Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §43.4.1-43.4.13

ギリシア諸都市への暴挙の糾弾とアブデラ救援

1661 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

法務官によるスペイン等での寛大な処置が評価される一方、ギリシアでのルクレティウスやホルテンシウスによる残酷な戦争行為が元老院で非難され、アブデラの人々を救援するための使節が派遣される。

§43.4.1* tis tantum extitit * pavorem ingressi castra, ostentantes capita, fecerunt, ut, si admotus extemplo exercitus foret, capi castra potuerint.
*...だけが現れたが*、陣営に入り、首を掲げた者たちが非常に大きな恐怖を引き起こしたため、もし軍隊が直ちに動かされていたなら、陣営を占領することができただろうに。
§43.4.2tum quoque fuga ingens facta est;
その時もまた、大規模な逃亡が起こった。
et erant, qui legatos mittendos ad pacem precibus petendam censerent;
そして、懇願によって和平を求めるために使節を送るべきだと考える者たちもいた。
civitatesque conplures eo nuntio audito in deditionem venerunt.
また、多くの都市がその知らせを聞いて降伏した。
§43.4.3quibus purgantibus sese culpamque in duorum amentiam conferentibus, qui se ultro ad poenam ipsi obtulissent, cum veniam dedisset praetor, §43.4.4profectus extemplo ad alias civitates omnibus imperata facientibus quieto exercitu pacatum agrum, qui paulo ante ingenti tumultu arserat, peragravit.
彼らが自らを弁明し、罪を二人の狂気のせいにし(その二人自身は自ら進んで処罰に身を捧げていたのであるが)、法務官が彼らに赦しを与えたとき、直ちに他の都市へと出発し、すべての者が命令に従う中、平穏な軍隊とともに、少し前には巨大な騒乱で燃え上がっていた、平定された土地を巡回した。
§43.4.5haec lenitas praetoris, qua sine sanguine ferocissimam gentem domuerat, eo gratior plebi patribusque fuit, quo crudelius avariusque in Graecia bellatum et ab consule Licinio et ab Lucretio praetore erat.
この法務官の寛大さ、それによって彼が血を流すことなく最も獰猛な部族を服従させたのであるが、それは平民にとっても元老院議員にとっても、ギリシアにおいて執政官リキニウスと法務官ルクレティウスによって、より残酷かつ貪欲に戦争が行われていただけに、それだけいっそう喜ばしいものであった。
§43.4.6Lucretium tribuni plebis absentem contionibus adsiduis lacerabant, cum rei publicae causa abesse excusaretur;
護民官たちは、不在のルクレティウスを絶え間ない民会での演説で非難していたが、彼は公務のために不在であると弁明されていた。
sed tum adeo vicina etiam inexplorata erant, ut is eo tempore in agro suo Antiati esset aquamque ex manubiis Antium ex flumine Loracinae duceret.
しかし当時、近隣の事柄さえも非常に探知されていなかったので、彼はその時、アンティウムの自身の領地にいて、戦利品から得た資金でロラキナ川からアンティウムへと水を引いていたほどであった。
§43.4.7id opus centum triginta milibus aeris locasse dicitur;
彼はその工事を13万アスで請け負わせたと言われている。
tabulis quoque pictis ex praeda fanum Aesculapi exornavit.
また、戦利品から得た絵画でアスクレピオスの神殿を装飾した。
§43.4.8invidiam infamiamque ab Lucretio averterunt in Hortensium, successorem eius, Abderitae legati flentes ante curiam querentesque oppidum suum ab Hortensio expugnatum ac direptum esse:
アブデラからの使節たちが元老院議事堂の前で泣き、自分たちの町がホルテンシウスによって攻略され、略奪されたと訴えたことによって、彼らはルクレティウスから、その後継者であるホルテンシウスへと憎悪と悪評をそらした。
§43.4.9causam excidii fuisse urbi, quod, cum centum milia denarium et tritici quinquaginta milia modium imperaret, spatium petierint, quo de ea re et ad Hostilium consulem et Romam mitterent legatos.
彼らが言うには、都市の滅亡の原因は、彼が10万デナリウスと5万モディウスの小麦を要求した際に、彼らがその件について執政官ホスティリウスとローマに使節を送るための猶予を求めたことであった。
§43.4.10vixdum ad consulem se pervenisse et audisse oppidum expugnatum, principes securi percussos, sub corona ceteros venisse.
彼らが執政官のもとに到着するかしないかのうちに、町が攻略され、指導者たちは斧で首をはねられ、他の人々は奴隷として売却されたと聞いた、ということである。
§43.4.11indigna res senatui visa, decreveruntque eadem de Abderitis, quae de Coronaeis decreverant priore anno, eademque pro contione edicere Q. Maenium praetorem iusserunt.
このことは元老院にとって耐え難いことと思われ、彼らはアブデラ人について、前年にコロネイア人について決議したのと同じことを決議し、法務官クィントゥス・マエニウスに対し、民会の前でそれを告げるよう命令した。
§43.4.12et legati duo, C. Sempronius Blaesus Sex. Iulius Caesar, ad restituendos in libertatem Abderitas missi.
そして、二人の使節、ガイウス・センプロニウス・ブラエススとセクストゥス・ユリウス・カエサルが、アブデラ人たちを自由の身に戻すために派遣された。
§43.4.13iisdem mandatum, ut et Hostilio consuli et Hortensio praetori nuntiarent, senatum Abderitis iniustum bellum inlatum conquirique omnes, qui in servitute sint, et restitui in libertatem aecum censere.
彼らには、執政官ホスティリウスと法務官ホルテンシウスに対し、元老院はアブデラ人に対して不当な戦争が仕掛けられたと考えており、奴隷状態にあるすべての者を捜し出して自由の身に戻すことが公正であると判断している、と伝えるよう任務が与えられた。

語釈・文法注

  1. 43.4.1potuerint — 結果の ut 節において、歴史的時制の主節(fecerunt)の系列にありながら完了接続法が用いられている。これは、もし条件が満たされていれば「実際に〜することができただろうに」という反実仮想の事実(帰結)を強調する用法である。
  2. 43.4.3quibus purgantibus — 関係代名詞の連結(quibus)を用いた絶対的奪格。直前の文で言及された civitates を先行詞とし、状況の説明や主節への橋渡しとして機能している。
  3. 43.4.5eo gratior ... quo crudelius — 程度・比例を表す相関構造。'eo' と 'quo' が比較級または比較副詞(gratior と crudelius)を伴って「〜であればあるほど、それだけいっそう〜である」という意味を構成する。
  4. 43.4.10sub corona venisse — 「兜(あるいは花冠)の下で売られた」というローマの慣用表現で、戦争捕虜が頭に冠を載せられてオークションで奴隷として売却された歴史的慣行に由来する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §43.4.1-43.4.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:43.4.1-43.4.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。