§85.19Illud autem absurdum est, quod dicitur beatum quidem futurum vel sola virtute, non futurum autem perfecte beatum.
しかし、徳だけでも幸福にはなるだろうが、完全に幸福になるわけではない、と言われるのは不条理である。
Quod quemadmodum fieri possit, non reperio.
これがどのようにして起こり得るのか、私には分からない。
Beata enim vita bonum in se perfectum habet, inexsuperabile.
なぜなら、幸福な生はそれ自体のうちに、完全で、乗り越え不可能な善を含んでいるからである。
Quod si est, perfecte beata est.
もしそうであるなら、それは完全に幸福なのである。
Si deorum vita nihil habet maius aut melius, beata autem vita divina est; nihil habet, in quod amplius possit attolli.
もし神々の生がこれより大きくも良くもないものであり、かつ幸福な生が神聖なものであるなら、幸福な生はそれ以上高められ得るものを何も持たない。
§85.20Praeterea si beata vita nullius est indigens, omnis beata vita perfecta est eademque est et beata et beatissima.
さらに、もし幸福な生が何も必要としないなら、すべての幸福な生は完全であり、同じものが幸福であり、かつ最も幸福なのである。
Numquid dubitas, quin beata vita summum bonum sit? Ergo si summum bonum habet, summe beata est.
幸福な生が最高善であることに、何か疑いがあるだろうか。 したがって、もし幸福な生が最高善を持っているなら、それは最高に幸福なのである。
Quemadmodum summum bonum adiectionem non recipit (quid enim supra summum erit?), ita ne beata quidem vita, quae sine summo bono non est.
最高善が増加を受け入れないのと同様に(なぜなら最高の上には何があるというのか)、最高善なしにはあり得ない幸福な生もまた、増加を受け入れない。
Quod si aliquem magis beatum induxeris, induces et multo magis;
しかし、もし君が誰かより幸福な人を導入するなら、さらにはるかに幸福な人をも導入することになるだろう。
innumerabilia discrimina summi boni facies, cum summum bonum intellegam, quod supra se gradum non habet.
君は最高善に無数の段階を作ることになるが、私は最高善とはその上にいかなる段階も持たないものと理解している。
§85.21Si est aliquis minus beatus quam alius, sequitur, ut hic alterius vitam beatioris magis concupiscet quam suam.
もしある人が他の人よりも幸福ではないなら、この者はより幸福な他人の生を、自分自身の生よりも強く望むことになる。
Beatus autem nihil suae praefert.
しかし、幸福な人は自分の生よりも何かを優先することはない。
Utrumlibet ex his incredibile est: aut aliquid beato restare, quod esse quam quod est malit, aut id illum non malle, quod illo melius est.
これらのうちのどちらも信じがたいことである。 すなわち、幸福な人に、今の状態よりもそうでありたいと望むような何かが残されているということか、あるいは、自分にとってより良いものを彼が望まないということである。
Utique enim quo prudentior est, hoc magis se ad id, quod est optimum, extendet et id omni modo consequi cupiet.
なぜなら、人は賢ければ賢いほど、最も優れたものへと自らを向け、それをあらゆる方法で手に入れようと望むものだからである。
Quomodo autem beatus est, qui cupere etiamnunc potest, immo qui debet?
しかし、今なお望むことができる者、いやむしろ望まねばならない者が、どうして幸福でありえようか。
§85.22Dicam, quid sit, ex quo veniat hic error: nesciunt beatam vitam unam esse.
この誤りがどこから生じるのか、その理由を言おう。 彼らは幸福な生がただ一つであることを知らないのである。
In optimo illam statu ponit qualitas sua, non magnitudo.
幸福な生を最善の状態に置くのは、その性質であって、大きさではない。
Itaque in aequo est longa et brevis, diffusa et angustior, in multa loca multasque partes distributa et in unum coacta.
したがって、長いものも短いものも、広く行き渡ったものも狭められたものも、多くの場所や多くの部分に分散されたものも一つにまとめられたものも、等しいのである。
Qui illam numero aestimat et mensura et partibus, id illi, quod habet eximium, eripit.
幸福な生を数や尺度や部分によって評価する者は、それが持っている卓越した性質を奪い去ってしまう。
Quid autem est in beata vita eximium? Quod plena est.
では、幸福な生において卓越しているものとは何か。 それは、満ち足りているということである。
§85.23Finis, ut puto, edendi bibendique satietas est.
食べることも飲むことも、その限界は満腹であると私は考える。
Hic plus edit, ille minus;
この人はより多く食べ、あの人はより少なく食べる。
quid refert? Uterque iam satur est.
それが何だというのか。 どちらもすでに満ち足りているのだ。
Hic plus bibit, ille minus;
この人はより多く飲み、あの人はより少なく飲む。
quid refert? Uterque non sitit.
それが何だというのか。 どちらも渇いていないのだ。
Hic pluribus annis vixit, hic paucioribus;
この人はより多くの年数を生き、あの人はより少ない年数を生きた。
nihil interest, si tam illum multi anni beatum fecerunt quam hunc pauci.
多くの年数が彼を幸福にしたのと同様に、少ない年数がこの人を幸福にしたのであれば、何の相違もない。
Ille, quem tu minus beatum vocas, non est beatus;
君が「より少なく幸福だ」と呼ぶあの人は、幸福ではない。
non potest nomen inminui.
その名を縮小することはできないからである。
§85.24"Qui fortis est, sine timore est.
「勇敢な者は、恐れを知らない。
Qui sine timore est, sine tristitia est.
恐れを知らない者は、悲しみを知らない。
Qui sine tristitia est, beatus est.
悲しみを知らない者は、幸福である。
"Nostrorum haec interrogatio est.
」これは私たちの学派の推論である。
Adversus hanc sic respondere conantur: falsam nos rem et controversiosam pro confessa vindicare, eum, qui fortis est, sine timore esse.
これに対して彼らは次のように答えようとする。 すなわち、勇敢な者は恐れを知らないという、偽りで異論のある事柄を、私たちが認めた事実として主張している、と。
"Quid ergo?" inquit, "fortis inminentia mala non timebit? Istuc dementis alienatique, non fortis est.
「それでは何か」と彼は言う。 「勇敢な者は、差し迫った悪を恐れないというのか。 それは狂人や正気を失った者のことであって、勇敢な者のことではない。
Ille vero," inquit, "moderatissime timet, sed in totum extra metum non est. "
むしろ彼は、」と彼は言う。 「極めて適度に恐れるのであって、完全に恐れの外にいるわけではないのだ。 」