Humanitext Reader

ローマ皇帝群像 · ディディウス・ユリアヌス §7-9

ユリアヌスの廃位と宮殿での殺害

3 / 3 箇所 · ラテン語

要旨

セウェルスとの共同統治の試みも拒絶され、ユリアヌスは各種の魔術に頼るなど迷走するが、やがて支持者すべてに見捨てられる。元老院の決議により帝位を剥奪された彼は宮殿で殺害され、セウェルスが新たな皇帝となった。

§7Tunc omen quod sibi Iulianus, cum imperium acciperet, fecerat omnibus venit in mentem, nam cum consul designatus de eo sententiam dicens ita pronuntiasset: Didium Iulianum imperatorem appellandum esse censeo, Iulianus suggessit Adde et Severum, quod cognomentum avi et proavi sibi Iulianus adsciverat.
そのとき、ユリアヌスが帝位を受け取ったときに自らもたらした予兆が、すべての人の心に浮かんだ。 というのも、次期執政官が彼について意見を述べ、このように宣言したからである。 「ディディウス・ユリアヌスを皇帝と呼ぶべきであると私は提案する」ユリアヌスはこう付け加えた。 「セウェルス(の名)も加えよ」この副名は、ユリアヌスが自らの祖父および曾祖父から自らに引き受けていたものであった。
sunt tamen qui dicant nullum fuisse Iuliani consilium de obtruncando senatu, cum tanta in eum senatus consuluisset.
しかし、元老院が彼に対してあれほどの過酷な決議を行ったにもかかわらず、元老院を虐殺するというユリアヌスの計画など全く存在しなかったと言う人々もいる。
Post senatus consultum statim Didius Iulianus unum ex praefectis, Tullium Crispinum, misit, ipse autem tertium fecit praefectum Veturium Macrinum, ad quem Severus litteras miserat, ut esset praefectus.
元老院決議の後、ディディウス・ユリアヌスはすぐに近衛隊長の一人、トゥッリウス・クリスピヌスを派遣し、自身は三人目の近衛隊長としてウェトゥリウス・マクリヌスを任命した。 彼に対しては、セウェルスが隊長になるようにと書簡を送っていたのである。
sed pacem simulatam esse mandatamque caedem Severi Tullio Crispino, praefecto praetorii, et populus locutus est et Severus suspicatus, denique hostem se Iuliano Severus esse maluit quam participem consensu militum.
しかし、和平は偽装されたものであり、セウェルスの暗殺指令が近衛隊長トゥッリウス・クリスピヌスに与えられているということは、民衆の間でも噂され、セウェルスもそれを疑っていた。 結局のところ、セウェルスは兵士たちの支持のもと、ユリアヌスの共同統治者になるよりも、彼の敵であることを望んだのである。
Severus autem statim et ad plurimos Romam scripsit et occulto misit edicta, quae proposita sunt.
そしてセウェルスは、直ちにローマの多くの人々に書簡を送り、また秘密裏に布告を送り、それらは掲示された。
fuit praeterea in Iuliano haec amentia, ut per magos pleraque faceret, quibus putaret vel odium populi deleniri vel militum arma compesci.
さらに、ユリアヌスには、魔術師たちを通じて多くのことを行うという狂気があり、それによって民衆の憎悪を和らげるか、あるいは兵士たちの武力を抑え込めるなどと考えていた。
nam et quasdam non convenientes Romanis sacris hostias immolaverunt et carmina profana incantaverunt, et ea quae ad speculum dicunt fieri, in quo pueri praeligatis oculis incantato vertice respicere dicuntur, Iulianus fecit, tuncque puer vidisse dicitur et adventum Severi et Iuliani decessionem.
実際、彼らはローマの儀礼にはそぐわないいくつかの犠牲獣を捧げ、不浄な呪文を唱え、また、鏡を用いて行われると言われること、すなわち、目隠しをされた少年が、呪文を唱えられた頭をもって鏡の中を見る(あるいは頭を傾けて見つめる)と言われる魔術を、ユリアヌスは行わせた。 そしてそのとき、少年はセウェルスの到来と、ユリアヌスの失脚を見たと言われている。
§8Et Crispinus quidem, cum occurrisset praecursoribus Severi, Iulio Laeto auctore a Severo interemptus est.
そしてクリスピヌスは、セウェルスの先遣隊に遭遇した際、ユリウス・ラエトゥスの提案により、セウェルスによって殺害された。
deiecta sunt etiam consulta senatus.
元老院の決議の掲示板も引き倒された。
Iulianus convocato senatu quaesitisque sententiis, quid facto opus esset, certi nihil comperit a senatu, sed postea sponte sua gladiatores Capuae iussit armari per Lollianum Titianum, et Claudium Pompeianum e Tarracinensi ad participatum evocavit, quod et gener imperatoris fuisset et diu militibus praefuisset.
ユリアヌスは元老院を招集し、何をなすべきか意見を求めたが、元老院からは何の確実な答えも得られなかった。 しかしその後、彼は自らの判断で、ロリアヌス・ティティアヌスを通じてカプアの剣闘士たちに武装を命じ、また、タッラキナにいたクラウディウス・ポンペイアヌスを共同統治へと招き寄せた。 彼は(以前の)皇帝の娘婿であり、長年兵士たちを指揮していたからである。
sed hoc ille recusavit, senem se et debilem luminibus respondens.
しかし彼は、自分は老人であり眼も不自由であると答えて、これを拒絶した。
transierant et ex Umbria milites ad Severum, et praemiserat quidem litteras Severus, quibus iubebat interfectores Pertinacis servari.
ウンブリアからも兵士たちがセウェルスの側へと寝返っていた。 そしてセウェルスは、ペルティナクスの殺害犯たちを確保しておくよう命じる書簡をあらかじめ送っていた。
Brevi autem desertus est ab omnibus Iulianus et remansit in Palatio cum uno de praefectis suis Geniali et genero Repentino, actum est denique ut Iuliano senatus auctoritate abrogaretur imperium, et abrogatum est, appellatusque statim Severus imperator, cum fingeretur quod veneno se absumpsisset Iulianus.
しかし間もなく、ユリアヌスはすべての人から見捨てられ、近衛隊長の一人であるゲニアリス、および娘婿のレペンティヌスとともに宮殿に残された。 ついに、元老院の権威によってユリアヌスから帝位を剥奪することが決定され、実際に剥奪された。 そして、ユリアヌスが毒を飲んで自殺したという作り話がなされる中、セウェルスが直ちに皇帝と宣言された。
missi tamen a senatu, quorum cura per militem gregarium in Palatio idem Iulianus occisus est fidem Caesaris implorans, hoc est Severi.
それにもかかわらず、元老院から人々が派遣され、その手配によって、宮殿内で一人の一兵卒の手により、まさにそのユリアヌスは殺害された。 彼はカエサルの、すなわちセウェルスの保護を哀願しながら死んだ。
filiam suam potitus imperio dato patrimonio emancipaverat.
彼は帝位を得るとすぐに、私財を与えて娘を家父長権から解放していた。
quod ei cum Augustae nomine statim sublatum est.
その私財は、アウグスタの称号とともに、直ちに彼女から剥奪された。
corpus eius a Severo uxori Manliae Scantillae ac filiae ad sepulturam est redditum et in proavi monumenta translatum miliario quinto Via Labicana.
彼の遺体はセウェルスによって、埋葬のために妻マンリア・スカンティッラと娘に返還され、ラビカナ街道の5マイル地点にある曾祖父の墓所へと移された。
§9Obiecta sane sunt Iuliano haec: quod gulosus fuisset, quod aleator, quod armis gladiatoriis exercitus esset, eaque omnia senex fecerit, cum antea numquam adulescens his esset vitiis infamatus.
確かにユリアヌスに対しては次のような非難がなされた。 すなわち、彼が大食漢であり、博打打ちであり、剣闘士の武器で訓練していたこと、そしてこれらすべてを老齢になってから行い、若い頃には決してこれらの悪徳で悪名を馳せたことがなかったということである。
obiecta est etiam superbia, cum ille etiam in imperio fuisset humillimus, fuit autem contra humanissimus ad convivia, benignissimus ad subcriptiones, moderatissimus ad libertatem.
また、傲慢さも非難されたが、彼は帝位にあってもきわめて腰が低かった。 それどころか、彼は宴会においてはきわめて愛想がよく、嘆願書への署名においてはきわめて寛大であり、自由に対してはきわめて穏健であった。
Vixit annis quinquaginta sex mensibus quattuor, imperavit mensibus duobus diebus quinque, reprehensum in eo praecipue, quod eos, quos regere auctoritate sua debuerat, regendae rei publicae sibi praesules ipse fecisset.
彼は56年と4か月を生き、2か月と5日の間、統治した。 彼において特に非難されたのは、自らの権威をもって支配すべきであった者たちを、国家を統治するために自らの指導者として、自ら任じてしまったことである。

語釈・文法注

  1. 7quod cognomentum avi et proavi sibi Iulianus adsciverat — quod は前文の Iulianus suggessit「Adde et Severum」の発言内容(Severus という副名)を先行詞とする関係代名詞(中性単数)。cognomentum(副名)と同格的に結びついている。
  2. 7ea quae ad speculum dicunt fieri — ea が fecit の直接目的語(対格)であり、関係代名詞 quae は受動態不定詞 fieri の意味上の主語(対格)。dicunt は「人々が言うには」という意味の非人称表現で挿入されている。
  3. 8actum est denique ut Iuliano senatus auctoritate abrogaretur imperium — actum est ut は「(結果として)〜することになった、〜するよう取り計らわれた」という非人称表現。Iuliano は分離の与格(abrogaretur「奪われる」に係る)。
  4. 9reprehensum in eo praecipue, quod... — reprehensum [est] という受動態非人称表現(または主語 id の省略)。quod 節は、何が非難されたかの具体的な内容(〜という事実)を示す名詞節。

この箇所を引用する

ローマ皇帝群像, ディディウス・ユリアヌス §7-9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2331.phi009.humanitext-lat2:7-9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。