§4Fuit adulescens decorus, moribus asperis, sed non impius, amorum tractator, gulosus, cupidus ciborum et vini varie conditi.
彼は容姿端麗な青年であったが、性質は荒々しく、しかし不信心(親不孝)ではなく、愛欲に耽り、大食漢で、食物や様々に味付けされたワインを渇望した。
huius illud pueri fertur insigne quod cum vellet partium diversarum viros Severus occidere et inter suos diceret,
Hostes vobis eripio,
consentiretque adeo usque Bassianus, ut eorum etiam liberos, si sibi consuleret, diceret occidendos, Geta interrogasse fertur quantus esset interficiendorum numerus;
彼が少年であった頃の、次のような際立った逸話が伝えられている。 セウェルスが反対派の者たちを殺害しようと欲し、味方の者たちの間で、「私はお前たちのために敵を取り除くのだ」と言い、バッシアヌスもこれに大いに同意して、もし自分の安全を考慮するならば彼らの子供たちさえも殺されるべきだと言うほどであった時、ゲタは殺されるべき者たちの数はどれほどなのかと尋ねたと伝えられている。
cumque dixisset pater, ille interrogavit,
Isti habent parentes, habent propinquos?
cum responsum esset habere, ait,
Tum plures ergo in civitate tristes erunt quam laeti, quod vicimus,
et obtinuisset eius sententia nisi Plautianus praefectus vel Iuvenalis institissent spe proscriptionum, ex quibus ditati sunt.
そして父が答えると、彼は尋ねた。 「その者たちには親がおり、親戚がいますか。 」答えが「いる」というものであった時、彼は言った。 「それでは、我々が勝ったことによって、国家において喜ぶ者よりも悲しむ者の方が多くなるのですね。 」そして、近衛隊長プラウティアヌスあるいはユウェナリスが、それによって自分たちが富むことになった没収への期待から強硬に主張しなかったならば、彼の意見が通っていたであろう。
his accedebat Bassiani fratris nimia crudelitas, qui cum contenderet et diceret, quasi ioco quasi serio, omnes cum liberis occidendos partium diversarum, Geta ei dixisse dicitur,
Tu qui nulli parcis, potes et fratrem occidere.
これに、兄バッシアヌスの度を越した残虐さが加わっていた。 彼が、冗談半分、本気半分で、反対派の者は全員その子供たちとともに殺されるべきだと主張して言った時、ゲタは彼にこう言ったと言われている。 「誰にも容赦しないお前なら、弟をも殺すことができよう。
quod dictum eius tunc nihil, post vero pro praesagio fuit.
」彼のこの発言は、当時は何でもないことであったが、後にはまさに予兆となった。
§5Fuit in litteris adsequendis tenax veterum scriptorum, paternarum etiam sententiarum memor, fratri semper invisus, matri amabilior quam frater, subbalbe tamen canorus.
彼は、学問を修めるにあたって古い作家たちを固持し、父の格言をもよく覚えており、兄からは常に憎まれ、母にとっては兄よりも愛らしく、少し吃音気味ではあったが、通る声をしていた。
vestitus nitidi cupidissimus, ita ut pater rideret.
小ぎれいな衣服を非常に好み、父が笑うほどであった。
si quid accepit a parentibus, ad suum contulit cultum neque quicquam cuipiam dedit.
もし親から何かを受け取れば、それを自分自身の装飾に使い、誰にも何も与えなかった。
Post Parthicum bellum cum ingenti gloria pater floreret, Bassiano participi imperii appellato Geta quoque Caesaris et Antonini, ut quidam dicunt, nomen accepit.
パルティア戦争の後、父が莫大な栄光の中で全盛期にあった時、バッシアヌスが帝国の共同統治者と宣言されると、ゲタもまたカエサル、そして一部の人が言うにはアントニヌスの名を受け取った。
Familiare illi fuit has quaestiones grammaticis proponere, ut dicerent singula animalia quomodo vocem emitterent, velut: agni balant, porcelli grunniunt, palumbes minurriunt, porci grunniunt, ursi saeviunt, leones rugiunt, leopardi rictant, elephanti barriunt, ranae coaxant, equi hinniunt, asini rudunt, tauri mugiunt, easque de veteribus adprobare.
文法学者たちに次のような問いを提示し、それぞれの動物がどのように声を出すかを言わせ、例えば、子羊は鳴く(balant)、子豚は鼻を鳴らす(grunniunt)、野生の鳩はさえずる(minurriunt)、豚は鼻を鳴らす(grunniunt)、熊は吠え猛る(saeviunt)、獅子は咆える(rugiunt)、豹は口を開けて唸る(rictant)、象は咆える(barriunt)、蛙は鳴く(coaxant)、馬はいななく(hinniunt)、驢馬は鳴く(rudunt)、雄牛は吠える(mugiunt)といったことであり、それらを古い作家たちから実証させることが、彼の常であった。
Sereni Sammonici libros familiarissimos habuit, quos ille ad Antoninum scripsit, habebat etiam istam consuetudinem, ut convivia et maxime prandia per singulas litteras iuberet scientibus servis, velut in quo erat anser, apruna, anas, item pullus, perdix, pavus, porcellus, piscis, perna et quae in eam litteram genera edulium caderent, et item phasianus, farrata, ficus et talia, quare comis etiam habebatur in adulescentia.
彼はセレヌス・ サンモニクスがアントニヌスに向けて書いた書物を極めて親しく愛読した。 彼はまた、よく知っている奴隷たちに、宴会、特に昼食を、一つの文字ごとに命じるという習慣を持っていた。 例えば、 A(anser[鵞鳥]、apruna[野生の猪肉]、anas[鴨])の入ったもの、同様にP(pullus[鶏]、perdix[鶉]、pavus[孔雀]、porcellus[子豚]、piscis[魚]、perna[ハム])およびその文字に該当する食べ物の種類、さらに同様にF(phasianus[キジ]、farrata[スペルト小麦の粥]、ficus[イチジク])などであり、そのため青年期には愛想が良いとも思われていた。
§6Occiso eo pars militum quae incorrupta erat parricidium aegerrime accepit, dicentibus cunctis duobus se liberis fidem promisisse, duobus servare debere, clausisque portis diu non est imperator admissus.
彼が殺害されると、買収されていなかった一部の兵士たちは、この親族殺しを極めて不快に受け止めた。 全員が、自分たちは二人の子供に忠誠を誓ったのであり、二人に対してそれを守らねばならないと言い、門を閉ざしたため、皇帝は長い間入ることを許されなかった。
denique nisi querellis de Geta editis et animis militum delenitis, inormibus etiam stipendiis datis Romam Bassianus redire non potuit, post hoc denique et Papinianus et multi alii interempti sunt, qui vel concordiae faverant vel qui partium Getae fuerant, ita ut utriusque ordinis viri et in balneo et cenantes et in publico percuterentur, Papinianus ipse securi percussus sit, improbante Bassiano, quod non gladio res peracta sit.
ついに、ゲタに関する不満が表明され、兵士たちの心が和らげられ、さらに法外な恩賞金が与えられなかったなら、バッシアヌスはローマに戻ることができなかった。 その後、ついにパピニアヌスや、和解を支持していた者、あるいはゲタの派閥に属していた他の多くの人々が殺害された。 その結果、両身分の男たちが、浴場でも、食事中も、公衆の面前でも斬り殺され、パピニアヌス自身は斧で斬首されたが、バッシアヌスは剣でその件が遂行されなかったとして不満を示した。
ventum denique est usque ad seditionem urbanicianorum militum, quos quidem non levi auctoritate Bassianus compressit, tribuno eorum, ut alii dicunt, interfecto, ut alii, relegato.
ついに首都コホルスの反乱にまで至ったが、バッシアヌスは、彼らの護民官が(ある人々が言うには)殺害され、あるいは(他の人々が言うには)追放されたことで、決して軽くない権威をもって彼らを鎮圧した。
ipse autem tantum timuit, ut loricam sub lato habens clavo etiam Curiam sit ingressus atque ita rationem facti sui et necis Geticae reddiderit.
しかし、彼自身も非常に恐れたため、幅広い紫の帯の下に胸当てを着用した状態で元老院に入り、そのようにして自らの行為とゲタ殺害の弁明を行った。
quo quidem tempore Helvius Pertinax, qui postea est ab eodem Bassiano interemptus, recitanti Faustino praetori et dicenti
Sarmaticus maximus et Parthicus maximus,
dixisse dicitur,
Adde et Geticus maximus,
quasi Gothicus.
まさにその時、後に同じバッシアヌスによって殺害されることになるヘルウィウス・ペルティナクスは、法務官ファウスティヌスが「サルマティア征服将軍、パルティア征服将軍」と朗読するのに対して、こう言ったと伝えられている。 「『ゲタ征服将軍』も付け加えよ」まるで「ゴート征服将軍」であるかのように。
quod dictum altius in pectus Bassiani descendit, ut postea nece Pertinacis est adprobatum, nec solum Pertinacis sed et aliorum, ut supra dictum est, passim et inique.
この発言はバッシアヌスの胸に深く突き刺さり、それは後にペルティナクスの殺害によって、そしてペルティナクスだけでなく、上に述べたように、他の多くの人々の不当な処刑によってあちこちで証明された。
Helvium autem etiam suspectum habuit adfectatae tyrannidis, quod esset in amore omnium et filius Pertinacis imperatoris, quae res nulli facile privato satis tuta est.
さらに彼はヘルウィウスを、全員から愛されており、かつ皇帝ペルティナクスの息子であったことから、帝位簒奪の疑いをも抱いていた。 この事実は、いかなる私人にとっても、決して十分に安全なことではない。
§7Funus Getae accuratius fuisse dicitur quam eius qui fratri videretur occisus, inlatusque est maiorum sepulchro, hoc est Severi, quod est in Appia Via euntibus ad portam dextra, specie Septizonii exstructum, quod sibi ille vivus ornaverat.
ゲタの葬儀は、兄弟に殺されたと思われるような者のそれよりも、より入念に行われたと言われている。 そして彼は、先祖の墓、すなわちアッピア街道を門へ向かう道の右手にあり、セプティゾニウムの姿に造られ、セウェルス自身が生前に自らのために飾っておいた、そのセウェルスの墓に納められた。
Occidere voluit et matrem Getae, novercam suam, quod fratrem lugeret, et mulieres, quas post reditum de Curia flentes repperit, fuit praeterea eius inmanitatis Antoninus, ut iis praecipue blandiretur quos ad necem destinabat, ut eius magis blandimentum timeretur quam iracundia.
彼はまた、ゲタの母であり自分の義母でもあるが弟を悼んだため彼女を殺そうとし、さらに元老院からの帰還後に泣いているのを見つけた女性たちをも殺そうとした。 さらにアントニヌスは、自分が殺そうと決めた人々に対して特にへつらい、彼の怒りよりもむしろそのへつらいが恐れられるほどの、そんな残虐さの持ち主であった。
mirum sane omnibus videbatur quod mortem Getae totiens etiam ipse fleret quotiens nominis eius mentio fieret, quotiens imago videretur aut statua, varietas autem tanta fuit Antonini Bassiani, immo tanta sitis caedis, ut modo fautores Getae, modo inimicos occideret, quos fors obtulisset, quo facto magis Geta desiderabatur.
彼の名前が言及されるたび、肖像画や像が見られるたびに、彼自身もしばしばゲタの死を嘆いて涙を流すことは、確かにすべての人にとって奇妙に思われた。 しかし、アントニヌス・バッシアヌスの気まぐれさ、あるいはむしろ殺戮への渇望は非常に大きかったため、運命が差し出したゲタの支持者たちをある時は殺し、またある時はその敵たちを殺した。 この行為によって、ゲタはますます惜しまれた。