Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §1.11.1.pr-1.11.1.2

近衛長官の官職の起源と判決に対する上訴禁止

173 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

近衛長官の官職の起源が独裁官のもとでの騎兵長官に類比されることを説明し、その判決からの上訴禁止や、未成年者の原状回復に関する独自の特権を記述する。

[AURELIUS ARCADIUS CHARISIUS magister libellorum libro singulari de officio praefecti praetorio. ]
[アウレリウス・アルカディウス・カリシウス、請願長官、近衛長官の職務について単巻本] 近衛長官の官職を設置することの起源がどこから生じたかを、簡単に言及しておく必要がある。
§1.11.1.prBreuiter commemorare necesse est, unde constituendi praefectorum praetorio offici origo manauerit. ad uicem magistri equitum praefectos praetorio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est.
近衛長官は、古くは騎兵長官に代わるものとして設置されたと、一部の著述家たちによって伝えられている。
nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus summa potestas crederetur et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos potestatem gererent: regimentis rei publicae ad imperatores perpetuos translatis ad similitudinem magistrorum equitum praefecti praetorio a principibus electi sunt.
なぜなら、古代の人々においては、独裁官に一時的に最高権力が信託され、彼らが自らのために騎兵長官を選び、その騎兵長官は(独裁官に)同伴して軍事面の配慮を分担することで、独裁官に次ぐ第二の権力を握っていたからである。 国家の統治が終身の皇帝たちへと移行すると、騎兵長官に類比して、近衛長官がプリンケプスによって選ばれるようになった。
data est plenior eis licentia ad disciplinae publicae emendationem.
公共の規律を正すために、彼らにはより広範な権限が与えられた。
§1.11.1.1His cunabulis praefectorum auctoritas initiata in tantum meruit augeri, ut appellari a praefectis praetorio non possit.
このような初期の端緒から始まった近衛長官の権威は、近衛長官からの上訴が不可能になるほどにまで高まるに値した。
nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et iure liceret et extarent exempla eorum qui prouocauerint: postea publice sententia principali lecta appellandi facultas interdicta est.
なぜなら、かつては近衛長官から上訴することが許されるかどうかが問われ、法律上も許されており、上訴した者たちの先例も存在していたものの、その後、皇帝の勅答が公に朗読されることで、上訴する権能は禁止された。
credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate ad huius officii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus.
すなわち、卓越した勤勉さのゆえに、またその忠誠と重厚さが吟味された上で、この重職に任用される人々は、自らの知恵と尊厳の輝きに照らして、皇帝自身が裁判するのと異ならない仕方で裁判するであろう、とプリンケプスは信じたからである。
§1.11.1.2Subnixi sunt etiam alio priuilegio praefecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab aliis magistratibus nisi ab ipsis praefectis praetorio restitui possint.
近衛長官はまた別の特権をも有しており、それによれば、彼らの判決から未成年者が、他の政務官によってではなく、近衛長官自身によってのみ、原状回復を受けられることになっている。

語釈・文法注

  1. 1.11.1.prconstituendi praefectorum praetorio offici origo — 動名形容詞 `constituendi` は属格名詞 `offici`(`officium` の単数属格。1個の -i に縮小している)と性・数・格が一致しており、「官職を設置すること」という意味をなす。複数属格 `praefectorum praetorio` は `offici` にかかり、「近衛長官の官職」を表す。全体として「近衛長官の官職を設置することの起源」となる。
  2. 1.11.1.1appellari a praefectis praetorio non possit — `appellari` は受動態現在不定詞で、ここでは非人称的に用いられている。「近衛長官(の判決)から上訴がなされることができない」という意味。
  3. 1.11.1.2restitui — ローマ法における未成年者(25歳未満)の保護制度である「原状回復(restitutio in integrum)」の措置を指す。近衛長官の判決に対しては、他の通常の政務官がこの原状回復を命じることはできず、近衛長官自身のみがこれを行いうるという特権を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §1.11.1.pr-1.11.1.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.11.1.pr-1.11.1.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。