Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §1.18.6.pr-1.18.6.9

不法行為の抑止と属州総督の多様な司法義務

208 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

属州総督が果たすべき多様な義務(不当な徴収や取引の禁止、弱者保護、罰金刑の適正な執行、医療過誤の判定基準など)およびその司法権限について多角的に論じている。

[IDEM libro primo opinionum. ] §1.18.6.prIllicitas exactiones et uiolentia factas, et extortas metu uenditiones et cautiones uel sine pretii numeratione prohibeat praeses prouinciae.
属州総督は、違法な徴収や暴力によってなされた徴収、および恐怖によって強要された売却や債務証書、あるいは代金の支払いなしになされたそれらを禁止すべきである。
item ne quis iniquum lucrum aut damnum sentiat, praeses prouinciae prouideat.
同様に、何びとも不当な利益を得たり損害を被ったりすることのないよう、属州総督は配慮すべきである。
§1.18.6.1Ueritas rerum erroribus gestarum non uitiatur: et ideo praeses prouinciae id sequatur quod conuenit eum ex fide eorum quae probabuntur.
行われた事柄の真実は、(手続き上の)過誤によって損なわれることはない。 したがって、属州総督は、証明されるであろう事柄の信義に基づき、自らが行うにふさわしいことに従うべきである。
§1.18.6.2Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes, ad religionem praesidis prouinciae pertinet.
より強力な者たちがより卑賎な者たちに不法を加えないこと、また彼らの保護者たちが無実の者を悪意ある告発によって追及しないことは、属州総督の良心的な義務に属する。
§1.18.6.3Illicita ministeria sub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat.
属州総督は、軍人たちを支援するという口実のもとに人々を恐喝するために行われる違法な役務奉仕を禁止し、摘発された場合にはこれを処罰することに留意すべきであり、また税金という名目のもとに違法な徴収が行われることを禁止すべきである。
§1.18.6.4Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet.
属州総督は、何びとも適法な取引を禁止されることがなく、禁止された(取引)が営まれることもなく、無実の者に刑罰が科されることもないように、自らの関心事として注意を向けるべきである。
§1.18.6.5Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouidebit.
貧しい生活を送る人々が、役人や軍人の到着という口実のもとに、唯一の明かりやわずかな家具を他人の使用のために奪われて不当に苦しめられることがないよう、属州総督は配慮するであろう。
§1.18.6.6Ne quid sub nomine militum, quod ad utilitates eorum in commune non pertinet, a quibusdam propria sibi commoda inique uindicantibus committatur, praeses prouinciae prouideat.
軍人の名において、彼らの共通の便益に属さない何ごとかが、自らのために不当に私的な利益を主張する一部の者たちによって行われることがないよう、属州総督は配慮すべきである。
§1.18.6.7Sicuti medico imputari euentus mortalitatis non debet, ita quod per imperitiam commisit, imputari ei debet: praetextu humanae fragilitatis delictum decipientis in periculo homines innoxium esse non debet.
医師に対して死亡という結果が(過失として)帰せられるべきではないのと同様に、彼が技術の欠如によって犯したことは彼に帰せられるべきである。 人間の脆弱さという口実のもとに、危険に瀕している人々を欺く者の過失が罰せられないままであってはならない。
§1.18.6.8Qui uniuersas prouincias regunt, ius gladii habent et in metallum dandi potestas eis permissa est.
属州全体を統治する者たちは帯剣権を有し、鉱山送りにする(強制労働に処する)権限が彼らに認められている。
§1.18.6.9Praeses prouinciae si multam quam irrogauit ex praesentibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum illicita auaritia.
属州総督は、自らが科した罰金が、それを言い渡した者たちの現在の資力からは回収できないと判断した場合には、徴収官たちの違法な貪欲さを抑制したうえで、支払いの強制を緩和すべきである。
remissa propter inopiam multa a prouincias regentibus exigi non debet.
貧困を理由に(属州を統治する者たちによって)免除された罰金は、徴収されるべきではない。

語釈・文法注

  1. §1.18.6.1id sequatur quod conuenit eum ex fide — conuenit は非人称動詞であり、eum はその意味上の主語(対格)である。ここでは conuenit eum [sequi / facere] のように、対格不定詞構文における不定詞(「従うこと」あるいは「行うこと」)の省略、または quod conuenit eum(彼にふさわしいこと)という簡潔な表現として理解される。
  2. §1.18.6.5lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis — 独立奪格構文である。lumine(中性単数)と suppellectili(女性単数)という2つの名詞が、接続詞 uel で結ばれつつ、複数完了分詞の奪格 translatis を伴っている。suppellectili は supellex の奪格単数形である。
  3. §1.18.6.7delictum decipientis in periculo homines — 語順が倒置されている。現在分詞の属格単数形 decipientis(欺く者の)が、その目的語である対格複数形 homines(人々)を支配しており、in periculo は homines にかかる。全体で「危険に瀕している人々を欺く者の過失」という意味を構成する。
  4. §1.18.6.9repraehensa exactorum illicita auaritia — 完了分詞 repraehensa(女性単数奪格)と主格に相当する名詞 auaritia(女性単数奪格)による独立奪格構文である。exactorum は auaritia にかかる所有属格(「徴収官たちの」)である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §1.18.6.pr-1.18.6.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.18.6.pr-1.18.6.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。