§124.17Quomodo ergo potest eorum videri perfecta natura, quibus usus perfecti temporis non est? Tempus enim tribus partibus constat, praeterito, praesente, venturo.
では、時間の完全な使用を持たない者たちの本性が、どうして完成されたものと見なされ得るだろうか。 というのも、時間は三つの部分、すなわち過去、現在、未来から成り立っているからである。
Animalibus tantum quod gravissimum est intra cursum datum, praesens.
動物たちには、その経過の中で最も重みのあるものである「現在」だけが与えられている。
Praeteriti rara memoria est nec umquam revocatur nisi praesentium occursu.
過去の記憶は稀であり、現在の事柄に出会うことによってでなければ、決して呼び起こされない。
§124.18Non potest ergo perfectae naturae bonum in inperfecta esse natura, aut si natura talis hoc habet, habent et sata.
したがって、完成された自然の善が、不完全な自然の中に存在することはあり得ない。 あるいは、もしそのような自然がこれを持っているなら、植物もまたそれを持っていることになる。
Nec illud nego, ad ea, quae videntur secundum naturam, magnos esse mutis animalibus impetus et concitatos, sed inordinatos ac turbidos.
また私は、自然にかなっていると見なされる事柄に対して、口のきけない動物たちが、大きく激しい衝動を持っていることを否定しない。 しかし、それは無秩序で混乱した衝動なのである。
Numquam autem inordinatum est bonum aut turbidum,
しかし、善が無秩序であったり混乱していたりすることは決してない。
§124.19"Quid ergo? "inquis, "muta animalia perturbate et indisposite moventur? "Dicerem illa perturbate et indisposite moveri, si natura illorum ordinem caperet;
「それでは何ですか」と君は尋ねる。 「口のきけない動物たちは混乱し、無秩序に動いているのですか。 」もし彼らの自然が秩序を受け入れ得るものであるなら、私は彼らが混乱し、無秩序に動いていると言ったであろう。
nunc moventur secundum naturam suam.
しかし実際には、彼らは自分たちの自然にかなって動いているのである。
Perturbatum enim id est, quod esse aliquando et non perturbatum potest;
というのも、混乱しているものとは、時には混乱していない状態でもあり得るもののことだからである。
sollicitum est, quod potest esse securum.
不安なものとは、平穏であり得るもののことである。
Nulli vitium est, nisi cui virtus potest esse;
徳が存在し得る者でなければ、誰にも悪徳は存在しない。
mutis animalibus talis ex natura sua motus est.
口のきけない動物たちにとっては、そのような動きが彼らの自然から生じているのである。
§124.20Sed ne te diu teneam, erit aliquod bonum in muto animali, erit aliqua virtus, erit aliquid perfectum, sed nec bonum absolute nec virtus nec perfectum.
しかし、君を長く引き留めないために要するに、口のきけない動物の中にも、何らかの善があり、何らかの徳があり、何らかの完成されたものがあるだろう。 しかし、それは絶対的な意味での善でも、徳でも、完成されたものでもない。
Haec enim rationalibus solis contingunt, quibus datum est scire quare, quatenus, quemadmodum.
というのも、これらは理性的な者たちだけに許されたことであり、彼らには、なぜ、どの程度、どのようにして(そうであるのか)を知ることが与えられているからである。
Ita bonum in nullo est, nisi in quo ratio.
このように、理性が存在する者の中でなければ、何ものの中にも善は存在しないのである。
§124.21Quo nunc pertineat ista disputatio quaeris, et quid animo tuo profutura sit? Dico: et exercet illum et acuit et utique aliquid acturum occupatione honesta tenet.
君は、この議論が今やどこに関連しているのか、そして君の精神にどのように役立つのかと尋ねる。 私は言う。 それは精神を鍛え、研ぎ澄まし、そして何よりも、何かを行おうとする精神を高尚な従事によって繋ぎ止めておくのだ。
Prodest autem etiam quo moratur ad prava properantes.
さらにそれは、邪悪な方向へと急ぐ者たちを引き留めるという点でも役に立つ。
Sed et illud dico: nullo modo prodesse possum magis, quam si tibi bonum tuum ostendo, si te a mutis animalibus separo, si cum deo pono.
しかし、私はこうも言う。 君に君自身の善を示し、君を口のきけない動物たちから引き離し、君を神と同列に置くこと以上に、私が君の役に立ち得る方法はほかにないのである。
§124.22Quid, inquam, vires corporis alis et exerces? Pecudibus istas maiores ferisque natura concessit.
なぜ、と私は言う、肉体の力を養い、鍛えるのか。 自然は、それらを家畜や野獣により大きく与えたのだ。
Quid excolis formam? Cum omnia feceris, a mutis animalibus decore vinceris.
なぜ容姿を磨くのか。 君が手を尽くしたとしても、美しさにおいて口のきけない動物たちに敗れるだろう。
Quid capillum ingenti diligentia comis? Cum illum vel effuderis more Parthorum vel Germanorum modo vinxeris vel, ut Scythae solent, sparseris, in quolibet equo densior iactabitur iuba, horrebit in leonum cervice formonsior.
なぜ髪を多大な入念さで整えるのか。 君がパルティア人の流儀で髪をなびかせようと、ゲルマン人の方法で結びつけようと、あるいはスキタイ人がするように散らそうと、どんな馬であってもより豊かなたてがみが揺れ、ライオンの首筋にはより美しい髪が逆立つだろう。
Cum te ad velocitatem paraveris, par lepusculo non eris.
君が速さに備えたとしても、小さなウサギにさえ及ばないだろう。
vis tu relictis, in quibus vinci te necesse est, dum in aliena niteris, ad bonum reverti tuum?
君は、他人の領域で努力する間、自分が敗れることが避けられない事柄を捨てて、君自身の善へと立ち返るつもりはないか。
§124.23Quod est hoc? Animus scilicet emendatus ac purus, aemulator dei, super humana se extollens, nihil extra se sui ponens.
この善とは何だろうか。 言うまでもなく、正され清められた精神、神を模範とする者、人間的な事柄を超えて自らを高め、自分に属するものを自分の外部に置かない精神のことである。
Rationale animal es.
君は理性的な動物である。
Quod ergo in te bonum est? Perfecta ratio.
では、君における善とは何か。 完成された理性である。
An tu ad suum finem hanc evocas, in quantum potest plurimum crescere? Tunc beatum esse te iudica, cum tibi ex ea gaudium omne nascetur, cum visis, quae homines eripiunt, optant, custodiunt, nihil inveneris, non dico quod malis, sed quod velis.
君は、この理性をその極限へと呼び出し、可能な限り最大限に成長させようとしているだろうか。 その理性から君にすべての喜びが生じるとき、そのとき初めて、自分が幸福であると判断せよ。 人々が奪い合い、望み、守っているものを見たときに、好ましいと思うものは言うに及ばず、欲しいと思うものさえ何一つ見出さないとき、そのときに。
§124.24Brevem tibi formulam dabo, qua te metiaris, qua perfectum esse iam sentias: tunc habebis tuum, cum intelleges infelicissimos esse felices.
君が自分自身を測り、自分がすでに完成されていると感じるための、短い基準を君に与えよう。 世間で幸福と呼ばれている人々が、極めて不幸であると理解するとき、そのとき君は自分自身のものを持つことになるだろう。
VALE.
つつがなく。