Humanitext Reader

アウグスティヌス · エメリトゥスとの討論記録 §11-retractationes

マクシミアヌス派の件の総括とエメリトゥスの沈黙

7 / 7 箇所 · ラテン語

要旨

アウグスティヌスは、ドナトゥス派がマクシミアヌス派を破門した後に再受容した一貫性のなさを鋭く批判し、カエキリアヌスを理由とした教会分裂の不当性を主張するとともに、エメリトゥスの回心を促し、のちの『再考録』でカエサレアにおけるエメリトゥスの沈黙を回想している。

§11Quotienscumque, fratres mei, causam istam Maximianistarum, quam sicut potui uobis exposui, eis cum in collatione ageremus obiecimus, plus inde tacuit quam modo in omnibus tacet.
私の兄弟たちよ、私ができる限りあなたがたに説明した、このマクシミアヌス派の件を、私たちが彼らと会談を行っていた際に彼らに突きつけるたびに、彼はそれに関して、今すべてのことについて沈黙している以上に、沈黙していました。
non se occultent tergiuersatoria non defensione sed fuga.
彼らは、弁護ではなく逃避である言い逃れによって身を隠すべきではありません。
dicunt enim, quod dilationem illis dederint et intra dilationem illos susceperint.
なぜなら彼らは、自分たちが彼らに猶予を与え、その猶予の期間内に彼らを受け入れたのだと言っているからです。
hoc falsum est;
これは偽りです。
duodecim cum Maximiano damnati sunt, ceteri autem non aderant ordinationi eius, quando ei manus imposita est.
マクシミアヌスとともに12人が断罪されたのであり、他の人々は、彼に手が置かれたときに、彼の叙階式に立ち会っていませんでした。
illis dilationem dederunt;
彼ら(立ち会っていなかった者たち)に、彼らは猶予を与えたのです。
nam uerba ipsius ista sunt: nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat;
というのも、彼自身の言葉は以下の通りだからです。 「そして、自らの罪に対する正当な死がこの者を断罪するだけでなく」と彼は言います。
trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, de quibus scriptum est: (uenenum aspidum sub labiis eorum quorum os maledictione et amaritudine plenum est.
「聖物冒涜の鎖が非常に多くの人々を罪の仲間に引きずり込んでおり、彼らについては次のように書かれている。 〈彼らの唇の下にあり、彼らの口は呪いと苦みで満ちている。
ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. contritio et infelicitas in uiis eorum, et uiam pacis non cognouerunt.
彼らの足は血を流すのに速く、破滅と不幸がその道にあり、彼らは平和の道を知らなかった。
non est timor dei ante oculos eorum\'.
彼らの目の前には神への畏れがない〉と。
nollemus quidem tamquam proprii corporis secare iuncturam.
私たちは確かに、自らの体の関節を切り離すようには(切り離すことを)望まなかった。
sed quoniam tabescentis uulneris putredo pestifera plus habet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, inuenta est causa salubrior, ne per cuncta membra pestilens irreperet uirus, ut compendioso dolore natum decidat uulnus.
しかし、腐食していく傷の有害な腐敗は、治療薬を施すことよりも、切除することの中により多くの慰めを有しているため、有害な毒がすべての四肢に忍び込まないように、一時的な痛みによって、生じた傷が切り落とされるように、より健康的な方法が見出されたのである。
famosi ergo criminis reos esse nominat duodecim, inter quos et Felicianum et Praetextatum, sed nomina omnium mihi non occurrunt;
」したがって、彼は悪名高い罪の被告として12人を名指ししており、その中にはフェリキアヌスやプラエテクスタトゥスも含まれていますが、全員の名前は今私の頭に浮かびません。
et sic infert: qui funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia sordidarunt, sed et clericos aliquando ecclesiae Carthaginis, qui, dum facinori intersunt, illicito incestui praebuerunt lenocinium, dei praesidentis arbitrio uniuersalis concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite.
そして彼は次のように続けます。 「滅びの致命的な行いによって、集まった汚物で汚れた器を汚した者たち、しかしまた、かつてカルタゴ教会の聖職者であった者たちで、悪行に加担している間に、不法な不義に加担した者たちが、主宰される神の裁きにより、普遍的公会議の真実を語る口によって断罪されたことを知るがよい。
eos autem, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est qui a Maximiani capite proprias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus.
しかし、聖物冒涜的な若枝の苗木が汚さなかった者たち、すなわち、信仰の慎み深い恥じらいをもって、マクシミアヌスの頭から自らの手を引いた者たちについては、母なる教会に戻ることを私たちは許した。
uolebant pumicare faciem suam, quia sacrilegis ignoscebant et aperte schismaticis uiam redeundi concedebant.
」彼らは、自分たちの顔を取り繕おうとしていました。 なぜなら彼らは、聖物冒涜者たちを許し、公然たる分裂主義者たちに戻る道を認めていたからです。
quid est hoc, rogo.
私は尋ねます、これはどういうことですか。
modo mihi dignetur exponere, quomodo eos sacrilegi surculi non polluere plantaria.
今や私に説明する恩恵を与えてほしい。 どのようにして聖物冒涜的な若枝の苗木が彼らを汚さなかったというのか。
quare illis dilationem das, si nullam partem in Maximiani schismate habere potuerunt? si autem socii sunt factionis, quamuis non fuerint praesentes ordinationi, quomodo illos non inquinat Maximianus, et totum orbem terrarum semel absens damnatus, tertio praesens absolutus inquinat Caecilianus? non inquinat Afer Afros, uiuus uiuos, notus notos, particeps socios, et Caecilianus inquinat transmarinos, inquinat longe positos, (inquinat ignotos,) inquinat nondum natos? tecum sedit a te damnatus, et non te inquinauit Felicianus? ego illum non uidi, tu illum nosti;
もし彼らがマクシミアヌスの分裂に全く関与し得なかったのであれば、なぜあなたは彼らに猶予を与えるのですか。 しかし、もし彼らがその派閥の仲間であるなら、たとえ叙階式に立ち会っていなかったとしても、なぜマクシミアヌスは彼らを汚さないのに、かつて不在のまま一度断罪され、三度現前にて無罪とされたカエキリアヌスが、全世界を汚すというのですか。 アフリカ人がアフリカ人を、生者が生者を、知人が知人を、参与者が仲間を汚さないのに、カエキリアヌスは海のかなたの人々を汚し、遠くに置かれた人々を汚し、見知らぬ人々を汚し、まだ生まれていない人々を汚すのですか。 あなたによって断罪された者があなたとともに席に座り、フェリキアヌスはあなたを汚さなかったのですか。 私は彼を見たことがありませんが、あなたは彼を知っています。
ego illum innocentem credo, tu istum nocentem damnasti.
私は彼が無実だと信じていますが、あなたは彼を有罪として断罪したのです。
aut si fateris innocentis te fuisse receptorem, fateris te innocentis fuisse damnatorem.
あるいは、もしあなたが無実の者を受け入れたと認めるなら、あなたは無実の者を断罪した者であったと認めることになります。
§12Et tamen, fratres mei, non inuidemus concordiae eorum.
それにもかかわらず、私の兄弟たちよ、私たちは彼らの和解を妬んではいません。
inter se suscitata odia diabolica finierunt, quomodo putant, in pacem redierunt.
彼らは互いの間に引き起こされた悪魔的な憎しみを終わらせ、彼らが考える方法で、平和へと戻ったのです。
sed hoc dico: si ramus fractus quaesiuit paruum a se fractum, qua diligentia debet arbor ipsa quaerere ramum ex se fractum? ideo sudamus, ideo laboramus, ideo inter eorum arma et cruentas furias circumcellionum periclitati sumus et adhuc reliquias eorum qualicumque donata a deo patientia toleramus, dum arbor quaerit ramum, dum grex ex ouili Christi ouem perditam quaerit.
しかし、私はこう言います。 もし折れた枝が、自身から折れた小さな枝を捜し求めたのであれば、木そのものは、自身から折れた枝をどれほどの熱心さをもって捜し求めるべきでしょうか。 それゆえに私たちは汗を流し、それゆえに労苦し、それゆえに彼らの武器と、キルクムケリオ派の狂気の間で危険にさらされ、神から与えられたいかほどの忍耐をもってしても、今なお彼らの残党を耐え忍んでいるのです。 木が枝を求め、キリストの羊の囲いから群れが迷い出た羊を捜し求める間は。
si pastoralibus uisceribus praediti sumus, per saepes et spinas nos coartare debemus.
もし私たちが牧者の心を授かっているならば、垣根や茨を抜けてでも自分を駆り立てるべきです。
membris. laceratis ouem quaeramus et pastori principique omnium cum laetitia reportemus.
引き裂かれた四肢をもって羊を捜し出し、すべての人の牧者であり首長である方のもとへ喜びとともに連れ戻そうではありませんか。
multa diximus etiam fatigati, et tamen frater noster, propter quem ista dicimus uobis et cui pariter dicimus et pro quo tanta agimus, adhuc pertinax sistit.
私たちは疲れ果てながらも多くのことを語りました。 それなのに、私たちがあなたがたにこれらのことを語る理由であり、同時に私たちが語りかけており、その人のためにこれほど多くのことを行っている私たちのあの兄弟は、依然として頑なに踏みとどまっています。
constantem se putat fortitudo crudelis.
残酷な強さは、自らを不屈であると考えています。
non adhuc de uana et falsa fortitudine glorietur.
彼はこれ以上、空しく偽りの強さを誇るべきではありません。
audiat apostolum dicentem: uirtus in infirmitate perficitur.
彼は使徒が言うのを聞くべきです。 「力は弱さにおいて完全に現れる」と。
oremus pro illo.
彼の利益のために祈りましょう。
unde scimus quid uelit deus? multae cogitationes, sicut scriptum est, in corde uiri;
神が何を望んでおられるか、私たちはどうして知ることができましょう。 書かれている通り、「人の心には多くの計画がある。
consilium autem domini manet in aeternum.
しかし主の計画はとこしえに留まる」のです。
§retractationes## AVGVSTINI RETRACTITIONUM LIB. II CAP. LXXVII (LI) (PAG. 187, 16 ED. KNOELL). GESTA CUM EMERITO DONATISTA, LIBER UNUS. Aliquanto post conlationem, quam cum hereticis Donatistis habuimus, orta est nobis necessitas pergendi in Mauritaniam Caesariensem.
アウグスティヌス『再考録』第2巻第77(51)章(クネル版、187頁16行)『ドナトゥス派エメリトゥスとの会談記録』一巻私たちが異端ドナトゥス派と行った会談からしばらくして、私たちにはマウレタニア・カエサリエンシス属州へ赴く必要が生じました。
ibi apud ipsam Caesaream Emeritum, Donatistarum episcopum, uidimus, unum scilicet eorum septem, quos pro suae causae. defensione delegerant, et qui in eadem causa maxime laborauerat.
そこ、カエサレアそのものにおいて、私たちはドナトゥス派の司教エメリトゥスに会いました。 すなわち、彼らが自分たちの主張を擁護するために選んだ7人の代表のうちの1人であり、その主張のために最も骨折って働いた人物です。
quae cum illo egerimus praesentibus episcopis eiusdem prouinciae et plebe Caesariensis ecclesiae, in qua ciuitate et ciuis et memoratorum hereticorum episcopus fuit, ecclesiastica gesta testantur, quae in meis habentur opusculis.
同属州の司教たち、およびその都市の市民であり、かつ上記の異端者たちの司教でもあったカエサレア教会の平信徒たちの面前で、私たちが彼と行った事柄については、教会公式記録が証言しており、それは私の小論集に収められています。
ubi non inueniens, quid responderet, totum sermonem meum, quem de solis Maximianistis in auribus eius et omnium, qui aderant, explicaui, tamquam mutus audiuit, Hic liber uel haec gesta sic incipiunt: Gloriosissimo Honorio Augusto XII et Constantio iterum VV. CC. consulibus XI Kalendas Octobris Caesarea in ecclesia maiore.
そこで彼は、答えるべき言葉を見出せず、私が彼と居合わせたすべての人々の耳に、もっぱらマクシミアヌス派について展開した私の説教のすべてを、まるで口のきけない者のようにして聞きました。 この書、あるいはこの記録は以下のように始まります。 「最も栄光あるホノリウス・アウグストゥスが12度目、コンスタンティウスが2度目の高貴なる人物として執政官であった年の、10月のカレンズの11日前、カエサレアの大教会において。 」

語釈・文法注

  1. 11Felicianum — 主節の動詞 inquinauit(3人称単数)の主語として機能しているが、綴りは対格の Felicianum となっている。これは写本の誤写(主格 Felicianus であるべき箇所)か、あるいは直前の damnatus(主格)と不一致を起こしている口語的表現と考えられる。本訳では文脈上「フェリキアヌスはあなたを汚さなかったのか」と主格として解釈して訳している。
  2. 12membris. laceratis ouem quaeramus — テキストには membris の後にピリオドがあるが、これは句読点の誤りである。laceratis と結びついて membris laceratis(奪格独立、あるいは手段・状態の奪格)を構成する。「引き裂かれた四肢(身体)をもって私たちが羊を捜す」あるいは「(羊の)引き裂かれた四肢を抱えて捜す」のいずれかであるが、教会の分裂した肢体(メンバー)を捜し求める文脈から、自らの引き裂かれた四肢(痛みを伴う労苦)によって捜し求める、という牧者側の自己犠牲の比喩として解釈している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, エメリトゥスとの討論記録 §11-retractationes. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa066c.humanitext-lat1:11-retractationes

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。