§23nam et quae diuersissimorum temporum sunt, cogi in unum annum, quibusdam etiam iteratis, iussit et Olympiae quoque praeter consuetudinem musicum agona commisit.
なぜなら、彼は極めて多様な時期の競技会を一つの年に集めるよう命じ、そのうちのいくつかについては繰り返し開催させ、さらにはオリンピアでも慣例に反して音楽競技を挙行したからである。
ac ne quid circa haec occupatum auocaret detineretue, cum praesentia eius urbicas res egere a liberto Helio admoneretur, rescripsit his uerbis:
"quamuis nunc tuum consilium sit et uotum celeriter reuerti me, tamen suadere et optare potius debes, ut Nerone dignus reuertar.
そして、これらのことに没頭している自分を、何事も引き戻したり留め置いたりしないようにと、解放奴隷のヘリウスから皇帝の臨席をローマの市政が求めていると警告されたとき、彼は次のような言葉で返答した。 「現在、あなたの勧めと願いは私が速やかに帰還することであるが、それよりも、私がネロにふさわしい者として帰還するよう、勧め、また祈るべきである」。
"
Cantante eo ne necessaria quidem causa excedere theatro licitum est.
彼が歌っている間は、いかにやむを得ない理由であっても劇場から退出することは許されなかった。
itaque et enixae quaedam in spectaculis dicuntur et multi taedio audiendi laudandique clausis oppidorum portis aut furtim desiluisse de muro aut morte simulata funere elati.
そのため、見世物の最中に出産した女性もいたと言われており、多くの者は聴くことや称賛することの退屈さから、町々の門が閉じられていたために、密かに壁から飛び降りたり、あるいは死んだふりをして葬儀として運び出されたりした。
quam autem trepide anxieque certauerit, quanta aduersariorum aemulatione, quo metu iudicum, uix credi potest.
しかし、彼がいかに怯え、また不安そうに競い合ったか、対戦相手たちとどれほどの対抗心を燃やし、審判たちをどれほど恐れていたかは、ほとんど信じがたいほどである。
aduersarios, quasi plane condicionis eiusdem, obseruare, captare, infamare secreto, nonnumquam ex occursu maledictis incessere ac, si qui arte praecellerent, conrumpere etiam solebat.
対戦相手たちを、まるで完全に自分と同等の身分であるかのように監視し、機嫌を伺い、陰で誹謗し、時には出くわしたときに向こうから罵声を浴びせ、もし技術において優れた者がいれば、買収することさえ常であった。
iudices autem prius quam inciperet reuerentissime adloquebatur,
"omnia se facienda fecisse, sed euentum in manu esse Fortunae;
一方、審判たちに対しては、競技を始める前にきわめて敬意を込めて語りかけ、「自分はなされるべきすべてのことをなしたが、結果は運命の手の中にある。
illos ut sapientis et doctos uiros fortuita debere excludere"
;
彼らのような賢明で教養ある人々は、不測の事態を排除すべきである」と言った。
atque, ut auderet hortantibus, aequiore animo recedebat, ac ne sic quidem sine sollicitudine, taciturnitatem pudoremque quorundam pro tristitia et malignitate arguens suspectosque sibi dicens in certando uero ita legi oboediebat, ut numquam excreare ausus sudorem quoque frontis brachio detergeret;
そして、審判たちが彼に勇気を持つよう促すと、彼はより穏やかな心で退出した。 しかし、それでも不安がないわけではなく、ある者たちの沈黙や謙遜を不機嫌や悪意のせいだとして非難し、疑わしい者たちだと口にしていた。 実際に競い合う際には、競技の規則を厳格に守り、決して痰を吐き出すような真似はせず、額の汗も腕で拭うほどであった。
§24atque etiam in tragico quodam actu, cum elapsum baculum cito resumpsisset, pauidus et metuens ne ob delictum certamine summoueretur, non aliter confirmatus est quam adiurante hypocrita non animaduersum id inter exultationes succlamationesque populi.
さらには、ある悲劇の演技中に、手から滑り落ちた杖を素早く拾い上げたものの、その過失によって競技から追放されるのではないかと怯え、恐れていたが、共演者が民衆の歓声と喝采の間でそのことは気づかれなかったと誓ったことでようやく安堵した。
uictorem autem se ipse pronuntiabat;
また、彼は自分自身を勝者と宣言していた。
qua de causa et praeconio ubique contendit.
そのため、触れ役の競技でも至る所で競い合った。
ac ne cuius alterius hieronicarum memoria aut uestigium extaret usquam, subuerti et unco trahi abicique in latrinas omnium statuas et imagines imperauit.
そして、他のいかなる神聖競技の勝者たちの記憶も痕跡もどこにも残らないようにと、彼らのすべての像や肖像を取り壊し、鉤で引きずって便所に投げ捨てるよう命じた。
aurigauit quoque plurifariam, Olympiis uero etiam decemiugem, quamuis id ipsum in rege Mithradate carmine quodam suo reprehendisset;
彼はまた多方面で戦車を駆り、オリンピアでは実に10頭立ての戦車を駆った。 ただし、これと同じことを彼は自作のある詩の中でミトリダテス王に対して非難していたのだが。
sed excussus curru ac rursus repositus, cum perdurare non posset, destitit ante decursum;
しかし、戦車から投げ落とされ、再び乗せられたものの、耐え続けることができずに完走前に断念した。
neque eo setius coronatus est.
それにもかかわらず、彼は冠を授けられた。
decedens deinde prouinciam uniuersam libertate donauit simulque iudices ciuitate Romana et pecunia grandi.
その後、そこを去るにあたって、属州全体に自由を、同時に審判たちにローマ市民権と巨額の金銭を授けた。
quae beneficia e medio stadio Isthmiorum die sua ipse uoce pronuntiauit.
これらの恩恵を、彼はイストミア競技会の日に、スタディオンの真ん中から自らの声で宣言した。
§25Reuersus e Graecia Neapolim, quod in ea primum artem protulerat, albis equis introiit disiecta parte muri, ut mos hieronicarum est;
ギリシアからネアポリスに帰還すると、そこが彼が最初に芸術を披露した場所であったため、神聖競技の勝者たちの習慣に従って、壁の一部を取り壊して白い馬に乗って入城した。
simili modo Antium, inde Albanum, inde Romam;
同様の方法でアンティウム、次いでアルバヌム、そしてローマに入った。
sed et Romam eo curru, quo Augustus olim triumphauerat, et in ueste purpurea distinctaque stellis aureis chlamyde coronamque capite gerens Olympiacam, dextra manu Pythiam, praeeunte pompa ceterarum cum titulis, ubi et quos quo cantionum quoue fabularum argumento uicisset;
しかし、ローマにはかつてアウグストゥスが凱旋式を行ったあの戦車に乗り、紫色の衣と金色の星がちりばめられたクラミュスを身にまとい、頭にはオリンピアの冠をいただき、右手にはピュティアの冠を携え、その前方には、どこで、誰に、どのような歌やどのような劇の筋書きで勝利したかを示す銘板を掲げた他の冠たちの行列を従えて入城した。
sequentibus currum ouantium ritu plausoribus, Augustianos militesque se triumphi eius clamitantibus.
戦車の後には、小凱旋式の儀礼に従って喝采を送る人々が従い、自分たちは「アウグスティアニ」であり彼の凱旋式の兵士たちであると叫び立てた。
dehinc diruto circi maximi arcu per Velabrum forumque Palatium et Apollinem petit.
それから、キルクス・マクシムスのアーチを取り壊して、ウェラブールムとフォルムを通り、パラティウムとアポロン神殿に向かった。
incedenti passim uictimae caesae sparso per uias identidem croco ingestaeque aues ac lemnisci et bellaria.
彼が進む至る所で犠牲獣が屠られ、通りにはサフランが繰り返し撒かれ、鳥やリボン、お菓子が投げ与えられた。
sacras coronas in cubiculis circum lectos posuit, item statuas suas citharoedico habitu, qua nota etiam nummum percussit ac post haec tantum afuit a remittendo laxandoque studio, ut conseruandae uocis gratia neque milites umquam, nisi absens aut alio uerba pronuntiante, appellaret neque quicquam serio iocoue egerit, nisi astante phonasco, qui moneret
"parceret arteriis ac sudarium ad os applicaret"
;
彼は神聖な冠を寝室のベッドの周りに飾り、またリラ弾きの姿をした自らの像を置き、その肖像を刻んだ貨幣も鋳造した。 そしてこれ以降、彼は練習の手を緩めたり和らげたりすることから程遠く、喉を守るために、兵士たちに対しては、自分が不在のときか、あるいは他の誰かが言葉を代弁するとき以外には決して話しかけず、また発声指導の専門家が傍らに立ち、「気管をいたわり、口にハンカチをあてるように」と忠告するとき以外には、真面目なことも冗談も何一つ行わなかった。
multisque uel amicitiam suam optulerit uel simultatem indixerit, prout quisque se magis parciusue laudasset.
そして、多くの者に対して、それぞれが自分をどれほど熱烈に、あるいは控えめに称賛したかに応じて、自らの友情を提供するか、あるいは敵意を宣告した。