§6.42.1oratio Appi ad id modo valuit, ut tempus rogationum iubendarum proferretur.
アッピウスの演説は、法案可決の時期が延期されるという効果を持つにとどまった。
§6.42.2refecti decumum iidem tribuni Sextius et Licinius de decemviris sacrorum ex parte de plebe creandis legem pertulere.
同じ護民官であるセクスティウスとリキニウスが10回目の再選を果たし、神事十人委員会を一部平民から選出することに関する法律を可決させた。
creati quinque patrum, quinque plebis; graduque eo iam via facta ad consulatum videbatur.
貴族から5人、平民から5人が選出され、この段階によって、すでに執政官職への道が開かれたように思われた。
§6.42.3hac victoria contenta plebes cessit patribus, ut in praesentia consulum mentione omissa tribuni militum crearentur.
この勝利に満足した平民は貴族に譲歩し、当面は執政官への言及を省いて、軍事執政官が選出されることになった。
creati A. et M. Cornelii iterum, M. Geganius, P. Manlius, L. Veturius, P. Valerius sextum.
アウルスとマルクスのコルネリウス(二度目)、マルクス・ゲガニウス、プブリウス・マンリウス、ルキウス・ウェトゥリウス、プブリウス・ウァレリウス(六度目)が選出された。
§6.42.4cum praeter Velitrarum obsidiouem, tardi magis rem exitus quam dubii, quietae externae res Romanis essent, fama repens belli Gallici allata perpulit civitatem, ut M. Furius dictator quintum diceretur.
ウェリトラエの包囲戦(結果が不確実というよりは決着が遅いだけであったが)を除いては、ローマ人にとって対外的な情勢が平穏であったときに、突如もたらされたガリア人との戦争の噂が国家を動かし、マルクス・フリウスが五度目の独裁官に指名されるに至った。
is T. Quinctium Poenum magistrum equitum dixit.
彼はティトゥス・クィンクティウス・ポエヌスを騎兵長官に指名した。
§6.42.5bellatum cum Gallis eo anno circa Anienem flumen auctor est Claudius inclitamque in ponte pugnam, qua T. Manlius Gallum, cum quo provocatus manus conseruit, in conspectu duorum exercituum caesum torque spoliavit, tum pugnatam.
クラウディウスの伝えるところによれば、その年、アニオ川付近でガリア人との戦争が行われ、ティトゥス・マンリウスが挑戦を受けて手合わせしたガリア人を、両軍の目の前で討ち取り、その首飾りを奪ったという、あの橋の上の有名な戦闘もそのときに行われた。
§6.42.6pluribus auctoribus magis adducor, ut credam decem haud minus post annos ea acta, hoc autem anno in Albano agro cum Gallis dictatore M. Furio signa conlata.
私は、それらの出来事は少なくとも10年後に起こったと信じる方に、より多くの著述家たちによって傾いている。 しかし、この年には、独裁官マルクス・フリウスのもとで、アルバの地でガリア人と戦火が交えられた。
nec dubia nec difficilis Romanis, §6.42.7quamquam ingentem Galli terrorem memoria pristinae cladis attulerant, victoria fuit.
ローマ人にとって疑いようもなく、また困難でもなく、ガリア人はかつての破滅の記憶によって多大な恐怖をもたらしていたものの、勝利はローマ人のものであった。
multa milia barbarorum in acie, multa captis castris caesa;
戦闘において数千の野蛮人が討たれ、陣営が奪取された際にも多くが討たれた。
§6.42.8palati alii Apuliam maxime petentes cum fuga se longinqua, tum quod passim eos simul pavor errorque distulerant, ab hoste tutati sunt.
敗走し、主にプーリアを目指した他の者たちは、遠方への逃走と、恐怖と混乱が同時に彼らを至る所に散り散りにしたことによって、敵から身を守った。
dictatori consensu patrum plebisque triumphus decretus.
貴族と平民の合意によって、独裁官に凱旋式が議決された。
§6.42.9uixdum perfunctum eum bello atrocior domi seditio excepit;
彼が戦争を終えるやいなや、国内ではより激しい暴動が彼を待ち受けていた。
et per ingentia certamina dictator senatusque victus, ut rogationes tribuniciae acciperentur;
そして激しい闘争を経て、独裁官と元老院は護民官の法案を受け入れるよう屈服させられた。
et comitia consulum adversa nobilitate habita, quibus L. Sextius de plebe primus consul factus.
そして貴族の反対を押し切って執政官選挙が行われ、そこで平民出身で最初の執政官としてルキウス・セクスティウスが選出された。
§6.42.10et ne is quidem finis certaminum fuit.
そしてそれさえも闘争の終わりではなかった。
quia patricii se auctores futuros negabant, §6.42.11prope secessionem plebis res terribilesque alias minas civilium certaminum venit, cum tandem per dictatorem condicionibus sedatae discordiae sunt concessumque ab nobilitate plebi de consule plebeio, a plebe nobilitati de praetore uno, qui ius in urbe diceret, ex patribus creando.
貴族たちが承認を与えることを拒んだため、事態は平民の離脱寸前にまで至り、市民間の闘争という恐るべき他の脅威も生じたが、ついに独裁官を介して、諸条件のもとで不和が沈静化された。 貴族から平民に対しては平民出身の執政官の件が譲歩され、平民から貴族に対しては、市内で法を司る一人の法務官を貴族から選出する件が譲歩された。
§6.42.12ita ab diutina ira tandem in concordiam redactis ordinibus cum dignam eam rem senatus censeret esse, meritoque id, si quando umquam alias, deum inmortalium fore, ut ludi maximi fierent et dies unus ad triduum adiceretur, §6.42.13recusantibus id munus aedilibus plebis, conclamatum a patriciis est iuvenibus se id honoris deum inmortalium causa libenter facturos, ut aediles fierent.
こうして、長きにわたる怒りからついに身分同士が調和へと戻され、元老院はこの出来事がそれに値するものであると判断し、また、かつてないほどにそれが不滅の神々にふさわしいこととして、大競技会が開催され、3日間にさらに1日が追加されることになると判断したとき、平民の按察官たちがその任務を拒否したため、貴族の青年たちから、不滅の神々のために喜んでその名誉ある務めを引き受け、自分たちが按察官になるという声が一斉に上がった。
§6.42.14quibus cum ab universis gratiae actae essent, factum senatus consultum, ut duoviros aediles ex patribus dictator populum rogaret, patres auctores omnibus eius anni comitiis fierent.
彼ら全員に対して感謝が捧げられたとき、元老院決議がなされた。 それは、独裁官が貴族から二人の按察官を選出するよう民衆に提案し、貴族はその年のすべての選挙に対して承認を与えるというものであった。