§8.19.1creati consules L. Papirius Crassus iterum L. Plautius Venox.
執政官には、ルキウス・パピリウス・クラッススが2度目、そしてルキウス・プラウティウス・ウェノクスが選出された。
cuius principio anni legati ex Volscis Fabraterni et Lucani Romam venerunt orantes, ut in fidem reciperentur:
この年の初めに、ウォルスキ人のうちファブラテリア人から、またルカニア人からの使節がローマに到着し、保護の中に受け入れられるように懇願した。
§8.19.2si a Samnitium armis defensi essent, se sub imperio populi Romani fideliter atque oboedienter futuros.
もし彼らがサムニウム人の武力から守られるならば、ローマ人民の支配のもとで忠実かつ従順であり続けるだろうとのことだった。
§8.19.3missi tum ab senatu legati denuntiatumque Samnitibus, ut eorum populorum finibus vim abstinerent;
そこで元老院から使節が派遣され、サムニウム人に対して、それらの人々の領土から暴力を退けるよう通告された。
valuitque ea legatio, non tam quia pacem volebant Samnites, quam quia nondum parati erant ad bellum.
そして、この使節派遣は効を奏したが、それはサムニウム人が平和を望んでいたからというよりは、彼らがまだ戦争の準備ができていなかったからであった。
§8.19.4eodem anno Privernas bellum initum, cuius socii Fundani, dux etiam fuit Fundanus Vitruvius Vaccus, vir non domi solum sed etiam Romae clarus;
同じ年に、プリウェルヌムとの戦争が始まった。 その同盟者はフンダニ人であり、将軍もまたフンダニ人ウィトルウィウス・ワックスであった。 彼は自国だけでなくローマでも高名な人物であった。
aedes fuere in Palatio eius, qua Vacci prata diruto aedificio publicatoque solo appellata.
パラティウムの丘に彼の邸宅があったが、建物が取り壊されて土地が公有化された後、そこは「ワックスの草地」と呼ばれた。
§8.19.5aduersus hunc vastantem effuse Setinum Norbanumque et Coranum agrum L. Papirius profectus haud procul castris eius consedit.
セティア、ノルバ、コラの領土を縦横に荒らしまわっているこの者に対して、ルキウス・パピリウスが出発し、彼の陣営から遠くない場所に陣を敷いた。
§8.19.6Vitruvio nec, ut vallo se teneret adversus validiorem hostem, sana constare mens, nec, ut longius a castris dimicaret, animus suppetere;
ウィトルウィウスには、より強力な敵に対して土塁内に留まるべきとする健全な理性が保たれておらず、かといって、陣営からより遠く離れて戦うべきとする勇気も持ち合わせていなかった。
vix tota extra portam castrorum explicata acie, §8.19.7fugam magis retro quam proelium aut hostem spectante milite sine consilio, sine audacia depugnat.
陣営の門の外に戦列がようやく全て展開したかしないかのうちに、兵士たちは戦闘や敵よりもむしろ背後への退却に目を向けており、何の計画もなく、何の勇敢さもなく戦った。
§8.19.8ut et levi momento nec ambigue est victus, ita brevitate ipsa loci facilique receptu in tam propinqua castra haud aegre militem a multa caede est tutatus,
彼はわずかな衝撃であっさりと敗北したが、場所の狭さと、これほど近くにある陣営への退却の容易さによって、多大な虐殺から兵士たちを難なく守り抜いた。
§8.19.9nec fere quisquam in ipso certamine, pauci in turba fugae extremae, cum in castra ruerent, caesi;
実際の戦闘ではほとんど誰も、また退却の最後尾の混乱の中で彼らが陣営に雪崩れ込む際にも、少数の者しか殺されなかった。
primisque tenebris Privernum inde petitum agmine trepido, ut muris potius quam vallo sese tutarentur.
そして、最初の闇とともに、そこから狼狽した行軍でプリウェルヌムが目指された。 それは彼らが土塁よりもむしろ城壁によって自らを守るためであった。
a Priverno Plautius alter consul pervastatis passim agris praedaque abacta in agrum Fundanum exercitum inducit.
プリウェルヌムからもう一人の執政官プラウティウスは、あちこちの耕作地を荒らし尽くし、略奪品を運び去った後、フンダニ人の領土へと軍を進めた。
ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit;
彼が領土に入ると、フンダニ人の元老院が出迎えた。
§8.19.10negant se pro Vitruvio sectamque eius secutis precatum venisse, sed pro Fundano populo, quem extra culpam belli esse ipsum Vitruvium iudicasse, cum receptaculum fugae Privernum habuerit, non patriam Fundos.
彼らは、自分たちがウィトルウィウスや彼の派閥に付き従った者たちのために哀願しに来たのではなく、フンダニ人の人々のために来たのだと主張した。 その人々が戦争の罪を免れていることは、ウィトルウィウス自身が、逃亡の受け入れ先として、自らの故郷フンドゥスではなく、プリウェルヌムを選んだことによって判断したことである、と彼らは言った。
§8.19.11Priverni igitur hostes populi Romani quaerendos persequendosque esse, qui simul a Fundanis ac Romanis utriusque patriae inmemores defecerint;
したがって、ローマ人民の敵はプリウェルヌムにおいて捜索され、追撃されるべきである。 彼らはフンダニ人とローマ人の両方から、双方の祖国を忘れて反逆したのであるから。
Fundanis pacem esse et animos Romanos et gratam memoriam acceptae civitatis.
これに対し、フンダニ人には平和があり、ローマへの親愛の情があり、市民権を授かったことへの感謝の記憶がある、と。
§8.19.12orare se consulem, ut bellum ab innoxio populo abstineat;
彼らは執政官に対し、無実の民から戦争を退けてくれるよう懇願した。
agros, urbem, corpora ipsorum coniugumque ac liberorum suorum in potestate populi Romani esse futuraque.
自分たちの耕作地、都市、そして自分たち自身、妻、子供たちの身体はローマ人民の支配下にあり、今後もあり続けるだろうとした。
§8.19.13conlaudatis Fundanis consul litterisque Romam missis, in officio Fundanos esse, ad Privernum flexit iter.
執政官はフンダニ人たちを褒め称え、フンダニ人は義務を果たしているという書簡をローマに送った後、プリウェルヌムへと進路を転じた。
prius animadversum in eos, qui capita coniurationis fuerant, a consule scribit Claudius;
クラウディウスは、陰謀の首謀者たちに対して執政官によってあらかじめ処罰が下された、と書いている。
§8.19.14ad trecentos quinquaginta ex coniuratis vinctos Romam missos eamque deditionem ab senatu non acceptam, quod egentium atque humilium poena defungi velle Fundanum populum censuerint.
陰謀者のうち約350人が縛られてローマに送られたが、その降伏は元老院によって受け入れられなかった。 なぜなら元老院は、フンダニ人の人々が困窮した卑しい者たちの処罰だけで自らの責任を免れようとしていると判断したからである。