§8.2.1cum de postulatis Samnitium T. Aemilius praetor senatum consuluisset reddendumque iis foedus patres censuissent, praetor Samnitibus respondit:
プラエトル(法務官)のティトゥス・アエミリウスが、サムニウム人の要求について元老院に諮問し、元老院議員たちが彼らに同盟を復活させるべきだと決議したとき、プラエトルはサムニウム人に以下のように答えた。
§8.2.2nec, quo minus perpetua cum eis amicitia esset, per populum Romanum stetisse, nec contradici, quin, quoniam ipsos belli culpa sua contracti taedium ceperit, amicitia de integro reconcilietur;
彼らとの永続的な友好関係が維持されないのはローマ人民のせいではなく、また、自らの過ちによって招いた戦争への嫌気が彼ら自身に生じたからには、改めて友好関係を回復することに反対もしない。
§8.2.3quod ad Sidicinos attineat, nihil intercedi, quo minus Samniti populo pacis bellique liberum arbitrium sit.
シディキニ人に関する限り、サムニウム人民が平和と戦争の自由な決定権を持つことを妨げるものは何もない。
§8.2.4foedere icto cum domum revertissent, extemplo inde exercitus Romanus deductus annuo stipendio et trium mensum frumento accepto, quod pepigerat consul, ut tempus indutiis daret, quoad legati redissent.
同盟が結ばれて彼らが帰国したとき、ただちにローマ軍はそこから撤収したが、それは、使節たちが帰還するまでの休戦の猶予を与えるために執政官が約束させていた、一年分の俸給と三ヶ月分の糧食を受け取った上でのことであった。
Samnites copiis iisdem, §8.2.5quibus usi adversus Romanum bellum fuerant, contra Sidicinos profecti haud in dubia spe erant mature urbis hostium potiundae;
サムニウム人は、かつてローマ人に対する戦争で用いていたのと同じ軍勢をもってシディキニ人に対して進軍し、敵の都市を速やかに手に入れるという確固たる希望を抱いていた。
§8.2.6tum ab Sidicinis deditio prius ad Romanos coepta fieri est;
そのとき、シディキニ人による降伏が、まずローマ人に対して試みられた。
dein, postquam patres ut seram eam ultimaque tandem necessitate expressam aspernabantur, ad Latinos iam sua sponte in arma motos facta est.
その後、元老院議員たちがそれを、遅すぎ、ついに最後の必然性によって強要されたものとして拒絶したため、すでに自発的に武装していたラティウム人に対して降伏が行われた。
§8.2.7ne Campani quidem — adeo iniuriae Samnitium quam beneficii Romanorum memoria praesentior erat — his se armis abstinuere.
カンパニア人さえも――それほどまでに、サムニウム人から受けた不義の記憶の方が、ローマ人からの恩恵の記憶よりも鮮明であったのだ――この戦闘行為から身を引くことはなかった。
§8.2.8ex his tot populis unus ingens exercitus duce Latino fines Samnitium ingressus plus populationibus quam proeliis cladium fecit;
これらすべての民からなる一つの巨大な軍勢が、ラティウム人を指導者としてサムニウム人の領土に侵入し、戦闘によってよりも略奪によって、より多くの打撃を与えた。
et quamquam superiores certaminibus Latini erant, haud inviti, ne saepius dimicandum foret, agro hostium excessere.
そしてラティウム人は戦闘において優勢であったが、さらに何度も戦わねばならなくなるのを防ぐため、いやいやながらではなく、敵の領地から立ち去った。
§8.2.9id spatium Samnitibus datum est Romam legatos mittendi;
この猶予がサムニウム人にローマへ使節を送る時間を与えた。
qui cum adissent senatum, conquesti eadem se foederatos pati, quae hostes essent passi, precibus infimis petiere,
彼らが元老院に参じたとき、同盟者である自分たちが、敵であった者が被ったのと同様の苦しみを受けていると訴え、最も謙虚な嘆願をもって求めた。
§8.2.10ut satis ducerent Romani victoriam Samnitibus ex Campano Sidicinoque hoste eripuisse, ne vinci etiam se ab ignavissimis populis sinerent; §8.2.11Latinos Campanosque, si sub dicione populi Romani essent, pro imperio arcerent Samniti agro, sin imperium abnuerent, armis coercerent.
ローマ人は、カンパニアとシディキニの敵からサムニウム人を救い出して勝利を奪い取ったことで十分であるとみなし、自分たちが最も臆病な民によって打ち負かされることさえも許さないでほしい、もしラティウム人とカンパニア人がローマ人民の支配下にあるなら、支配権をもって彼らをサムニウムの領土から退けてほしい、もし支配を拒むなら、武力によって抑え込んでほしい、と。
§8.2.12adversus haec responsum anceps datum, quia fateri pigebat in potestate sua Latinos iam non esse timebantque, ne arcendo abalienarent:
これらに対して、曖昧な回答が与えられた。 なぜなら、ラティウム人がもはや自らの支配下にないことを認めるのを嫌がり、また、彼らを退けることで反目させることを恐れたからである。
§8.2.13Campanorum aliam condicionem esse, qui non foedere, sed per deditionem in fidem venissent;
カンパニア人の状況は別であり、彼らは同盟によってではなく、降伏によって保護のもとに入った。
itaque Campanos, seu velint seu nolint, quieturos;
したがってカンパニア人は、望むと望まざるとにかかわらず、静穏を保つだろう。
in foedere Latino nihil esse, quo bellare, cum quibus ipsi velint, prohibeantur.
ラティウム人との同盟には、彼らが自ら望む相手と交戦することを禁じる条項は一切ない、と。