Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §5.1.36.pr-5.1.36.1

審理の延記事由と元老院議員の属州での応訴義務

917 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

特別審理(認知手続)が延期されるべき正当な事由について、皇帝の答答を引用しつつ説明し、また元老院議員が属州で事務管理を行った場合の応訴義務に関するユリアヌスの見解を示す。

[CALLISTRATUS libro primo cognitionum. ] §5.1.36.prInterdum ex iustis causis et ex certis personis sustinendae sunt cognitiones: ueluti si instrumenta litis apud eos esse dicantur qui rei publicae causa aberunt: idque diui fratres in haec uerba rescripserunt.
[カッリストラトゥス『特別審理について』第1巻] 時として、正当な理由によって、また特定の人物に基づいて、審理は延期されなければならない。 たとえば、訴訟の証書が、公務のために不在にするであろう人々の手元にあると言われる場合などである。 そしてこのことを、神君たる兄弟皇帝は次の言葉で答答した。
humanum est propter fortuitos casus dilationem accipi, ueluti quod pater litigator filium uel filiam uel uxor uirum uel filius parentem amiserit, et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri.
「不慮の出来事を理由として延期が認められることは人道にかなっており、たとえば、訴訟当事者である父親が息子か娘を、あるいは妻が夫を、あるいは息子が親を失ったという場合、および同様の理由がある場合には、審理がある程度延期されることも同様である。
§5.1.36.1Senator si negotiis alienis se optulerit in prouincia, non debet iudicium recusare negotiorum gestorum, sed actionem eum excipere oportere Iulianus respondit, cum sua sponte sibi hanc obligationem contraxerit.
」元老院議員が、属州において他人の事務に自ら介入した場合、彼は事務管理の裁判を拒むべきではなく、むしろ彼がその訴えを引き受けるべきである、とユリアヌスは回答した。 なぜなら、彼が自発的に自らに対してこの義務を成立させたからである。

語釈・文法注

  1. §5.1.36.prhumanum est propter fortuitos casus dilationem accipi ... et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri — 非人称表現である `humanum est`(〜は人道にかなっている)の主語として、2つの対格不定詞句 `dilationem accipi` と `cognitionem ... sustineri` が `et` によって並列されている。途中に挟まれた `ueluti quod...` 節は、1つ目の不定詞句における「不慮の出来事」の具体例を示す従属節である。
  2. §5.1.36.1Senator si negotiis alienis se optulerit in prouincia, non debet iudicium recusare negotiorum gestorum, sed actionem eum excipere oportere Iulianus respondit — 文頭では主格の主語 `Senator` と直説法 `non debet` で文が始まっているが、`sed` の後では末尾の `Iulianus respondit` に支配される対格不定詞句(`actionem eum excipere oportere`、ここで `eum` は `oportere` の対格主語)へと唐突に移行しており、構文上の破格(anacoluthon)が生じている。本来であれば、文全体が `Iulianus respondit` に支配される間接話法として統一されるべきところである。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §5.1.36.pr-5.1.36.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:5.1.36.pr-5.1.36.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。