Humanitext Reader

アウグスティヌス · 忍耐について §1-3

神の超越的な忍耐と人間の世俗的な忍耐

1 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

神の超越的な忍耐と人間の忍耐の違いを論じ、この世の人々が虚しい欲望や一時的な快楽を得るために進んで受ける肉体的な苦痛と忍耐の限界を指摘する。

§1Virtus animi, quae patientia dicitur, tam magnum dei donum est, ut etiam ipsius, qui nobis eam largitur, qua malos ut corrigantur expectat, patientia praedicetur.
忍耐と呼ばれる精神の徳は、神の非常に大きな贈り物であるため、私たちにその徳を惜しみなく与え、その同じ忍耐によって、悪人たちが改心するのを待っておられる神ご自身の忍耐までもが称賛されるほどである。
ita quamuis deus nihil pati possit, patientia uero a patiendo nomen acceperit, patientem tamen deum non modo fideliter credimus, uerum etiam salubriter confitemur.
このように、神は何ものも受動を被ることができないにもかかわらず、忍耐という言葉は、実際には被ることからその名を得ているのであるが、それでも私たちは、神が耐え忍ぶ方であることを、信仰をもって信じるだけでなく、救いをもたらすものとして告白するのである。
sed dei patientia qualis et quanta sit, quem nihil patientem nec tamen inpatientem, immo etiam patientissimum dicimus, uerbis explicare quis possit? ineffabilis est ergo illa patientia, non tamen nulla, sicut zelus eius, sicut ira eius et si quid huius modi est.
しかし、何ものも被ることのない、それにもかかわらず不忍耐でもなく、むしろこの上なく耐え忍ぶ方であると私たちが呼ぶ神の忍耐がいかなるものであり、どれほど大きいものであるかを、言葉で説明できる者が誰にいようか。 したがって、あの忍耐は言葉で言い表せないものであるが、存在しないわけではない。 それは、神の熱情、神の怒り、その他この類のいかなるものについても同様である。
nam si tamquam nostra ista cogitemus, in illo nulla sunt.
なぜなら、もし私たちがこれらのものを自分たちのものと同じように考えるなら、神においてはそれらは存在しないからである。
nihil enim horum nos sine molestia sentimus;
なぜなら、私たちはこれらのうち何ひとつとして、苦痛なしに感じることはないからである。
absit autem ut inpassibilem dei naturam perpeti ullam molestiam suspicemur.
しかし、受動なき神の本性が何らかの苦痛を被ると想像することなど、決してあってはならない。
sicut autem zelat sine aliquo liuore, irascitur sine aliqua perturbatione, miseretur sine aliquo dolore, paenitet eum sine alicuius suae prauitatis correctione: ita est patiens sine ulla passione.
しかし、神がいかなる妬みもなしに熱情を抱き、いかなる動揺もなしに怒り、いかなる痛みもなしに憐れみ、自らのいかなる邪悪さの訂正もなしに悔いるように、そのように神はいかなる受動なしに耐え忍ばれるのである。
nunc itaque humana patientia, quam capere possumus et habere debemus, cuius modi sit, quantum dominus tribuit et quantum patitur breuitas praesentis sermonis, expediam.
それゆえ今や、私たちが受容することができ、また持つべきである人間の忍耐がどのようなものであるかを、主が与えてくださる限りにおいて、また現在の説教の短さが許す範囲において、私は説明しよう。
§2Patientia hominis, quae recta est atque laudabilis et uocabulo digna uirtutis, ea perhibetur, qua aequo animo mala toleramus, ne animo iniquo bona deseramus, per quae ad meliora perueniamus.
正しく、称賛に値し、徳の名にふさわしい人間の忍耐とは、次のものと言われている。 すなわち、それによって、私たちが平穏な心で悪を耐え忍ぶこと、不義な心によって、それを通じて私たちがより良いものへと至るような善いものを捨て去ってしまわないためである。
quapropter inpatientes, dum mala pati nolunt, non efficiunt, ut a malis eruantur, sed ut mala grauiora patiantur.
それゆえ、不忍耐な人々は、悪を耐え忍ぶことを拒むあまり、悪から救い出されるのではなく、かえってより重い悪を被ることになる。
patientes autem, qui mala malunt non committendo ferre quam non ferendo committere, et leuiora faciunt, quae per patientiam patiuntur, et peiora euadunt, quibus per inpatientiam mergerentur.
一方、耐え忍ぶ人々は、悪を犯さずに耐えることを、耐えないことによって悪を犯すことよりも望むのであるが、彼らは忍耐によって耐え忍ぶところのものをより軽いものとし、また、不忍耐によって溺れてしまったであろうより悪い事態を免れるのである。
bona uero aeterna et magna non perdunt, dum malis temporalibus breuibusque non cedunt, quoniam non sunt condignae passiones huius temporis, sicut apostolus dicit, ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, et iterum ait: quod est temporale leue tribulationis nostrae, in incredibilem modum aeternum gloriae pondus operatur in nobis.
実際、彼らは一時的で短い悪に屈しないことで、永遠で大いなる善を失うことがない。 なぜなら、使徒が言うように、この時の苦難は、私たちに現されようとしている将来の栄光と比較するに足りないからであり、またさらにこう言っているからである。 「私たちの、一時的で軽い苦難は、計り知れないほどに永遠の栄光の重みをもたらすのである」。
§3Intueamur itaque, carissimi, quanta in laboribus et doloribus homines dura sustineant pro rebus, quas uitiose diligunt et quanto ipsi his feliciores fieri putant, tanto infelicius concupiscunt.
¦p.665 したがって、愛する者たちよ、人々が、悪徳を以て愛している事物や、それらによって自分が幸せになれると思えば思うほどそれだけ不幸せに渇望する事物にむけて、労働と苦痛の中でいかに多くの困難を耐え忍んでいるかを見てみよう。
quanta pro falsis diuitiis, quanta pro uanis honoribus, quanta pro ludicris affectionibus periculosissima et molestissima patientissime tolerantur! pecuniae, gloriae, lasciuiae cupidos uidemus, ut ad desiderata perueniant adeptisque non careant, soles, imbres, glacies, fluctus et procellosissimas tempestates, aspera et incerta bellorum, inmanium plagarum ictus et uulnera horrenda non ineuitabili necessitate, sed culpabili uoluntate perferre.
偽りの富のために、虚しい名誉のために、くだらない愛好のために、いかに多くの極めて危険で極めて煩わしい事柄が、この上なく辛抱強く耐え忍ばれていることか。 私たちが目にするのは、金銭や名誉や放蕩を渇望する人々が、望むものに到達し、手に入れたものを失わないために、日照り、豪雨、氷、荒波、そして極めて嵐の激しい暴風雨、戦争の過酷さと不確実さ、巨大な打撃の衝撃、恐ろしい傷を、避けられない必然性からではなく、非難されるべき自発的な意思によって耐え忍んでいる姿である。
uerum haec quodam modo licitae uidentur insaniae.
しかし、これらはある意味で、許された狂気のように見える。
Namque auaritia, ambitio, luxuria et uariorum oblectamenta ludorum, nisi propter illa facinus aliquod admittatur siue flagitium, quod legibus prohibetur humanis, putantur ad innocentiam pertinere: immo etiam qui sine fraude cuiusquam aut pro habenda uel augenda pecunia aut pro adipiscendis uel retinendis honoribus aut in agone certando seu uenando seu theatricum aliquid plausibiliter exhibendo magnos labores doloresque pertulerit.
なぜなら、貪欲、野心、放蕩、そして様々な遊戯の娯楽は、それらのために人間の法律で禁止されている犯罪や醜行が犯されない限り、無垢に属すると見なされているからである。 それどころか、誰かを欺くことなしに、お金を手に入れ、あるいは増やすために、あるいは名誉を獲得し、維持するために、あるいは競技で競い、狩りをし、あるいは劇的な何かを喝采を浴びるように演じるために、大きな労苦や苦痛を耐え抜いた者もまた、そのように見なされる。
parum est quod populari uanitate nullis reprehensionibus cohibetur, sed insuper extollitur laudibus, quoniam laudatur, sicut scriptum est, peccator in desideriis animae suae.
世俗の虚栄心によって、非難によって抑えられることがないばかりか、かえって称賛によって高く持ち上げられる。 なぜなら、聖書に書かれている通り、「罪人はその魂の欲望において称賛される」からである。
uis enim desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum; et nemo nisi pro eo, quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat.
なぜなら、欲望の力が労働と苦痛への耐性を生み出すからであり、自分を喜ばせるもののためにでなければ、自ら進んで苦痛をもたらすものを耐え忍ぼうとする者など誰もいないからである。
sed istae, ut dixi, cupiditates, propter quas explendas qui eis flagrant multa dura et acerba patientissime sustinent, licitae existimantur legibusque concessae.
しかし、私が言ったように、それらを充足するために、それらに燃える人々が多くの困難や過酷さをこの上なく辛抱強く耐え忍ぶところのこれらの欲望は、合法的なものと見なされ、法律によって許容されているのである。

語釈・文法注

  1. 1ipsius, qui nobis eam largitur, qua malos ut corrigantur expectat, patientia — 関係代名詞 qua は、女性単数奪格であり、先行詞は文脈上、挿入節の外にある eam(すなわち patientia)である。手段の奪格として機能し、「その忍耐によって」を意味する。また、ut corrigantur は目的節(「改心するようにと」)である。
  2. 3quanto ipsi his feliciores fieri putant, tanto infelicius concupiscunt — quanto ... tanto ... は比例・相関関係を表す(「〜であればあるほど、それだけ〜である」)。his は中性複数奪格(比較の基準)であり、前出の事物(rebus)を指し、「これらのものによって(より幸福に)」を意味する。
  3. 4immo etiam qui ... pertulerit — この文には主節の述語が欠けているが、直前の節の動詞句 putantur ad innocentiam pertinere(「無垢に属すると見なされている」)が省略されており、関係代名詞節 qui ... pertulerit(「〜を耐え抜いた者」)がその省略された主節の主語となる。

この箇所を引用する

アウグスティヌス, 忍耐について §1-3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa056b.humanitext-lat1:1-3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。