Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §5.3.19.pr-5.3.19.3

相続人に危険が帰属する物と時効や留置権の処理

1015 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

被相続人に質入れ、使用貸借、寄託された物のように危険が相続人に及ぶ物は相続財産請求に含まれること、および時効完成物、留置権、地役権の扱いについて説明する。

[PAULUS libro uicensimo ad edictum. ] §5.3.19.pret non tantum hereditaria corpora, sed et quae non sunt hereditaria, quorum tamen periculum ad heredem pertinet: ut res pignori datae defuncto uel commodatae depositaeue.
[パウルス、告示注解第二十巻] そして、相続財産に属する有体物だけでなく、相続財産に属さないものであっても、その危険が相続人に帰属するもの、例えば、被相続人に質入れされた物、あるいは使用貸借もしくは寄託された物も(相続財産請求の対象に含まれる)。
et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit.
そして確かに、質入れされた物については個別の請求の訴えもあるが、プブリキアナの訴えが認められるような物と同様に、相続財産請求にも含まれる。
sed licet earum nomine, quae commodatae uel depositae sunt, nulla sit facile actio, quia tamen periculum earum ad nos pertinet, aequum est eas restitui.
しかし、使用貸借または寄託された物については、容易には訴権が存在しないとしても、それらの危険が我々に帰属するため、それらが返還されるのは公平である。
§5.3.19.1Quod si pro emptore usucapio ab herede impleta sit, non ueniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam uindicare potest nec ulla exceptio datur possessori.
しかし、もし買主としての取得時効が相続人によって完成されたならば、それは相続財産請求には含まれない。 なぜなら、相続人、すなわち請求者は、それを請求することができ、占有者にはいかなる抗弁も与えられないからである。
§5.3.19.2Ueniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: ueluti si iurauerat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui.
また、占有者が留置する権能を有していたものの、請求する権能は有していなかったような物も、相続財産請求に含まれる。 例えば、被相続人が、その物は請求者の物ではないと宣誓して死亡した場合、これらの物もまた返還されなければならない。
immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine.
それどころか、もし占有者が自己の過失によってそれらを失った場合にも、この名目で責任を負うであろう。
idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere.
そして強奪者についても同様のことが言える、たとえ彼が過失を理由としては責任を負わないとしても。 なぜなら、彼もまたこれらの物を留置すべきではないからである。
§5.3.19.3Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione conuenietur.
地役権は相続財産の返還には含まれないと私は学んだ。 なぜなら、有体物や果実の場合のように、その名目において何かが返還されることはあり得ないからである。 しかし、もし通行したり家畜を追ったりすることを許さないならば、固有の訴権によって訴えられるであろう。

語釈・文法注

  1. 5.3.19.pret non tantum — 直前のウルピアーヌス §5.3.18.2 の最後にある "siue iura siue corpora sint" に直接続く形で、主節の動詞 "ueniunt in hoc iudicium" 等が省略されている。
  2. 5.3.19.2licet hic propter culpam non teneatur — 強奪者(praedo)は不法占有者として、過失(culpa)の有無にかかわらず、物の滅失に対してより厳格な責任を負うため、過失のみを根拠とする責任追及を受けない(すでに包括的な責任を負っている)ことを意味する。
  3. 5.3.19.3ire et agere — ローマ法における地役権のうち、通行権(iter)および家畜・車両の通行権(actus)の行使を指す、法的な慣用表現である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §5.3.19.pr-5.3.19.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:5.3.19.pr-5.3.19.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。