、永遠に保たれるべき信仰にふさわしい自らの道具であるかのようにそれを見ることができるほどでなければならないからです。
Discutiendae sunt enim deliciae quarum mollitia et fluxu fidei virtus effeminari potest.
なぜなら、贅沢は退けられねばならないからです。 その柔和さと流動性によって信仰の徳が骨抜きにされる恐れがあるからです。
Ceterum nescio an manus spatalio circumdari solita in duritiam catenae stupescere sustineat.
そもそも、ブレスレットに囲まれることに慣れた手が、鎖の硬さに麻痺することに耐えられるかどうか、私は知りません。
Nescio an crus periscelio laetatum in nervum se patiatur artari.
足飾りに喜んでいた足が、足枷に締め付けられるのを甘んじて受けるかどうか、私は知りません。
Timeo cervicem, ne margaritarum et smaragdorum laqueis occupata locum spathae non det.
真珠やエメラルドの首飾りに占められた首が、剣のための場所を譲らないのではないかと、私は首のことが心配です。
Quare, benedictae, meditemur duriora, et non sentiemus: relinquamus laetiora, et non desiderabimus.
それゆえ、祝福された姉妹たちよ、より厳しいことを黙想しましょう、そうすれば苦痛を感じないでしょう。 より楽しいことを捨てましょう、そうすれば欲しないでしょう。
Stemus expeditae ad omnem vim, nihil habentes quod relinquere timeamus.
あらゆる暴力に対して身軽に立ち、捨てることを恐れるものを何も持たないようにしましょう。
Retinacula ista sunt spei nostrae.
これらは、私たちの希望を繋ぎ止める足枷(錨の綱)なのです。
Proiciamus ornamenta terrena, si caelestia optamus.
もし天のものを望むなら、地上の装飾を投げ捨てましょう。
Ne dilexeritis aurum, in quo omnia delicta populi Israel denotantur.
イスラエルの人々のすべての罪がそこに刻印されている金を愛してはなりません。
Odisse debetis quod patres perdidit, quod a relinquentibus deum adoratum est.
父祖たちを滅ぼし、神を見捨てた者たちによって崇拝されたものを、あなた方は憎むべきです。
Etiam tunc aurum ignis est esca.
その時でさえ、金は火の餌食なのです。
Ceterum tempora Christianis semper, et nunc vel maxime, non auro, sed ferro transiguntur: stolae martyriorum praeparantur, angeli baiuli sustinentur.
そもそも、キリスト教徒にとっての時代は常に、そして今や特に、金ではなく鉄によって過ごされます。 殉教の衣が用意され、魂を運ぶ天使たちが待ち受けているのです。
Prodite vos iam medicamentis et ornamentis exstructae prophetarum et apostolorum, sumentes de simplicitate candorem, de pudicitia ruborem, depictae oculos verecundia et os taciturnitate, inserentes in aures sermones dei, adnectentes cervicibus iugum Christi.
さあ、預言者たちと使徒たちの化粧や装飾で身を固めて進み出なさい。 素朴さから白さを、貞潔から赤みを受け取り、謙虚さによって目を、沈黙によって口を彩り、耳には神の言葉を挿し込み、首にはキリストの軛を繋ぎなさい。
Caput maritis subicite, et satis ornatae eritis.
頭を夫たちに従わせなさい、そうすれば十分に装われたことになるでしょう。
Manus lanis occupate, pedes domi figite, et plus quam in auro placebitis.
手を羊毛で忙しくさせ、足を家に留めなさい、そうすれば金で飾るよりも喜ばれるでしょう。
Vestite vos serico probitatis, byssino sanctitatis, purpura pudicitiae.
誠実の絹衣、聖潔の麻布、貞潔の紫衣を身にまといなさい。
Taliter pigmentatae deum habebitis amatorem.
このようにして化粧を施されたなら、あなた方は神を愛する者として得ることになるでしょう。

語釈・文法注

  1. §2#5ne blasphemetur nomen in nobis — 名詞節を導く `dicitur` の後に続く `ne` 節で、ここではある人々が主張する懸念や引き止めの内容(「〜されないように」)を接続法で表している。著者はこの懸念を逆説的に皮肉の文脈で用いている。
  2. §2#5sacerdotes pudicitiae dicimini — 関係代名詞 `quae` に導かれる節内の構造で、`sacerdotes` は補語。「貞潔の司祭と呼ばれるあなた方」という比喩表現であり、異邦人の娼婦のような装飾との対比を際立たせるための呼称。
  3. §2#5Thamar illa — 創世記38章のタマルの記述を引いている。彼女が顔を覆い装飾を施したことで娼婦(quaestuaria)と誤解されたことを示し、外見が内面(品行)を誤って伝えてしまう危険性の論拠としている。
  4. §2#5duritiam catenae stupescere sustineat — 対比構造(贅沢品であるブレスレット vs 殉教の鎖)を用いた修辞的疑問。接続法 `sustineat` は `nescio an`(〜かどうか私は知らない、おそらく〜ないだろう)に導かれて疑念や不可能を暗示している。

この箇所を引用する

テルトゥリアヌス, 女性の服装について §2#5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa014.humanitext-lat1:2%235

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。