§9.41.1Fabio ob egregie perdomitam Etruriam continuatur consulatus, Decius collega datur.
ファビウスには、エトルリアを実に見事に征服した功により執政官職が継続され、デキウスが同僚として与えられた。
Ualerius praetor quartum creatus.
ウァレリウスが四度目の法務官に選出された。
§9.41.2consules partiti provincias: Etruria Decio, Samnium Fabio evenit.
執政官たちは任務地を分配した。 エトルリアはデキウスに、サムニウムはファビウスに割り当てられた。
Is profectus ad Nuceriam Alfaternam, §9.41.3cum pacem petentes, quod uti ea, cum daretur, noluissent, aspernatus esset, oppugnando ad deditionem subegit.
彼(ファビウス)はヌケリア・アルファテルナへ向けて出発し、彼らが和平を求めてきたとき、和平が与えられていたときにそれを利用することを拒んでいたため、彼らを拒絶し、包囲攻撃によって降伏へと追い込んだ。
§9.41.4cum Samnitibus acie dimicatum;
サムニウム人とは野戦で戦われた。
haud magno certamine hostes victi;
さほど大きくない闘争で敵は敗北した。
neque eius pugnae memoria tradita foret, ni Marsi eo primum proelio cum Romanis bellassent.
もしマルシ人がこの戦闘で初めてローマ人と戦ったのでなかったら、この戦いの記憶は語り継がれなかったであろう。
secuti Marsorum defectionem Paeligni eandem fortunam habuerunt.
マルシ人の離反に続いたパエリグニ人も同様の運命をたどった。
Decio quoque, §9.41.5alteri consuli, secunda belli fortuna erat.
デキウスにもまた、もう一方の執政官として、好ましい戦争の運命があった。
Tarquiniensem metu subegerat frumentum exercitui praebere atque indutias in quadraginta annos petere.
彼はタルクィニイの人々を恐怖によって屈服させ、軍に食糧を供給させ、四十年の休戦を求めさせた。
§9.41.6Volsiniensium castella aliquot vi cepit;
彼はウォルシニイ人のいくつかの砦を武力で占領した。
quaedam ex iis diruit, ne receptaculo hostibus essent;
その一部を、敵の避難所とならないように破壊した。
circumferendoque passim bello tantum terrorem sui fecit, ut nomen omne Etruscum foedus ab consule peteret.
そして、あちこちに戦争を広げることによって、自分に対する非常に大きな恐怖を抱かせたので、エトルリア人全体が執政官に同盟を求めた。
ac de eo quidem nihil impetratum; §9.41.7indutiae annuae datae.
しかし同盟については何も得られず、一年間の休戦が与えられた。
stipendium exercitu Romano ab hoste in eum annum pensum et binae tunicae in militem exactae;
ローマ軍への給与がその年の分として敵から支払われ、兵士一人につき二枚のチュニックが要求された。
ea merces indutiarum fuit.
これが休戦の代償であった。
§9.41.8tranquillas res iam in Etruscis turbavit repentina defectio, Umbrorum, gentis integrae a cladibus belli, nisi quod transitum exercitus ager senserat.
エトルリアにおける今や平穏な情勢を、ウンブリア人――戦争の惨禍を免れていた部族であったが、ただ彼らの領土が軍の通過を経験したことは例外であった――の突然の離反が混乱させた。
§9.41.9ii concitata omni iuventute sua et magna parte Etruscorum ad rebellionem conpulsa tantum exercitum fecerant, ut relicto post se in Etruria Decio ad oppugnandam inde Romam ituros, magnifice de se ac contemptim de Romanis loquentes, iactarent.
彼らはすべての若者を奮い立たせ、エトルリア人の大部分を反乱へと駆り立てて、非常に大きな軍勢を組織していたので、デキウスをエトルリアに自らの背後に残したまま、そこからローマを包囲攻撃するために進軍するつもりであると、自分たちのことを大言壮語しローマ人を軽蔑して語りながら、豪語していた。
§9.41.10quod inceptum eorum ubi ad Decium consulem perlatum est, ad urbem ex Etruria magnis itineribus pergit et in agro Pupiniensi ad famam intentus hostium consedit.
彼らのこの企てが執政官デキウスに伝えられると、彼はエトルリアから強行軍でローマ市へと向かい、プピニア領内に、敵の情報を注視しながら布陣した。
nec Romae spernebatur Umbrorum bellum, §9.41.11et ipsae minae metum fecerant expertis Gallica clade, quam intutam urbem incolerent.
ローマでもウンブリア人との戦争は軽視されず、その脅迫自体が、ガリア人の惨禍によって、自分たちがどれほど無防備な都市に住んでいるかを身に染みて知っている人々に恐怖を与えていた。
§9.41.12itaque legati ad Fabium consulem missi sunt, ut, si quid laxamenti a bello Samnitium esset, in Umbriam propere exercitum duceret.
そのため、使節が執政官ファビウスのもとに送られ、もしサムニウム人との戦争から少しでも緩みがあるならば、ウンブリアへ速やかに軍を率いていくようにと伝えた。
dicto paruit consul magnisque itineribus ad Mevaniam, §9.41.13ubi tum copiae Umbrorum erant, perrexit.
執政官は命令に従い、強行軍でメウアニアへと、当時そこにウンブリア人の軍勢がいたのであるが、進んだ。
§9.41.14repens adventus consulis, quem procul Umbria in Samnio bello alio occupatum crediderant, ita exterruit Vmbros, ut alii recedendum ad urbes munitas, quidam omittendum bellum censerent;
執政官の突然の到来――彼らは彼がウンブリアから遠く離れたサムニウムで別の戦争に没頭していると信じていたのだが――は、ウンブリア人たちを非常に怯えさせたので、ある者たちは要塞化された都市へ退却すべきだと考え、一部の者は戦争を放棄すべきだと主張した。
§9.41.15plaga una — Materinam ipsi appellant — non continuit modo ceteros in armis, sed confestim ad certamen egit.
ある地方――彼ら自身はマテリナと呼んでいるが――だけが、他の人々を武装させた状態にとどめただけでなく、ただちに戦闘へと駆り立てた。
castra vallantem Fabium adorti sunt.
彼らは宿営地の周囲に土塁を築いていたファビウスを攻撃した。
quos ubi effusos ruere in munimenta consul vidit, §9.41.16revocatos milites ab opere, prout loci natura tempusque patiebatur, ita instruxit;
彼らが無秩序に防壁へと突進してくるのを執政官が見たとき、兵士たちを作業から呼び戻し、土地の状況や時間が許す限りにおいて整列させた。
cohortatusque praedicatione vera qua in Tuscis, qua in Samnio partorum decorum exiguam appendicem Etrusci belli conficere iubet et vocis inpiae poenas expetere, qua se urbem Romanam oppugnaturos minati sint.
そして、トスカーナで、またサムニウムで勝ち取った栄誉を真実をもって称えることによって彼らを鼓舞し、エトルリア戦争のわずかな付随物を終わらせるよう、また自分たちがローマ市を包囲攻撃するだろうと脅した不敬な言葉に対する罰を求めるよう命じた。
§9.41.17haec tanta sunt alacritate militum audita, ut clamor sua sponte ortus loquentem interpellaverit ducem.
これらの言葉は、兵士たちの非常に大きな熱意をもって聞かれたので、自然発生的に湧き上がった勝鬨が、話している将軍の言葉を遮った。
ante imperium, ante concentum tubarum ac cornuum cursu effuso in hostem feruntur.
命令の前に、ラッパや角笛の合奏の前に、彼らは駆け足で一気になだれ込み、敵へと突進した。
§9.41.18non tamquam in viros aut armatos incurrunt;
まるで男たちや武装した者たちに対するかのようには突撃しなかった。
mirabilia dictu, signa primo eripi coepta signiferis, deinde ipsi signiferi trahi ad consulem, armatique milites ex acie in aciem transferri, et, sicubi est certamen, scutis magis quam gladiis geritur res;
驚くべきことに、まず軍旗が旗手たちから奪い取られ始め、次には旗手自身が執政官のもとへと引きずられ、武装した兵士たちが敵の戦列から味方の戦列へと連れてこられ、どこかで戦闘があるとしても、それは剣というよりはむしろ盾で行われた。
umbonibus incussaque ala sternuntur hostes.
敵は盾の突起と腕の打撃によってなぎ倒された。
§9.41.19plus capitur hominum quam caeditur, atque una vox ponere arma iubentium per totam fertur aciem.
殺される者よりも捕らえられる者の方が多く、武器を置くように命じる一つの声が戦列全体に伝わっていった。
§9.41.20itaque inter ipsum certamen facta deditio est a primis auctoribus belli.
それゆえ、戦闘そのものの最中に、戦争の最初の扇動者たちによって降伏がなされた。
postero insequentibusque diebus et ceteri Umbrorum populi deduntur;
翌日およびその後の数日間に、ウンブリアの他の民も降伏した。
Ocriculani sponsione in amicitiam accepti.
オクリクルムの人々は誓約によって友好関係に受け入れられた。