Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §43.8.1-43.8.10

ルクレティウスの告発と有罪判決

1665 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウス・ルクレティウスが元老院に召喚されて護民官に告発され、元老院はカルキスの同盟者たちへの救済を約束し、最終的にルクレティウスは民会で有罪とされ罰金を科される。

§43.8.1accersere in senatum Lucretium placuit, ut disceptaret coram purgaretque sese.
元老院にルクレティウスを召喚し、彼が面前で弁明し、自らを弁護することが決定された。
§43.8.2ceterum multo plura praesens audivit, quam in absentem iacta erant; et graviores potentioresque accessere accusatores duo tribuni plebis, M’. Iuventius Talna et Cn. Aufidius.
しかしながら、本人が出席した席で彼が耳にしたことは、彼が不在の間に投げかけられていた非難よりはるかに多く、また、より重みがあり影響力のある告発者として、二人の護民官、マニウス・ユウェンティウス・タルナとグナエウス・アウフィディウスが加わった。
§43.8.3ii non in senatu modo eum lacerarunt, sed in contionem etiam pertracto multis obiectis probris diem dixerunt.
彼らは元老院において彼を非難しただけでなく、市民集会にさえ彼を引きずり出し、多くの不名誉な告発を浴びせた上で、裁判の日を告げた。
§43.8.4senatus iussu Chalcidensibus Q. Maenius praetor respondit, quae bene meritos sese et ante et in eo bello, quod geratur, de populo Romano dicant, ea et scire vera eos referre senatum et perinde ac debeant grata esse.
元老院の命令により、法務官クィントゥス・マエニウスがカルキス人たちに次のように回答した。 彼らが、以前にも、また現在行われているこの戦争においても、ローマ民衆に対してよく尽くしたと述べていること、それらについて元老院は、彼らが真実を報告していると知っており、かつそれらは当然そうあるべきであるように感謝すべきものである、と。
§43.8.5quae facta a C. Lucretio fierique ab L. Hortensio praetoribus Romanis querantur, ea neque facta neque fieri voluntate senatus quem non posse existimare, qui sciat bellum Persei et ante Philippo, patri eius, intulisse populum.
ローマの法務官たちであるガイウス・ルクレティウスによってなされ、ルキウス・ホルテンシウスによってなされつつあると彼らが苦情を申し立てていること、それらは元老院の意志によってなされたのでも、なされつつあるのでもない。
§43.8.6Romanum pro libertate Graeciae, non ut ea a magistratibus suis socii atque amici paterentur?
ローマ民衆がギリシアの自由のために、ペルセウスに対して、またその前にはその父フィリッポスに対して戦争を仕掛けたのであり、同盟者や友邦たちが、ローマの政務官たちからそのような扱いを被るためではないということを知っている者であれば、誰がそれを考えられないであろうか、と。
§43.8.7litteras se ad L. Hortensium praetorem daturos esse, quae Chalcidenses querantur acta, ea senatui non placere; si qui in servitutem liberi venissent, ut eos conquirendos primo quoque tempore restituendosque in libertatem curaret; sociorum navalium neminem praeter magistros, in hospitia deduci aequum censere.
自分たちは法務官ルキウス・ホルテンシウスに書簡を送るつもりであり、その中で、カルキス人たちが苦情を申し立てている行いは元老院の意に沿わないものであること、もし自由な身の者で奴隷に落とされた者がいるならば、彼らをできるだけ速やかに捜索し、自由の身分に復帰させるよう取り計らうべきこと、また、水兵については船長たちを除いて、誰も民家に宿らせるべきではないと当然のこととして判断していることを伝える、と。
§43.8.8haec Hortensio iussu senatus scripta.
これらのことが元老院の命令によりホルテンシウスに書き送られた。
munera binum milium aeris legatis missa et vehicula Micythioni publice locata, quae eum Brundisium commode perveherent.
使節たちにはそれぞれ二千アスの贈り物が送られ、ミキュティオンには、彼をブルンディシウムまで快適に送り届けるための乗り物が公費で手配された。
§43.8.9C. Lucretium, ubi dies, quae dicta erat, venit, tribuni ad populum accusarunt multamque deciens centum milium aeris dixerunt.
指定されていた日が来ると、護民官たちは民衆の前でガイウス・ルクレティウスを告発し、百万アスの罰金を科した。
§43.8.10comitiis habitis omnes quinque et triginta tribus eum condemnarunt.
民会が開催され、全三十五のトリブスが彼に有罪を宣告した。

語釈・文法注

  1. 43.8.1placuit — 非人称動詞として用いられており、主語は `accersere...` という不定詞句である。「〜することが(元老院の決定として)決定された」の意味を表す。
  2. 43.8.4quae bene meritos sese... dicant, ea et scire vera eos referre senatum — 間接話法における多重の従属関係。`quae` 節は `dicant` が支配し、その中の `sese bene meritos [esse]` は対格不定詞。続く `ea` は `quae` 節の先行詞(中性複数対格、`merita` を修飾)。`scire` の主語は `senatum` であり、その目的語として `eos referre`(彼らが報告していること)と述語形容詞 `vera`(真実であること)が対格不定詞構造を成している。
  3. 43.8.5quem non posse existimare, qui sciat... — 間接話法(マエニウスの回答)の中に現れた修辞的疑問文。直接話法における `quis non potest existimare?`(誰が考えられないだろうか)が、間接話法のルールに従って対格 `quem` と不定詞 `posse` の形になっている。`qui` 節は条件(「〜を知っているような者であれば」)を表すため、接続法 `sciat` を取る。
  4. 43.8.5bellum Persei et ante Philippo, patri eius, intulisse — 非対称的な配分構文。`bellum inferre`(戦争を仕掛ける)において、ペルセウスに対しては属格 `Persei`(ペルセウスの戦争 = ペルセウスに対する戦争)として `bellum` を修飾し、フィリッポスに対しては直接 `intulisse` に係る与格 `Philippo` が用いられている。
  5. 43.8.7si qui in servitutem liberi venissent, ut eos conquirendos... curaret — 使役・義務のニュアンスを持つ `curaret` + 動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)の構文。「彼らが捜索され、復帰されるよう取り計らう」(=自ら捜索して復帰させる)という命令の内容を表す。
  6. 43.8.8binum milium aeris — `binum` は分配数詞 `bini`(二つずつ)の古風な属格複数形(`binorum` の代わり)。「(使節一人一人につき)それぞれ二千アスの(属格)」という意味を表す。
  7. 43.8.9multamque deciens centum milium aeris dixerunt — `multam dicere` は「罰金を科す」という法的な慣用表現。`deciens centum milia` は「10回 10万」すなわち「100万」を表すラテン語の標準的な大数表現であり、`aeris`(アスの、銅貨の)がその単位を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §43.8.1-43.8.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:43.8.1-43.8.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。