§42.1Iam tibi iste persuasit virum se bonum esse? Atqui vir bonus tam cito nec fieri potest nec intellegi.
あの男は、自分が善い人であると、もう君に信じ込ませたのか? しかし、善い人というのは、これほど急に出来上がることもなければ、理解されることもない。
Scis quem nunc virum bonum dicam? Huius secundae notae.
私が今、いかなる者を「善い人」と呼んでいるか知っているか? この第二級の者のことだ。
Nam ille alter fortasse tamquam phoenix semel anno quingentesimo nascitur.
というのも、もう一方のあの者は、おそらく不死鳥(フェニックス)のように、五百年に一度しか生まれないからだ。
Nec est mirum ex intervallo magna generari;
偉大なものが長い間隔を置いて生み出されるのは、驚くべきことではない。
mediocria et in turbam nascentia saepe fortuna producit, eximia vero ipsa raritate commendat.
平凡なものや群衆の中に生まれてくるものは、運命がしばしば作り出すが、卓越したものは、まさにその希少性によって、運命自らが推奨するのである。
§42.2Sed iste multum adhuc abest ab eo, quod profitetur.
しかし、あの男は、自分が公言している姿からは、未だに大きくかけ離れている。
Et si sciret, quid esset vir bonus, nondum esse se crederet, fortasse etiam fieri posse desperaret.
そして、もし彼が「善い人」とは何であるかを知っていたなら、自分がまだそうではないと信じたであろうし、おそらくそうなることができるということさえ絶望しただろう。
"At male existimat de malis.
「しかし、彼は悪人たちを非難している」と君は言うかもしれない。
"Hoc etiam mali faciunt, nec ulla maior poena nequitiae est quam quod sibi ac suis displicet.
このことは悪人たち自身も行っている。 そして、悪徳に対するこれ以上に大きな罰は、自分自身や自らの同類に不快感を抱くこと以外にはない。
" §42.3At odit eos, qui subita et magna potentia inpotenter utuntur.
「しかし、彼は突然手に入れた強大な権力を、無節制に行使する者たちを憎んでいる」と。
"Idem faciet, cum idem potuerit.
彼自身も、同じことができるようになったときには、同じことをするだろう。
Multorum, quia inbecilla sunt, latent vitia, non minus ausura, cum illis vires suae placuerint, quam illa, quae iam felicitas aperuit.
多くの者の悪徳は、それらが微力であるために隠れているが、自分の力が自ら気に入ったときには、すでに幸運が明らかにしたあの悪徳に劣らず、大胆なことを敢行しようとするだろう。
§42.4Instrumenta illis explicandae nequitiae desunt.
彼らには、悪徳を展開するための手段が欠けているのだ。
Sic tuto serpens etiam pestifera tractatur, dum riget frigore;
このようにして、有害な蛇であっても、寒さで凍えている間は安全に扱われる。
non desunt tunc illi venena, sed torpent.
その時、蛇に毒がないわけではなく、麻痺しているだけなのだ。
Multorum crudelitas et ambitio et luxuria, ut paria pessimis audeat, fortunae favore deficitur.
多くの者の残虐さや野心や贅沢は、最悪の者たちと同等のことを敢行しようとするものの、運命の恩恵を欠いている。
Eadem velle sic subinde cognosces: da posse, quantum volunt.
彼らが同じことを望んでいるということを、君は次のようにしてすぐに知るだろう。 彼らが望むだけの力を与えてみるがよい。
§42.5Meministi, cum quendam adfirmares esse in tua potestate, dixisse me volaticum esse ac levem et te non pedem eius tenere, sed pennam.
君がある男について、自分の思い通りになっていると主張したとき、私が、彼は移り気で軽薄であり、君が掴んでいるのは彼の足ではなく羽だ、と言ったのを覚えているか。
Mentitus sum? Pluma tenebatur, quam remisit et fugit.
私は嘘をついただろうか? 掴まれていたのは羽であり、彼はそれを残して逃げ去ったのだ。
Scis, quos postea tibi exhibuerit ludos, quam multa in caput suum casura temptaverit.
その後、彼が君にどのような茶番劇を見せたか、自らの頭の上に降りかかるような、いかに多くの危険な試みを重ねたか、君は知っている。
Non videbat se per aliorum pericula in suum ruere.
彼は、他者の危険を通じて自分自身の破滅へと突き進んでいることに気づいていなかった。
Non cogitabat, quam onerosa essent, quae petebat, etiam si supervacua non essent.
彼は、自分が求めているものが、たとえ余計なものではないにしても、いかに重荷となるものであるかを考えていなかった。
§42.6Hoc itaque in his, quae adfectamus, ad quae labore magno contendimus, inspicere debemus, aut nihil in illis commodi esse aut plus incommodi.
したがって、私たちが熱望し、多大な労力を払って手に入れようと努めるこれらのものにおいて、私たちは次のこと、すなわち、それらの中に何の便益もないか、あるいは不便なことの方が多いかのいずれかであることを見極めねばならない。
Quaedam supervacua sunt, quaedam tanti non sunt.
あるものは余計なものであり、あるものはそれほどの価値がない。
Sed hoc non pervidemus, et gratuita nobis videntur, quae carissime constant.
だが、私たちはこれを見抜くことができず、きわめて高い代償を要するものが、私たちにはただであるかのように思われるのだ。
§42.7Ex eo licet stupor noster appareat, quod ea sola putamus emi, pro quibus pecuniam solvimus, ea gratuita vocamus, pro quibus nos ipsos inpendimus.
私たちの愚かさは、次のことから明らかになり得る。 すなわち、私たちが、お金を支払うものだけが購入されると考え、自分自身を費やすものをただ(無料)と呼ぶことである。
Quae emere nollemus, si domus nobis nostra pro illis esset danda, si amoenum aliquod fructuosumve praedium, ad ea paratissimi sumus pervenire cum sollicitudine, cum periculo, cum iactura pudoris et libertatis et temporis;
もしそれらのために私たちの家や、何か心地よく実り豊かな地所を与えねばならないとすれば、私たちは購入したがらないであろうようなものを、私たちは、不安、危険、そして恥や自由や時間の喪失を伴ってでも、喜んで手に入れようとする。
adeo nihil est cuique se vilius.
誰もが、自分自身ほど安価なものはないと考えているほどである。
§42.8Idem itaque in omnibus consiliis rebusque faciamus, quod solemus facere, quotiens ad institorem alicuius mercis accessimus;
それゆえ、私たちはあらゆる決意や事柄において、何らかの商品の商人のところへ行くたびに行う習慣があるのと同じことを行おうではないか。
videamus, hoc quod concupiscimus, quanti deferatur.
私たちが熱望しているこれが、いくらで提示されているかを見極めよう。
Saepe maximum pretium est, pro quo nullum datur.
しばしば、何の代価も支払われないものが、最も高い代償となる。
Multa possum tibi ostendere, quae adquisita acceptaque libertatem nobis extorserint;
獲得され受け取られたことで、私たちから自由を奪い取ってしまった多くのものを、私は君に示すことができる。
nostri essemus, si ista nostra non essent.
もしそれらのものが私たちのものでなかったなら、私たちは自分自身のものであったろうに。
§42.9Haec ergo tecum ipse versa, non solum ubi de incremento agetur, sed etiam ubi de iactura.
それゆえ、これらのことを君自身、自分の心の中でよく考えよ。 利益が問題とされるときだけでなく、損失が問題とされるときにも。
"Hoc periturum est.
「これが失われようとしている」と。
"Nempe adventicium fuit;
言うまでもなく、それは外からやって来たものだったのだ。
tam facile sine isto vives quam vixisti.
君はそれなしでも、これまで生きてきたのと同じくらい容易に生きるだろう。
Si diu illud habuisti, perdis postquam satiatus es;
もし君がそれを長く所有していたなら、十分に満ち足りた後にそれを失うのだ。
si non diu, perdis antequam adsuescas.
もし長くなかったなら、それに慣れる前に失うのだ。
"Pecuniam minorem habebis.
「手元のお金が減るだろう」と。
" §42.10Nempe et molestiam.
言うまでもなく、煩わしさも減るのだ。
"Gratiam minorem.
「他者からの好意が減るだろう」と。
"Nempe et invidiam.
言うまでもなく、羨望も減るのだ。
Circumspice ista, quae nos agunt in insaniam, quae cum plurumis lacrimis amittimus;
私たちを狂気へと駆り立て、私たちが多くの涙を流しながら失うところの、それらのものを周りで見回してみよ。
scies non damnum in is molestum esse, sed opinionem damni.
それらにおいて苦痛なのは損失そのものではなく、損失という思い込みが苦痛なのであると君は知るだろう。
Nemo illa perisse sentit, sed cogitat.
誰もそれらが失われたと感じるのではなく、そう考えるのである。
Qui se habet, nihil perdidit.
自分自身を所有している者は、何も失ってはいない。
Sed quoto cuique habere se contigit? VALE.
だが、自分自身を所有することができた者が、どれほどいようか。 健やかであれ。