Humanitext Reader

カルタゴのキュプリアヌス · カトリック教会の一致について §24-27

教会の一致の保持と主の再臨への覚醒

10 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

著者(キプリアヌス)は、聖書を引用しつつ、教会の一致の基盤である「平和」と「一意専心(同心合意)」の重要性を語り、かつて使徒たちの時代に存在した熱烈な信仰と連帯を称賛する。一方で、私欲と怠惰によって当時の信仰が衰退し、施しが減少している現実を嘆きつつ、信徒たちに対して、主の突然の再臨に備え、目を覚まして神の掟を忠実に守り抜くよう鼓舞する。

§24Monet nos Spiritus sanctus et dicit: quis est homo qui uult uitam et amat uidere dies optimos? contine linguam tuam a malo et labia tua ne loquantur insidiose.
聖霊は私たちに勧め、こう言っておられる。 「命を望み、良き日々を見ることを愛する人は誰か。 あなたの舌を悪から控え、あなたの唇が欺きを語ることのないようにせよ。
declina a malo et fac bonum, quaere pacem et sequere eam.
悪から遠ざかり、善を行え。 平和を求め、それを追い求めよ。
pacem quaerere debet et sequi filius pacis, a dissensionis malo continere linguam suam debet qui nouit et diligit uinculum caritatis.
」平和の子は平和を求め、それを追い求めねばならず、愛の絆を知り、それを愛する者は、不和の悪から自分の舌を控えねばならない。
inter sua diuina mandata et magisteria salutaria passioni iam proximus Dominus addidit dicens: pacem nobis dimitto, pacem meam do uobis.
ご自身の神聖な掟と救いの教えの中で、すでに受難を目前に控えた主は、こう言って付け加えられた。 「私は平和を私たちに残し、私の平和をあなたがたに与える。
hanc nobis hereditatem dedit, dona omnia suae pollicitationis et praemia in pacis conseruatione promisit.
」主はこの遺産を私たちに与え、ご自身の約束のすべての賜物と報いを、平和を保つことのうちに約束された。
si heredes Christi sumus, in Christi pace maneamus: si filii Dei sumus, pacifici esse debemus.
もし私たちがキリストの相続人であるなら、キリストの平和のうちにとどまろう。 もし私たちが神の子であるなら、平和をつくる者であらねばならない。
beati, inquit, pacifici, quoniam ipsi filii Dei uocabuntur.
主は言われる。 「平和をつくる人々は幸いである、彼らは神の子と呼ばれるであろうから。
pacificos esse oportet Dei filios, corde mites, sermone simplices, adfectione concordes, fideliter sibi unanimitatis nexibus cohaerentes. §25.
」神の子たちは平和をつくる者であり、心において穏やかで、言葉において純朴で、愛情において一致し、一意専心の絆によって互いに忠実に結び合わされているべきである。
Haec unanimitas sub apostolis olim fuit: sic nouus credentium populus Domini mandata custodiens caritatem suam tenuit.
かつて使徒たちのもとで、このような一意専心が存在した。 このようにして、信じる者たちの新しい民は、主の掟を守りつつ自らの愛を保ったのである。
probat scriptura quae dicit: turba autem eorum qui crediderant anima ac mente una agebant.
聖書が次のように語ってそれを証明している。 「信じた者たちの群れは、心も思いも一つにして歩んでいた。
et iterum: et erant perseuerantes omnes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria quae fuerat mater Iesu et fratribus eius.
」またこうもある。 「そして彼らはみな、婦人たち、およびイエスの母であったマリア、そしてイエスの兄弟たちとともに、心を一つにして熱心に祈り続けていた。
et ideo efficacibus precibus orabant, ideo impetrare cum fiducia poterant quodcumque de Dei misericordia postulabant.
」だからこそ彼らは効果的な祈りをもって祈り、だからこそ神の慈しみから願い求めるものは何であれ、確信をもって得ることができたのである。
§26In nobis uero sic unanimitas deminuta est, ut et largitas operationis infracta est.
しかし私たちのうちでは、一意専心が実に衰退してしまったため、施しの寛大ささえも挫かれてしまった。
domos tunc et fundos uenundabant et thesauros sibi in caelo reponentes distribuenda in usus indigentium pretia apostolis offerebant.
当時、彼らは家や土地を売り払い、天に自らの宝を蓄えつつ、困窮している人々の用途に分配されるようにとその代金を使徒たちに捧げていた。
at nunc de patrimonio nec decimas damus et cum uendere iubeat Dominus, emimus potius et augemus.
ところが今や、私たちは世襲財産から十分の一税さえ払わず、主が売るようにと命じておられるのに、むしろ買い求めて財産を増やしている。
sic in nobis emarcuit uigor fidei, sic credentium robur elanguit.
このようにして、私たちのうちで信仰の活力が衰え、このようにして信じる者たちの強固さが弱まり失われた。
et idcirco Dominus tempora nostra respiciens in euangelio suo dicit: filius hominis cum uenerit, putas inueniet fidem in terra? uidemus fieri quod ille praedixit.
そしてそれゆえに、主は私たちの時代を見据えて、その福音の中でこう言われる。 「人の子が来る時、果たして地上に信仰を見いだすだろうか。 」私たちは、主が預言されたことが起こるのを目にしている。
in Dei timore, in lege iustitiae, in dilectione, in opere fides nulla est.
神への畏れ、正義の掟、愛、善い業において、信仰は皆無である。
nemo futurorum metum cogitat, diem Domini et iram Dei et incredulis uentura supplicia et statuta perfidis aeterna tormenta nemo considerat.
誰も未来への恐れを考えず、主の日、神の怒り、不信の者たちに訪れるべき刑罰、そして不実な者たちに定められた永遠の拷問を、誰も顧みない。
quicquid metueret conscientia nostra, si crederet, quia non credit, omnino nec metuit.
私たちの良心が、もし信じているならば恐れるはずのあらゆるものを、信じていないがゆえに、まったく恐れもしないのである。
si autem crederet, et caueret: si caueret, et euaderet.
しかし、もし信じるならば、用心するであろう。 用心するならば、逃れるであろう。
§27Excitemus nos quantum possumus, dilectissimi fratres, et somno inertiae ueteris abrupto ad obseruanda et gerenda Domini praecepta uigilemus.
愛する兄弟たちよ、私たちはできる限り自分自身を奮い立たせ、古い怠惰の眠りを破り、主の掟を守り、実行するために目を覚ましていよう。
simus tales quales esse nos ipse praecepit dicens: sint lumbi uestri adcincti et lucernae ardentes et uos similes hominibus expectantibus dominum suum, quando ueniat a nuptiis, ut cum uenerit et pulsauerit, aperiant ei.
主ご自身が私たちにこう命じて言われたような者たちであろう。 「あなたがたの腰には帯が締められており、ともし火は燃えていなければならない。 あなたがたは、主人が婚礼からいつ帰るかを待ち望んでいる人々のようでありなさい。 主人が帰ってきて戸をたたくとき、すぐに開けられるようにするためである。
beati serui illi quos adueniens Dominus inuenerit uigilantes.
主人が帰ってきたときに、目を覚ましているのを見いだされるそれらの僕たちは幸いである。
adcinctos nos esse oportet, ne cum expeditionis dies uenerit, inpeditos et inplicitos adprehendat.
」私たちは帯を締めているべきである。 出立の日が来るときに、妨げられ、絡みつかれた状態で捕らえられることのないように。
luceat in bonis operibus nostrum lumen et fulgeat, ut ipsum nos ad lucem claritatis aeternae de hac saeculi nocte perducat.
私たちの光が善い業のうちに輝き、放たれるようにせよ。 その光自体が、この世の夜から永遠の輝きの光へと私たちを導くように。
expectemus solliciti semper et cauti aduentum Domini repentinum, ut quando ille pulsauerit, euigilet fides nostra uigilantiae praemium de Domino receptura.
絶えず心を配り、用心しつつ、主の突然の到来を待ち望もう。 主が戸をたたくとき、私たちの信仰が目を覚まし、主から覚醒の報いを受け取るように。
si haec mandata seruentur, si haec monita et praecepta teneantur,. opprimi dormientes diabolo fallente non possumus, serui uigiles Christo dominante regnabimus.
もしこれらの掟が守られ、これらの勧告と訓令が保たれるなら、私たちは悪魔が欺いてくる中で眠りこけて圧倒されることはあり得ず、目を覚ましている僕として、キリストが支配されるもとで支配することになるであろう。

語釈・文法注

  1. ¦20¦pacem nobis dimitto — ヨハネによる福音書14章27節の一般的なラテン語訳(ウルガタなど)は "pacem relinquo uobis"(あなたがたに平和を書き残す)であるが、本テキストの引用では "nobis"(私たちに)と "dimitto"(残す/委ねる)が用いられている。これは、教会の一体性を強調するために、キリストが「私たち」に平和を遺産として遺されたと解釈した古ラテン語訳の反映、またはキプリアヌス独自の神学的解釈に基づく。
  2. ¦5¦turba... agebant — 集合名詞 "turba"(群れ、単数)およびその修飾関係代名詞節の複数形 "eorum qui crediderant" に対し、述語動詞 "agebant"(歩んでいた/行動していた)が複数形になっている。これは、文法的な文の一致ではなく、主体の実質的な複数性を重視した「意味による一致(constructio ad sensum)」の典型例である。
  3. §26ut... infracta est — 結果を表す "ut" 節であるが、古典期の標準的な接続法ではなく直説法完了形 "infracta est" が用いられている。これは、単なる論理的な帰結ではなく、「実際に施しの寛大さが損なわれた」という歴史的事実を強く強調する表現であり、後期ラテン語やキリスト教ラテン語にしばしば見られる特徴である。
  4. ¦25¦quicquid metueret... si crederet — "si crederet, metueret" は現在反実仮想(もし信じているなら、恐れるであろうに)を形成しており、先行詞を内包する関係代名詞 "quicquid"(〜するあらゆるもの)を伴っている。これに現実を示す "quia non credit, omnino nec metuit"(信じていないので、まったく恐れない)が対比されることで、信仰の欠如が恐れの喪失に直結しているという論理が強調されている。
  5. §27si haec mandata seruentur... regnabimus — 条件節 "si... seruentur, ... teneantur"(接続法現在)が示す未来の不確定な仮定(いわゆる「潜在」)に対し、帰結節では直説法現在 "non possumus"(〜できない)と直説法未来 "regnabimus"(私たちは支配するであろう)が使われている。これにより、条件が満たされた場合の確実な結果が強く表明されている。また、"diabolo fallente"(悪魔が欺く中で)と "Christo dominante"(キリストが支配されるもとで)は現在分詞を伴う奪格絶対。

この箇所を引用する

カルタゴのキュプリアヌス, カトリック教会の一致について §24-27. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa010.humanitext-lat1:24-27

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。