[POMPONIUS libro uicensimo secundo ad Sabinum. ] §12.4.15.prCum seruus tuus in suspicionem furti Attio uenisset, dedisti eum in quaestionem sub ea causa, ut, si id repertum in eo non esset, redderetur tibi: is eum tradidit praefecto uigilum quasi in facinore depraehensum: praefectus uigilum eum summo supplicio adfecit.
[ポンポニウス『サビヌス学説注解』第22巻] あなたの奴隷がアッティウスに対して窃盗の疑いをかけられたとき、あなたは、もしその容疑が彼において発見されなかったならば彼があなたに返還されるという条件のもとで、彼を尋問に引き渡した。 彼はその奴隷を、あたかも犯罪行為の最中に捕らえられたかのように夜警長官に引き渡した。 夜警長官は彼を極刑に処した。
ages cum Attio dare eum tibi oportere, quia et ante mortem dare tibi eum oportuerit.
あなたはアッティウスに対し、彼をあなたに与える義務があるとして訴えることになる。 なぜなら、彼の死の前であっても、彼をあなたに与える義務が彼にあったからである。
Labeo ait posse etiam ad exhibendum agi, quoniam fecerit quo minus exhiberet.
ラベオは、彼が提示しないようにしたのであるから、提示のための訴えを提起することもできると言う。
sed Proculus dari oportere ita ait, si fecisses eius hominem, quo casu ad exhibendum agere te non posse: sed si tuus mansisset, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret se inuito domino uti aut dominum si sciret prohibiturum esse.
しかしプロクルスは、与える義務があるのは、あなたがその奴隷をアッティウスの所有物にした場合に限られ、その場合にはあなたは提示のための訴えを提起することはできないと言う。 しかし、もし彼があなたのもののままであったなら、他人の物を、主人が望まないのに自分がそれを使用していると知っていたか、あるいは主人が知れば禁止するであろうと知っていたような方法で使用したのであるから、あなたは彼に対して窃盗の訴えをも提起することになると言う。