Humanitext Reader

アウグスティヌス · 忍耐について §9-10

ヨブの忍耐の試練と苦難回避の自殺の断罪

4 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

セクション9では、目に見えない悪魔からの隠れた攻撃に耐えた聖なるヨブの試練(財産、子供、健康の喪失、妻や友人からの非難)とその忍耐の模範が語られます。セクション10では、苦難から逃れるために自殺を選ぶ人々の不忍耐を論駁し、自殺が殺人や尊属殺害よりも重い罪であり、決して殉教の栄光をもたらさないことを論じます。

§9Maius sane patientiae certamen est, quando non uisibilis inimicus persequendo atque saeuiendo urget in nefas, qui palam et aperte a non consentiente uincatur, sed ipse diabolus, qui etiam per filios infidelitatis tamquam per sua uasa filios lucis insequitur, per se ipsum occulte occultus oppugnat, saeuiendo instans, ut contra deum fiat aliquid uel dicatur.
実に、より大きな忍耐の闘いとは、目に見える敵が迫害し荒れ狂うことによって罪へと駆り立てる時(そのような敵は、同意しない者によって公然と公に打ち負かされるのであるが)ではなく、悪魔自身が、不信仰の子らを通じて、あたかも自らの器を通じてであるかのように、光の子らを追いまわすのであるが、彼自身によって、隠れた者が隠れて攻撃し、神に反する何かが行われ、あるいは語られるようにと、荒れ狂って迫る時である。
Talem illum Iob sanctus expertus est, utraque temptatione uexatus, sed in utraque stabilis patientiae robore et armis pietatis inuictus.
聖なるヨブは、そのような彼を経験したのであり、両方の試練によって苦しめられたが、両方において忍耐の強さによって揺るぎなく、敬虔の武具によって征服されなかった。
nam prius inlaeso corpore cuncta quae habebat amisit, ut animus ante suae carnis cruciatum subtractis rebus, quas magni pendere homines solent, frangeretur et aduersus deum loqueretur aliquid his amissis, propter quae illud colere putabatur, percussus etiam omnium subita orbitate filiorum, ut quos singillatim susceperat, simul perderet, tamquam eorum numerositas non unde felicitas ornaretur extiterit, sed unde calamitas augeretur.
なぜなら、彼はまず肉体が傷つかないまま、持っていたすべてのものを失ったからである。 それは、自らの肉体が苦しめられる前に、人間が重んじがちな物事を奪われることで精神がくじかれ、失われたそれらのために神を崇拝しているとみなされていた、その失われたものゆえに神に対して何かを口にするためであった。 また、すべての子供たちを突然失うという不幸に打たれ、一人ずつ授かった子供たちを、同時に失うことになったが、それはあたかも、子供たちの多さが、幸福を飾るためのものではなく、かえって災難を増大させるために存在したかのようであった。
ubi autem ista perpessus in deo suo mansit inmobilis, eius adfixus est uoluntati, quem non posset amittere nisi propria uoluntate;
しかし、これらのことを耐え忍んだ上で、彼が自らの神において揺るぎなく留まったとき、彼は、自らの意志によらなければ失うはずのないその方の意志に固く結びついた。
et pro his quae perdidit eum qui abstulit tenuit, in quo inueniret quod numquam periret.
そして、失ったものたちの代わりに、奪い去った方をしっかりとつかんで離さず、その方のうちに、決して滅びることのないものを見出した。
neque enim ille abstulerat, qui nocendi habuit uoluntatem, sed ille, qui dederat potestatem.
実際、奪い去ったのは、害しようとする意志を持っていた者ではなく、権能を与えた方であったからである。
Aggressus est inimicus et corpus nec ea, quae homini extrinsecus inerant, sed ipsum iam hominem in qua potuit parte percussit.
敵は肉体をも襲い、人間に外部から属していたものではなく、今や人間自身を、攻撃することのできたその箇所において打った。
a capite usque ad pedes ardebant dolores, scatebant uermes, sanies defluebat: manebat in putri corpore animus integer horrendosque cruciatus carnis contabescentis inuiolata pietate et incorrupta patientia perferebat.
頭から足まで激痛が燃え盛り、蛆がわき、膿が流れ出た。 しかし、腐りゆく肉体の中で精神は健全なまま留まり、侵されることのない敬虔さと、損なわれることのない忍耐をもって、衰えゆく肉体の恐るべき苦痛を耐え忍んだ。
aderat uxor nec ferebat opem aliquam uiro, sed in deum blasphemiam suggerebat.
妻がそばにいたが、夫に何の助けももたらさず、むしろ神に対する冒涜をそそのかした。
non enim eam diabolus, cum etiam filios abstulisset, tamquam nocendi inperitus reliquerat, qui quantum esset necessaria temptatori iam in Eua didicerat.
悪魔は、子供たちをも奪い去ったとき、害することに不慣れであるかのように彼女を残しておいたのではなかった。 彼はエバの件で、女性が誘惑者にとっていかに必要な存在であるかをすでに学んでいたからである。
sed modo alterum Adam, quem per mulierem caperet, non inuenerat.
しかし今回、彼は女性を通じて捕らえるべき「第二のアダム」を見出さなかったのである。
cautior fuit iste in doloribus quam ille in nemoribus: ille uictus est in deliciis, iste uicit in poenis;
この者(ヨブ)は苦しみの中で、あの者(アダム)が森の中にいたときよりも用心深かった。 あの者は歓楽の中で打ち負かされ、この者は苦痛の中で勝利した。
consensit ille oblectamentis, non cessit iste tormentis.
あの者は快楽に同意し、この者は拷問に屈しなかった。
aderant et amici, non ut in malis consolarentur, sed ut mala suspicarentur.
友人たちもいたが、災難の中で慰めるためではなく、悪行を疑うためであった。
neque enim eum, qui tanta patiebatur, innocentem esse credebant nec tacebat eorum lingua, quod illius conscientia non habebat, ut inter inmanes cruciatus corporis etiam falsis animus caederetur obprobriis.
彼らは、これほどの苦難を受けている者が無実であるとは信じず、彼らの舌は、彼の良心には存在しないことについて黙っていなかった。 その結果、肉体のすさまじい拷問のただ中で、精神は偽りの非難によっても打ちのめされることになった。
at ille sustinens in carne dolores suos, in corde errores alienos coniugis corripiebat insipientiam, amicos docebat sapientiam, seruabat ubique patientiam.
しかし、彼は肉体において自らの苦痛を、心において他人の誤りを耐え忍びながら、妻の愚かさを諭し、友人たちに知恵を教え、あらゆる状況で忍耐を守り抜いた。
§10Hunc intueantur, qui sibi ingerunt mortem, quando quaeruntur ad uitam et sibi auferendo praesentem abnegant et futuram.
自らに死をもたらす者たち、すなわち、命へと呼び求められている時に、自らから現在の命を奪うことによって未来の命をも拒む者たちは、この人を見つめるがよい。
qui si ad Christum negandum uel aliquid contra iustitiam faciendum, sicut ueri martyres, cogerentur, omnia potius patienter ferre quam sibi inpatienter mortem inferre debuerunt.
彼らがもし、真の殉教者たちのように、キリストを否定することや、正義に反する何かを行うことを強いられていたとしても、自らに不忍耐に死をもたらすよりは、むしろすべてを忍耐強く耐え忍ぶべきであった。
quod si fugiendorum malorum causa recte fieri posset, Iob sanctus se ipse perimeret, ut tanta mala in rebus suis, in filiis suis, in membris suis diabolicae crudelitatis effugeret.
もし、避けるべき悪から逃れるためにそのようなことが正しく行われ得たならば、聖なるヨブは、自分の財産において、自分の子供たちにおいて、自分の肢体において被った悪魔の残虐さによるこれほど多くの悪から逃れるために、自らを殺していただろう。
non autem fecit.
しかし、彼はそうしなかった。
absit enim, ut in se committeret ipse uir sapiens, quod nec mulier suggessit insipiens.
なぜなら、賢者である彼自身が自分に対して、あの愚かな女でさえそそのかさなかったことを行うなどということは、あってはならないからである。
quia et si suggessisset, merito et hic illud audisset, quod audiuit suggerendo blasphemiam: locuta es tamquam una ex insipientibus mulieribus.
というのも、たとえ彼女がそれをそそのかしていたとしても、彼女が冒涜をそそのかしたときに聞いたあの言葉を、ここでも当然耳にしたはずだからである。 すなわち、「あなたは愚かな女たちのひとりのように語っている。
si bona percepimus de manu domini, mala non sustineamus? et ipsam quippe patientiam perdidisset, siue blasphemando, sicut illa uoluerat. siue se interficiendo, quod nec illa ausa fuerat dicere, moreretur atque esset inter illos de quibus dictum est: uae his qui perdiderunt patientiam.
もし私たちが主の手から良いものを受け取ったとすれば、悪いものをも耐え忍ぶべきではないか」という言葉を。 実際、彼女が望んだように神を冒涜することによってであれ、あるいは彼女でさえ口にする勇気のなかった、自らを殺することによってであれ、彼は忍耐そのものを失っていただろう。 そのようにして死んでいたなら、彼は「忍耐を失った者たちに災いあれ」と言われている者たちの一人となっていただろう。
et augeret potius quam euaderet poenas, qui post sui corporis [mortem siue ad blasphemorum siue ad homicidarum uel etiam plus quam parricidarum supplicia raperetur.
そして、自らの肉体の死の後に、冒涜者たちの、あるいは殺人者たちの、あるいは尊属殺害者以上の者たちの懲罰へと連れ去られることになるのであるから、刑罰を逃れるどころか、むしろ増大させることになっただろう。
si enim parricida eo sceleratior est quam quilibet homicida, quia non tantum hominem, uerum etiam propinquum necat, inque ipsis parricidis, quanto propinquiorem quisque peremerit, tanto iudicatur inmanior: sine dubio peior est, qui se occidit, quia nemo est homini se ipso propinquior.
というのも、尊属殺害者がいかなる殺人者よりも邪悪であるのは、単に人間だけでなく身近な者を殺すからであり、またその尊属殺害者たちの間でも、より身近な者を殺した者ほど、それだけ残虐であると判定されるのであるから、疑いなく、自分自身を殺す者はさらに悪い。 なぜなら、人間にとって自分自身よりも身近な者は誰も存在しないからである。
quid ergo miseri faciunt, qui cum et hic sibimet ingestas et postea non solum inpietatis aduersus deum, sed etiam ipsius quam in se exercuerunt crudelitatis luant debitas poenas, insuper quaerunt et martyrum glorias? cum etiamsi pro uero Christi testimonio persecutionem paterentur et se interficerent, ne aliquid a persecutoribus paterentur, recte illis diceretur: uae his qui perdiderunt patientiam! quomodo enim iustum praemium patientiae redditur, si et inpatiens passio coronatur? aut quomodo innocens iudicabitur, cui dictum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, si homicidium committit in se ipso, quod committere prohibetur in proximo?
それゆえ、あの哀れな者たちは何をしているのだろうか。 彼らは、この世においても自らにもたらした苦難を、そして後には神に対する不敬だけでなく、自分に対して行った残虐さそのものの当然受けるべき刑罰をも償わねばならないというのに、その上さらに、殉教者たちの栄光をも求めているのである。 なぜなら、たとえ彼らがキリストの真の証しのために迫害を受け、迫害者たちから何かを被ることがないようにと自らを殺したのだとしても、彼らに対しては当然、「忍耐を失った者たちに災いあれ! 」と言われるはずだからである。 実際、もし不忍耐な受難までもが冠を授けられるとするなら、どのようにして忍耐に対する正しい報いが与えられ得るだろうか。 あるいは、「あなたの隣人をあなた自身のように愛しなさい」と言われている者が、隣人に対して犯すことを禁じられている殺人を自分自身に対して犯すとするなら、どうして無罪と判定され得ようか。

語釈・文法注

  1. ¦20¦non uisibilis inimicus — 否定辞 non は uisibilis(目に見える)のみを修飾して「目に見えない敵」(=悪魔)とする解釈も可能だが、直後の関係節 qui... uincatur(同意しない者によって公然と打ち負かされる)との関係から、non... sed の対比構文が uisibilis inimicus(目に見える敵)と ipse diabolus(悪魔自身)の間で成立していると解釈するのが適切。すなわち、「目に見える敵が……駆り立てる時ではなく、悪魔自身が……攻撃する時」と連なる。
  2. ¦20¦debuerunt — 条件節が si... cogerentur(接続法未完了過去、現在の事実に反する仮定)であるのに対し、帰結節の動詞は接続法ではなく直説法完了形の debuerunt が用いられている。ラテン語において、義務や可能性を表す動詞(debeo, possum 等)は、反実仮想の帰結節であっても直説法(未完了過去または完了)を取るのが標準的な用法である。
  3. ¦15¦eo... quia... / quanto... tanto... — 二つの度合いや理由を示す相関構文が組み合わされている。eo sceleratior... quia... は「……だからこそ、それだけ邪悪である」という因果関係の強調を示し、quanto propinquiorem... tanto... inmanior は「より身近な者を殺せば殺すほど、それだけ残虐であると判定される」という比例・度合いの相関(度合の奪格)を示している。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 忍耐について §9-10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa056b.humanitext-lat1:9-10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。