Humanitext Reader

小セネカ · 余暇について §1.1-1.5

隠退の効用とストア派の教義

1 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

セネカは余暇(隠退)が自己を高め一貫した生を歩むために不可欠であること、また、隠退は活動を重んじるストア派の教義にも本質的に合致していることを論じる。

§1.1cit, nobis magno consensu vitia commendant.
…、大いなる合意をもって私たちに悪徳を推奨している。
Licet nihil aliud, quod sit salutare, temptemus, proderit tamen per se ipsum secedere;
たとえ私たちが、有益であるような他の何をも試みないとしても、退くことそれ自体がやはり有益であろう。
meliores erimus singuli.
私たちは個々人として、より善い者となるだろう。
Quid, quod secedere ad optimos viros et aliquod exemplum eligere, ad quod vitam derigamus, licet? Quod nisi in otio non fit.
さらに、最も優れた人々のもとへと退き、私たちの生をそこへ向けるべき何らかの手本を選ぶことができる、ということはどうだろうか。 だがこれは、余暇においてでなければ起こらない。
Tunc potest obtineri quod semel placuit, ubi nemo intervenit, qui iudicium adhuc imbecillum populo adiutore detorqueat;
そのとき、一度気に入ったことが維持されうる。 そこでは、まだ弱々しい判断を、民衆を助け手として歪めてしまうような者が誰も介入しないからである。
tunc potest vita aequali et uno tenore procedere, quam propositis diversissimis scindimus.
そのとき、生は等しく、また一貫した歩みで進むことができる。 私たちは全く異なる様々な計画によってそれを引き裂いているのであるが。
§1.2Nam inter cetera mala illud pessimum est, quod vitia ipsa mutamus.
なぜなら、他の様々な悪しきことの中でも最悪なのは、私たちが必要な悪徳そのものを変えてしまうということだからである。
Sic ne hoc quidem nobis contingit permanere in malo iam familiari.
このようにして、すでに親しみ慣れた悪の中に留まることさえ、私たちには起こらない。
Aliud ex alio placet vexatque nos hoc quoque, quod iudicia nostra non tantum prava, sed etiam levia sunt.
あるものから別のものへと気に入る対象が変わり、私たちの判断が邪悪であるだけでなく、軽薄でもあるというこの事実もまた私たちを悩ませる。
Fluctuamur aliudque ex alio comprendimus, petita relinquimus, relicta repetimus, alternae inter cupiditatem nostram et paenitentiam vices sunt;
私たちは揺れ動き、あるものから別のものをつかみ取り、求めたものを放棄し、放棄したものを再び求め、私たちの欲望と後悔の間には交互の循環がある。
§1.3pendemus enim toti ex alienis iudiciis et id optimum nobis videtur, quod petitores laudatoresque multos habet, non id quod laudandum petendumque est, nec viam bonam ac malam per se aestimamus, sed turba vestigiorum, in quibus nulla sunt redeuntium.
なぜなら、私たちは全面的に他人の判断に依存しており、多くの志願者や称賛者を持つものが私たちにとって最善であると思われるからであり、称賛されるべきもの、求められるべきものが最善であると思われるのではないからである。 また、私たちは道が良いか悪いかをそれ自体によって評価するのではなく、戻ってくる者の足跡が一つもない、多くの足跡によって評価するからである。
§1.4Dices mihi: "Quid agis.
あなたは私に言うだろう。 「セネカ、あなたは何をしているのか?
Seneca? Deseris partes? Certe Stoici vestri dicunt: ' Usque ad ultimum vitae finem in actu erimus, non desinemus communi bono operam dare, adiuvare singulos, opem ferre etiam inimicis senili manu.
党派を見捨てるのか? 確かに、あなた方ストア派の人々はこう言っている。 『人生の最期の終わりに至るまで、私たちは活動の中にあり、共通の善のために力を尽くすことをやめず、個々人を助け、老いた手であっても敵にさえ援助の手を差し伸べるだろう。
Nos sumus, qui nullis annis vacationem damus et, quod ait ille vir disertissimus, " Canitiem galea premimus.
私たちは、いかなる年齢層にも免除を与えず、かの最も雄弁な男が言うように、「白髪を兜で圧する」者たちなのだ。
" Nos sumus, apud quos usque eo nihil ante mortem otiosum est, ut, si res patitur, non sit ipsa mors otiosa.
私たちは、死の前に何一つ余暇がないほどであり、もし状況が許すならば、死そのものさえも余暇ではないほどなのだ』と。
' Quid nobis Epicuri praecepta in ipsis Zenonis principiis loqueris? Quin tu bene gnaviter, si partium piget, transfugis potius quam prodis?"
あなたはなぜ、ゼノンの教義のまさにその中で、エピクロスの教えを私たちに語るのか? もし党派が嫌になったのなら、裏切るよりもむしろ、いっそ潔く亡命したらどうなのか?
§1.5Hoc tibi in praesentia respondebo: "Numquid vis amplius, quam ut me similem ducibus meis praestem? Quid ergo est? Non quo miserint me illi, sed quo duxerint, ibo.
」これに対して私はさしあたり、あなたにこう答えよう。 「私が自分を私の指導者たちに似た者として示すこと以上に、あなたは何かを望むだろうか? それでは、どういうことか? 彼らが私を送り込んだ場所ではなく、彼らが私を導いた場所へ、私は行だろう。
"

語釈・文法注

  1. 1.1Licet nihil aliud, quod sit salutare, temptemus — licet を譲歩の接続詞(「たとえ〜だとしても」)として取り、temptemus(接続法現在)を導いている。quod sit salutare は先行詞 nihil aliud にかかる関係節で、接続法 sit は叙実(characterization)または譲歩のニュアンスを伴う。
  2. 1.1populo adiutore — 名詞 populus(民衆)と、行為者名詞である adiutor(助け手)からなる、前置詞なしの奪格独立構文(名詞+名詞)。「民衆を助け手(支持者)として」という付帯状況・手段の意味を表す。
  3. 1.5Non quo miserint me illi, sed quo duxerint — non quo + 接続法(「〜だからという理由ではなく」)という因果の表現に見えるが、ここでは quo を方向を表す関係副詞(「〜の場所へ」)とし、先行詞(eo等)が省略された対比構造と解釈する。「彼らが私を(命令によって)送り込んだ場所ではなく、彼らが(自ら実践して)導いた場所へ(私は行くだろう)」を意味する。

この箇所を引用する

小セネカ, 余暇について §1.1-1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0255.stoa011.humanitext-lat2:1.1-1.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。