Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §43.10.1-43.10.8

アッピウスのウスカナ攻略失敗とローマ軍の敗走

1667 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アッピウス・クラウディウスはウスカナを裏切り者から引き渡すという誘惑に乗り、十分な偵察もせずに進軍する。しかし、町に入ろうとしたところで敵の奇襲と待ち伏せに遭い、ローマ軍は壊滅的な大敗を喫しリクニドゥスへと退却する。

§43.10.1haud procul inde Uscana oppidum finium imperiique Persei erat.
\nそこから遠くないところに、ペルセウスの領土と支配権に属するウスカナという町があった。
decem milia civium habebat et modicum custodiae causa Cretensium praesidium.
そこには一万人の市民と、守備のためにクレタ人からなる適度な規模の守備隊が置かれていた。
§43.10.2inde nuntii ad Claudium occulti veniebant, si propius copias admovisset, paratos fore, qui proderent urbem.
\n\nそこからクラウディウスのもとに秘密の使者たちがやって来て、もし彼が軍勢をより近くに進めるならば、町を引き渡す準備のある者たちが現れるだろう、と伝えた。
et operae pretium esse: non se amicosque tantum, sed etiam milites praeda expleturum.
そして、それは骨折り甲斐のあることであり、彼自身やその友人たちだけでなく、兵士たちをも戦利品で十分に満たすことになるだろう、と言った。
§43.10.3spes cupiditati admota ita occaecavit animum, ut nec ex iis, qui venerant, quemquam retineret nec obsides, pignus futuros afore fraudem agendae rei, posceret nec mitteret exploratum nec fidem acciperet.
\n\n欲望に提示された希望は彼の心をひどく盲目にしたため、やって来た者たちのうち誰一人として引き留めず、交渉の実行に欺瞞がないことの保証となるはずの人質を要求することもせず、偵察を送ることも、確約を受け取ることもなかった。
die tantum statuta profectus a Lychnido duodecim milia ab urbe, ad quam tendebat, posuit castra.
ただ定められた日にリクニドゥスを出発し、彼が目指していた町から十二マイルのところに陣を敷いた。
§43.10.4quarta inde vigilia signa movit mille ferme ad praesidium castrorum relictis.
\n\nそこから第四夜警時に、彼は陣営の守備としてほぼ千人を残して軍を進めた。
inconpositi, longo agmine effusi, infrequentes, cum nocturnus error dissiparet, ad urbem pervenerunt.
隊列は乱れ、長い列に引き伸ばされ、まばらな状態で、夜間の道迷いによって散り散りになりながら、彼らは町に到着した。
§43.10.5crevit neclegentia, postquam neminem armatum in muris viderunt.
\n\n城壁の上に武装した者が誰もいないのを見ると、油断はいっそう募った。
ceterum, ubi primum sub ictu teli fuerunt, duabus simul portis erumpitur;
しかし、彼らが投射兵器の射程内に入るやいなや、同時に二つの門から突撃がなされた。
et ad clamorem erumpentium ingens strepitus e muris ortus ululantium mulierum cum crepitu undique aeris, et incondita multitudo turba inmixta servili variis vocibus personabat.
そして、突撃する者たちの叫び声に合わせて、城壁からは吠え叫ぶ女たちの巨大な騒音が至る所での青銅の器の金属音とともに沸き起こり、奴隷の群れが混ざり合った無秩序な大衆が、様々な声で騒ぎ立てた。
§43.10.6hic tam multiplex undique obiectus terror effecit, ne sustinere primam procellam eruptionis Romani possent.
\n\nこのように至る所から突きつけられた、極めて多様な恐怖により、ローマ人たちは突撃の最初の猛攻を支えきれなくなった。
itaque fugientes plures quam pugnantes interempti sunt; vix duo milia hominum cum ipso legato in castra perfugerunt.
そのため、戦う者よりも逃げる者の方が多く殺され、わずか二千人の兵士が、使節自身とともに陣営へと逃げ帰った。
§43.10.7quo longius iter in castra erat, eo pluris fessos consectandi hostibus copia fuit.
\n\n陣営への道のりが長ければ長いほど、敵にとっては、疲弊した者たちを追撃する機会がそれだけ多くあった。
§43.10.8ne moratus quidem in castris Appius, ut suos dissipatos fuga colligeret, quae res palatis per agros saluti fuisset, ad Lychnidum protinus reliquias cladis reduxit.
\n\nアッピウスは、敗走によって散り散りになった味方を集めるために陣営に留まりさえしなかったが、――そのことは野に散らばった者たちにとって救いとなったはずなのだが――直ちに敗戦の生き残りをリクニドゥスへと退却させた。

語釈・文法注

  1. 43.10.2non se amicosque tantum, sed etiam milites praeda expleturum — 間接話法における対格不定詞構文。未来分詞 `expleturum`(`esse` が省略されている)は男性単数対格であり、主節の対格主語(使者たちが言及したクラウディウス)を指す。再帰代名詞 `se` は間接話法の論理的主語であるクラウディウス自身を指している。
  2. 43.10.3pignus futuros afore fraudem agendae rei — `afore` は `abfore`(未来不定詞 `absum`)の異形であり、`fraudem` を主語とする対格不定詞構文を形成している(「欺瞞が存在しないであろうこと」)。`futuros` は `obsides`(人質)を修飾する未来分詞であり、`pignus` はその述語として機能している(「〜の保証となるであろう[人質]」)。
  3. 43.10.5duabus simul portis erumpitur — 非人称受動態の表現。自動詞 `erumpo` の受動態三人称単数形であり、「(彼らによって、すなわち敵によって)突撃がなされた」という意味になる。
  4. 43.10.8quae res palatis per agros saluti fuisset — 関係代名詞 `quae res` は前文の目的節 `ut suos... colligeret`(味方を集めること)を先行詞とし、接続法過去完了 `fuisset` は過去の事実に反する仮定(「もしそうしていれば、救いとなったであろうに」)を表す。`palatis`(与格・現在分詞)と `saluti`(目的の与格)による二重与格構文である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §43.10.1-43.10.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:43.10.1-43.10.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。