Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.25.1-45.25.13

カトの弁護と元老院の対ロドス決議

1751 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カトの弁護もあり、元老院はロドスと戦争を行わないが同盟も結ばないという決定を下す。ロドス側はこれに安堵して同盟交渉を試みる一方、周辺の反乱勢力を軍事的に鎮圧する。

§45.25.1secundum talem orationem universi rursus prociderunt supplices ramosque oleae iactantes;
このような演説に続いて、全員が再び嘆願者としてひれ伏し、オリーブの枝を振りかざした。
tandem excitati curia excesserunt.
ついに立ち上がるように促され、彼らは議事堂から退出した。
tunc sententiae interrogari coeptae.
それから、意見が求められ始めた。
§45.25.2infestissimi Rhodiis erant, qui consules praetoresve aut legati gesserant in Macedonia bellum.
ロドス人に対して最も敵対的だったのは、マケドニアで執政官、法務官、あるいは使節として戦争を遂行した人々であった。
plurimum causam eorum adiuvit M. Porcius Cato, qui, asper ingenio, tum lenem mitemque senatorem egit.
彼らの立場を最も助けたのは、マルクス・ポルキウス・カトであり、彼は生まれつき気性が激しかったが、この時は寛大で穏やかな元老院議員として振る舞った。
§45.25.3non inseram simulacrum veri copiose, quae dixerit, referendo: ipsius oratio scripta extat, Originum quinto libro inclusa.
私は、彼が語ったことを長々と再現することで、真実の模倣品を挿入することはしない。 彼自身の演説が書き残されて現存しており、それは『起源論』の第5巻に収められている。
§45.25.4Rhodiis responsum ita redditum est, ut nec hostes fierent nec socii permanerent.
ロドス人に対して、敵とはならないが、同盟国としても留まらないという形で回答が与えられた。
Philocrates et Astymedes principes legationis erant.
フィロクラテスとアスティメデスが使節団の代表であった。
§45.25.5partim cum Philocrate renuntiare Rhodum legationem placuit, partim cum Astymede Romae subsistere, qui, quae agerentur, scirent certioresque suos facerent.
使節団の一部はフィロクラテスとともにロドスへ報告に帰ることに決め、一部はアスティメデスとともにローマに留まり、そこで何が行われているかを知り、自国の人々に知らせることにした。
§45.25.6in praesentia deducere ante certam diem ex Lycia Cariaque iusserunt praefectos.
当面の間、ローマ側はロドス人が指定された期日までにリキアとカリアから長官たちを撤退させるよう命じた。
haec Rhodum nuntiata, quae per se tristia fuissent, quia maioris mali levatus erat timor, cum bellum timuissent, in gaudium verterunt.
この知らせがロドスに届くと、それ自体は悲しむべきことであったが、戦争を恐れていた彼らににとって、より大きな破滅の恐怖が除かれたため、喜びへと変わった。
§45.25.7itaque extemplo coronam viginti milium aureorum decreverunt; Theodotum, praefectum classis, in eam legationem miserunt.
そのため、直ちに2万アウレウスに相当する金冠を贈ることを決定し、艦隊長官のテオドトスをその使節として派遣した。
societatem ab Romanis ita volebant peti, ut nullum de ea re scitum populi fieret aut litteris mandaretur, quod, nisi impetrarent, maior a repulsa ignominia esset.
彼らはローマ人との同盟を、その件についての民衆決議がなされたり文書に記録されたりしないような形で求めることを望んだ。 なぜなら、もし拒絶された場合、不採用による不名誉がより大きくなるからであった。
§45.25.8praefecti classis id unius erat ius, ut agere de ea re sine rogatione ulla perlata posset nam ita per tot annos in amicitia fuerant,
それというのも、何らの提案が採択されることなしにその件について交渉できる権限は、艦隊長官一人にのみあったからである。 実際、彼らは長年にわたり、次のような理由から友好関係を維持してきた。
§45.25.9ut sociali foedere se cum Romanis non inligarent, ob nullam aliam causam, quam ne spem regibus absciderent auxilii sui, si quid opus esset, neu sibi ipsis fructus ex benignitate et fortuna eorum percipiendi.
すなわち、必要が生じた場合に王たちに対して自分たちの援助の希望を断たず、また自分たち自身が王たちの好意や幸運から利益を得る機会を失わないようにという、ただそれだけの理由から、ローマ人との同盟条約に自らを縛り付けないようにしていたのである。
§45.25.10tunc utique petenda societas videbatur, non quae tutiores eos ab aliis faceret — nec enim timebant quemquam praeter Romanos —, sed quae ipsis Romanis minus suspectos.
しかし今や、同盟を求めることは絶対に必要であると思われたが、それは他国から自分たちをより安全にするためではなく(彼らはローマ人以外の誰も恐れていなかったからである)、ローマ人自身から見て自分たちが疑わしくなくなるためであった。
§45.25.11sub idem fere tempus et Caunii descivere ab iis, et Mylassenses Euromensium oppida occuparunt.
ほぼ同じ頃、カウノス人たちも彼らから離反し、ミラサ人たちはエウロモス人の町々を占領した。
§45.25.12non ita fracti animi civitatis erant, ut non sentirent, si Lycia et Caria ademptae ab Romanis forent, cetera aut se ipsa per defectionem liberarent aut a finitumis occuparentur, includi se insulae parvae et sterilis agri litoribus, quae nequaquam alere tantae urbis populum posset.
しかし、もしリキアとカリアがローマ人によって奪われるならば、残りの土地も離反によって自らを解放するか、あるいは隣国によって占領され、自分たちは、これほど大いなる都市の人口を到底養うことのできない、小さく不毛な土地の島という海岸線に閉じ込められることになるのだということを、ロドス国家が気づかないほど、その精神が挫けていたわけではなかった。
§45.25.13missa igitur iuventute propere et Caunios, quamquam Cibyratarum asciverant auxilia, coegerunt imperio parere;
そこで、急ぎ若者たちを派遣して、キビュラ人からの援軍を招き入れていたにもかかわらず、カウノス人たちを降伏させて支配に従わせた。
et Mylassensis Alabandensisque, qui Euromensium provinciam ademptum et ipsi coniuncto exercitu venerant, circa Orthosiam acie vicerunt.
さらに、エウロモス人の地方を奪おうと、自らも連合軍を率いてやって来ていたミラサ人とアラバンダ人を、オルトシアの近郊の戦闘で破った。

語釈・文法注

  1. 45.25.2senatorem egit — 自動詞 egit は「演じる」「振る舞う」の意味。名詞 senatorem(対格)を伴い、「(寛大で穏やかな)元老院議員としての役割を演じた、そのように振る舞った」という比喩的な表現になっている。
  2. 45.25.5partim cum Philocrate renuntiare... partim cum Astymede Romae subsistere — 対句構造。非人称表現 placuit(決定された)の主語となる不定詞句として、renuntiare(報告に戻ること)と subsistere(留まること)が並列されている。Rhodum は方向を示す地名対格で前置詞を伴わない。
  3. 45.25.6haec Rhodum nuntiata... in gaudium verterunt — 主語は中性複数名詞的に扱われている分詞句 haec nuntiata(これらの報告されたこと)。動詞 verterunt はここでは自動詞(あるいは再帰的)に「(喜びへと)変わった、転じた」の意味で用いられている。
  4. 45.25.9neu sibi ipsis fructus ex benignitate et fortuna eorum percipiendi — percipiendi は属格の動名詞(または動形容詞)。前の節の ne spem... absciderent に呼応し、absciderent(〜を絶つ)の目的語として spem(希望)あるいは [facultatem](機会)が省略されていると解釈される。「(王たちの善意から)利益を収穫する[機会/希望を絶つ]ことのないように」となる。
  5. 45.25.12ut non sentirent... includi se — 結果節(ut non sentirent)の中にある sentirent(気づく)の目的語として、対格不定詞句(se... includi)が機能している。その間に「もしリキアとカリアが奪われるなら…」という条件節と、それに続く従属節(cetera... liberarent aut... occuparentur)が挿入され、全体として複雑な入れ子構造を作っている。
  6. 45.25.13ademptum — 動詞 adimo(奪う)の対格スピーヌム(supine in -um)であり、移動を表す動詞 venerant(やって来た)とともに用いられて目的(〜を奪うために)を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.25.1-45.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.25.1-45.25.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。