§8.18.1foedus insequens annus seu intemperie caeli seu humana fraude fuit, M. Claudio Marcello C. Valerio consulibus.
続く年は、気候の不順によるものか、あるいは人間の悪だくみによるものか、不吉な年となった。 マルクス・クラウディウス・マルケッルスとガイウス・ウァレリウスが執政官のときであった。
§8.18.2Flaccum Potitumque varie in annalibus cognomen consulis invenio;
私は年代記の中に、執政官の家族名としてフラックスとポティトゥスという異なる記述を見出している。
ceterum in eo parvi refert, quid veri sit;
しかし、どちらが真実であるかは大して重要ではない。
illud pervelim — nec omnes auctores sunt — proditum falso esse, venenis absumptos, quorum mors infamem annum pestilentia fecerit;
私が強く望むのは――すべての著述家がそう伝えているわけではないが――彼らの死が疫病によってその年を悪名高くしたのであるが、彼らが毒によって殺されたという伝えが偽りであってほしいということである。
§8.18.3sicut proditur tamen res, ne cui auctorum fidem abrogaverim, exponenda est.
しかし、どの著述家の信憑性も否定しないために、この出来事について伝えられている通りに説明せねばならない。
§8.18.4cum primores civitatis similibus morbis eodemque ferme omnes eventu morerentur, ancilla quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem indicaturam se causam publicae pestis professa est, si ab eo fides sibi data esset, haud futurum noxae indicium.
国家の主だった人々が、似たような病気で、しかもほぼ全員が同じ結末で亡くなっていったとき、ある女奴隷が、上級按察官クィントゥス・ファビウス・マクシムスに対し、もし彼から自分に、密告が彼女の危害にならないという保証が与えられるなら、国家的な疫病の原因を告発すると申し出た。
§8.18.5Fabius confestim rem ad consules, consules ad senatum referunt, consensuque ordinis fides indici data.
ファビウスは直ちにこの件を執政官たちに伝え、執政官たちは元老院に報告した。 そして、その身分の合意によって、密告者に保証が与えられた。
§8.18.6tum patefactum muliebri fraude civitatem premi matronasque ea venena coquere et, si sequi extemplo velint, manifesto deprehendi posse.
そのとき、国家が女たちの悪だくみによって苦しめられていること、既婚女性たちがそれらの毒薬を煮出しており、もし直ちに付いてくるなら、現行犯で捕らえることができるということが明らかにされた。
§8.18.7secuti indicem et coquentis quasdam medicamenta et recondita alia invenerunt.
密告者に付いていくと、ある女たちが薬を煮出しているところ、また他の薬が隠されているのを発見した。
§8.18.8quibus in forum delatis et ad viginti matronis, apud quas deprehensa erant, per viatorem accitis, duae ex eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, cum ea medicamenta salubria esse contenderent, ab confutante indice bibere iussae, ut se falsum commentam arguerent, spatio ad conloquendum sumpto,
これらが広場へと運ばれ、それらが発見された家にいた20人ほどの既婚女性たちが役人によって呼び出された。 そのうちの二人、ともにパトリキの氏族出身であったコルネリアとセルギアが、それらの薬は体に良いものであると主張したとき、反論する密告者から、自分たちが偽りをでっち上げたことを証明するためにそれを飲むように命じられ、相談するための時間を求めた。
§8.18.9cum summoto populo in conspectu omnium rem ad ceteras rettulissent, haud abnuentibus et illis bibere, epoto medicamento suamet ipsae fraude omnes interierunt.
民衆が遠ざけられ、全員の目の前で彼女たちが他の者たちにこの件を相談したところ、彼女たちも飲むことを拒まなかったため、薬を飲み干し、全員が自らの悪だくみによって死んだ。
§8.18.10conprehensae extemplo earum comites magnum numerum matronarum indicaverunt;
直ちに逮捕された彼女たちの仲間たちは、非常に多くの既婚女性たちを告発した。
ex quibus ad centum septuaginta damnatae.
そのうち約170人が有罪判決を受けた。
§8.18.11neque de veneficiis ante eam diem Romae quaesitum est.
この日以前には、ローマにおいて毒殺に関する査問が行われたことはなかった。
§8.18.12prodigii ea res loco habita captisque magis mentibus quam consceleratis similis visa;
この出来事は不吉な前兆とみなされ、犯罪的な心というよりは狂気に囚われた心に似ているように見えた。
itaque memoria ex annalibus repetita in secessionibus quondam plebis clavum ab dictatore fixum alienatasque discordia mentes hominum eo piaculo conpotes sui fuisse, dictatorem clavi figendi causa creari placuit.
そのため、年代記から記憶が手繰り寄せられ、かつて平民の離脱の際に独裁官によって釘が打ち込まれ、不和によって乱された人々の心がその贖罪の儀式によって正気を取り戻したことが思い出され、釘を打ち込むために独裁官を指名することが決定された。
§8.18.13creatus Cn. Quinctilius magistrum equitum L. Valerium dixit, qui fixo clavo magistratu se abdicaverunt.
指名されたグナエウス・クィンクティリウスはルキウス・ウァレリウスを騎兵長官に任命し、釘が打ち込まれた後、彼らは官職を辞した。